HOA KỲ VƯƠN LÊN SIÊU CƯỜNG NĂNG LƯỢNG, TRUNG CỘNG LỆ THUỘC DẦU, ÂU CHÂU LÚNG TÚNG TRONG VÒNG XOÁY CHIẾN LƯỢC

[nguoiduatinabc]

Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu đang chuyển động nhanh chóng, Hoa Kỳ nổi lên như siêu cường năng lượng hàng đầu thế giới, nắm giữ vị trí số một về sản xuất dầu, vượt tổng sản lượng của Saudi Arabia, Nga và Iran cộng lại. Đồng thời, Hoa Kỳ cũng dẫn đầu về sản xuất khí đốt thiên nhiên, vượt Nga, Iran và Trung Cộng, cũng như giữ vị trí hàng đầu trong xuất cảng dầu thô và các sản phẩm tinh chế từ dầu.

Giá xăng tại Hoa Kỳ hiện thấp hơn 17% so với Trung Cộng và thấp hơn 44% so với mức trung bình của Âu Châu. Trong năm nay, giá khí đốt tại Hoa Kỳ giảm 28%, trong khi tại Âu Châu tăng 58%, một phần do chính sách hạn chế tiêu thụ khí đốt khai thác bằng phương pháp fracking. Trong khi đó, Âu Châu lại nhập cảng khí hóa lỏng từ Nga, gián tiếp tài trợ cho cuộc chiến tại Ukraine, phản ánh những nghịch lý trong chính sách năng lượng của khu vực này.

Theo các phát biểu mới nhất của Tổng thống Trump, Iran đã đồng ý từ bỏ tham vọng vũ khí nguyên tử và chuyển giao toàn bộ lượng uranium đã làm giàu. Tổng thống Trump nhấn mạnh rằng điều tối quan trọng là Iran không được sở hữu vũ khí nguyên tử, và Tehran đã chấp nhận điều này một cách rõ ràng. Ông cũng cho biết Iran đã đồng ý giao nộp cả các vật liệu nguyên tử được cất giấu dưới lòng đất sau các cuộc không kích bằng oanh tạc cơ B 2 vào tháng 7, và một thỏa thuận hòa bình có thể được ký kết trong vòng vài tuần tới.

Nếu điều này được xác nhận, đây sẽ là một chiến thắng chiến lược có tầm vóc lớn. Tuy nhiên, truyền thông Âu Châu tiếp tục đưa ra những nhận định mang tính phê phán mà không giải thích đầy đủ về bản chất và hệ quả của các diễn biến này đối với từng quốc gia.

Hệ thống kinh tế toàn cầu hiện nay, dù tại Hoa Kỳ, Trung Cộng hay Âu Châu, đều vận hành dựa trên nợ và việc phát hành tiền tệ. Tuy nhiên, tổng lượng cung tiền của Trung Cộng, tính theo Mỹ kim, cao gấp hơn hai lần Hoa Kỳ. Tăng trưởng kinh tế khoảng 5% mỗi năm của Trung Cộng phần lớn dựa vào nợ thay vì gia tăng năng suất, khiến mức nợ công và tư nhân cao hơn đáng kể so với Hoa Kỳ và Âu Châu, qua đó tạo ra một cấu trúc dễ tổn thương hơn. Đồng thời, Trung Cộng gần như không có nguồn dầu nội địa đáng kể.

Tổng thống Trump nhiều lần nhấn mạnh một câu then chốt: “Tập cần dầu. Chúng ta không cần.” Câu nói này phản ánh cốt lõi của cuộc cạnh tranh chiến lược hiện nay. Mỗi ngày phong tỏa Iran tại eo biển Hormuz không chỉ gây áp lực trực tiếp lên Tehran, buộc nước này phải nhanh chóng đạt thỏa thuận với Hoa Kỳ về chương trình nguyên tử và việc tài trợ cho các tổ chức vũ trang, mà còn tác động mạnh đến kinh tế Trung Cộng, và ở mức độ thấp hơn là Âu Châu.

Trung Cộng phụ thuộc nặng nề vào năng lượng, đặc biệt là than đá, chiếm khoảng 52% nguồn năng lượng, so với 8% tại Hoa Kỳ và 2% tại Âu Châu. Điều này cho thấy nền công nghiệp của Trung Cộng vẫn dựa vào các nguồn năng lượng truyền thống, bất chấp các tuyên bố về chuyển đổi xanh.

Trong khi đó, chính phủ Lebanon và Israel đã lần đầu tiên trong gần 40 năm ngồi lại đàm phán và đạt được một thỏa thuận ngưng bắn. Chính quyền Lebanon đã đứng về phía Israel trong nỗ lực giải trừ Hezbollah, nhằm thoát khỏi ảnh hưởng gián tiếp của Iran. Hai bên cũng đồng ý hợp tác để giải giới lực lượng này.



Những diễn biến trên phản ánh một nguyên tắc căn bản của địa chính trị hiện đại: quốc gia nào kiểm soát được dòng chảy năng lượng sẽ có khả năng định hình chính sách đối ngoại. Tuy nhiên, tại Âu Châu, yếu tố này thường bị xem nhẹ trong các cuộc thảo luận công khai, nơi các phân tích mang tính đạo đức thường lấn át các đánh giá chiến lược.

Trong khi nhiều chương trình truyền thông tại Âu Châu mô tả Tổng thống Trump như một nhân vật khó lường và gây chia rẽ liên minh, ít có sự phân tích sâu sắc về logic chiến lược đằng sau các hành động của ông. Thực tế cho thấy đây là một cách tiếp cận quyền lực cổ điển, trong đó một siêu cường tận dụng lợi thế cấu trúc của mình để điều chỉnh cán cân toàn cầu.

Hiểu rõ bản chất chiến lược của Tổng thống Trump không đồng nghĩa với việc chấp nhận mọi phương pháp, mà là nhận diện một tầm nhìn nhất quán dựa trên nguyên tắc “America First”, được áp dụng đồng thời vào an ninh và cạnh tranh kinh tế. Việc phớt lờ thực tế này không làm Âu Châu an toàn hơn, mà chỉ khiến khu vực này kém chuẩn bị hơn trước những biến chuyển lớn.

Một điểm đáng chú ý là vai trò của chính sách biến đổi khí hậu trong định hình công nghiệp dường như đã suy giảm đáng kể trong những tuần gần đây, khi vấn đề an ninh năng lượng và tài nguyên quay trở lại vị trí ưu tiên hàng đầu trong hoạch định chiến lược.