Xe điện đối diện 1 cơn đau đầu mới: Chuyện gì đang xảy ra?

[troopy]

Tại nhiều cộng đồng trên khắp hàng chục quốc gia, người dân đang phản đối việc lắp đặt trạm sạc xe điện. Lý do là gì?

Tại nhiều cộng đồng trên khắp hàng chục quốc gia, người dân đang phản đối việc lắp đặt trạm sạc xe điện, với hàng loạt lo ngại như nguy cơ cháy nổ, thiết kế kém thẩm mỹ, mất chỗ đỗ xe hay thậm chí ảnh hưởng đến tài sản.

Ở New York (Mỹ), phụ huynh từng yêu cầu dỡ bỏ một trạm sạc gần trường học của con em họ. Tại Bengaluru (Ấn Độ), một khu chung cư cao cấp với 500 căn hộ đã tháo dỡ trạm sạc của cư dân vì vi phạm quy định. Ở Kuala Lumpur (Malaysia) hay thị trấn Narberth (Mỹ), người dân cũng phản đối vì lo ngại phạm vi chỗ đỗ xe.

Làn sóng phản đối mới đang có nguy cơ trở thành “nút thắt cổ chai” đối với quá trình chuyển đổi sang giao thông điện trên toàn cầu, phơi bày khoảng cách giữa tham vọng khí hậu và thực tế triển khai. Theo ông Amit Bhatt - Giám đốc tại Ấn Độ của Hội đồng Quốc tế về Giao thông Sạch - những lo ngại này cần được giải quyết bằng khung chính sách rõ ràng, hợp tác công-tư và tăng cường đối thoại với cộng đồng.

“Thách thức lớn nhất không nằm ở công nghệ, mà ở thể chế: quy định chưa rõ ràng, trách nhiệm bị phân tán và thiếu nhận thức”, ông Bhatt nhận định.

Nỗi lo cháy nổ vẫn là rào cản dai dẳng nhất. Từ Hàn Quốc đến Mỹ, nhiều nơi đã cấm lắp trạm sạc trong tầng hầm - dù thực tế cho thấy xe điện ít có nguy cơ cháy hơn xe xăng và rủi ro chủ yếu nằm ở pin chứ không phải thiết bị sạc.

Na Uy lại là một ví dụ ngược lại: tại đây, việc sạc xe trong tầng hầm các tòa nhà cao tầng diễn ra phổ biến mà không gặp sự cố, cho thấy “nếu đảm bảo tiêu chuẩn an toàn và thông gió phù hợp, sạc dưới tầng hầm hoàn toàn khả thi và an toàn”.


Yếu tố thẩm mỹ cũng là một điểm gây tranh cãi. Tại một thị trấn gần Melbourne (Úc), người dân từng phản đối việc lắp hai trạm sạc nhanh vì cho rằng chúng giống như “những chiếc máy đánh bạc khổng lồ” phá vỡ cảnh quan cổ kính.

Theo chuyên gia năng lượng Greg Field, trạm sạc hoàn toàn có thể được thiết kế tinh tế hơn, tích hợp vào cột đèn, trụ kim loại nhỏ gọn hoặc ẩn sau các tấm ốp. “Việc đặt một chiếc hộp nhựa lớn giữa không gian lịch sử chẳng khác nào châm ngòi cho xung đột. Và đó là cuộc chiến”, ông nói.

Tại các thành phố châu Âu như London hay Paris, việc cải tạo cột đèn để tích hợp trạm sạc thuận lợi hơn do hệ thống điện đạt 240V (so với 110V ở New York). Một số startup còn tận dụng nguồn điện từ các tòa nhà dân cư để triển khai trạm sạc ven đường. Tuy nhiên, các chuyên gia thừa nhận không có một mô hình thiết kế chung phù hợp cho mọi nơi.

Một vấn đề khác là độ tin cậy sau khi lắp đặt. Báo cáo năm 2024 cho thấy gần một nửa trong số 25.000 trạm sạc công cộng tại Ấn Độ không hoạt động. Tại Mỹ, một liên minh các doanh nghiệp đề xuất giao việc vận hành trạm sạc cho chủ cây xăng hoặc siêu thị để tăng tính trách nhiệm.

“Nếu muốn có trạm sạc đáng tin cậy, phải có người chịu trách nhiệm rõ ràng,” đại diện liên minh này cho biết. “Người phù hợp nhất là người trực tiếp vận hành và xem đó là việc kinh doanh của mình.”

Tại Bengaluru, chủ đầu tư khu chung cư chỉ lắp 6 điểm sạc cho hơn 500 căn hộ. Trong khi đó, tỷ lệ cư dân sử dụng xe điện dự kiến sẽ tăng từ 3% hiện nay lên 20% trong vài năm tới. Chi phí lắp đặt mỗi trạm có thể lên tới 4.300 USD, và phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt như sử dụng điện áp thấp, do chuyên gia xe điện thực hiện.

Dù nhiều bang tại Ấn Độ đã yêu cầu dành một tỷ lệ chỗ đỗ xe cho trạm sạc, nhưng thực tế triển khai vẫn chậm và hạn chế.

Đáng chú ý, một khảo sát năm 2025 cho thấy thế hệ Millennials lo ngại trạm sạc “xấu xí” có thể làm giảm giá trị bất động sản. Tuy nhiên, theo Viện Đất đai Đô thị, trạm sạc thực tế có thể giúp tăng giá trị bất động sản tới 7% với nhà ở và 15% với bất động sản thương mại.

Tại Ấn Độ, nơi tỷ lệ xe điện còn thấp (7,8%), các bất động sản có trạm sạc thường có giá cao hơn 2–5% và có thể tăng tới 5,8% nếu có nhiều điểm sạc.

“Những người quan tâm đến môi trường sẵn sàng trả nhiều tiền hơn cho những ngôi nhà có sẵn trạm sạc”, một chuyên gia bất động sản nhận định. “Người thuê nhà cũng chấp nhận trả thêm để có quyền sử dụng trạm sạc.”

Theo các chuyên gia, để giải quyết bài toán này cần có quy định thống nhất, chính sách ưu đãi rõ ràng và lộ trình triển khai cụ thể. Chính quyền và ngành điện cần đảm bảo hạ tầng lưới điện cấp phép, trong khi đơn vị vận hành phải chịu trách nhiệm về trải nghiệm người dùng.

Cuối cùng, phần lớn sự phản đối không xuất phát từ công nghệ, mà từ những lo ngại xã hội. Dù có thể bị phóng đại, những lo ngại này vẫn cần được tôn trọng.

“Ngay cả khi nỗi lo về an toàn hay giá nhà bị thổi phồng, người dân hoàn toàn có quyền quan tâm đến không gian sống của mình trông ra sao và mang lại cảm giác như thế nào”, một chuyên gia nhận định.

VietBF@sưu tập