USA Tại Munich, Hillary Clinton “đấu khẩu” với Phó Thủ tướng CH Czech: Trump, “woke”, và câu nói gây chú ý về di trú

[Gibbs]

Tại Hội nghị An ninh Munich (Đức) cuối tuần qua, cựu Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã có màn tranh luận gay gắt với một lãnh đạo chính trị Cộng hòa Czech, khi bà liên tục công kích cách Tổng thống Donald Trump ứng xử với châu Âu. Người đứng ra phản biện là Petr Macinka, Phó Thủ tướng Czech, đồng thời giữ vai trò Bộ trưởng Ngoại giao và Bộ trưởng Môi trường (quyền) trong chính phủ hiện tại.

Không khí căng lên ngay từ câu mở màn. Khi Clinton liên tục “đánh” Trump, Macinka cắt ngang bằng một nhận xét vừa thẳng vừa lạnh: “Trước hết, tôi nghĩ bà thực sự không thích ông ấy.” Clinton đáp lại ngay, không né tránh: đúng, bà không thích Trump — và bà càng không thích những điều Trump đang làm với nước Mỹ và với thế giới, đồng thời khuyên phía ủng hộ Trump ở châu Âu nên “nhìn kỹ” xem cái gọi là “điều tốt đẹp” có thật sự đến hay không.

Macinka phản pháo: Trump là “phản ứng” trước những thứ “đi quá xa”
Macinka không chọn lối phòng thủ mềm. Ông lập luận rằng Trump nổi lên như một phản ứng của xã hội trước những chính sách và xu hướng mà ông cho là đã “đi quá xa, xa rời người bình thường”. Trong phần giải thích, ông nhắc đến các chủ đề gây tranh cãi lâu nay ở Mỹ và phương Tây: “woke”, các “thuyết” về giới, và văn hóa tẩy chay (cancel culture).

Nhưng cuộc tranh luận không dừng ở lập luận. Clinton liên tục chen lời, đòi ví dụ cụ thể. Khi Macinka nhắc đến các nội dung liên quan giới và “woke”, Clinton mỉa mai theo hướng ông đang chống lại việc “phụ nữ có quyền”. Macinka bật lại sự gay gắt ấy bằng một câu vừa châm vừa dằn mặt: ông nói có thể thấy rõ những điều ông vừa nêu “làm bà lo lắng”.

Clinton bất ngờ thừa nhận: di trú “đã đi quá xa”, gây xáo trộn và bất ổn
Điểm đáng chú ý là ngay trong cùng phiên thảo luận, Clinton cũng đưa ra một thừa nhận gây chú ý về vấn đề di trú tại Mỹ: bà nói tình hình đã “đi quá xa”, gây “xáo trộn” và “mất ổn định”, và cần được sửa theo cách “nhân đạo” nhưng phải có biên giới an toàn — “không tra tấn và không giết người”. Bà cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của cấu trúc gia đình, coi đó là nền tảng của văn minh.

Quan điểm này gợi lại tranh luận kéo dài từ chiến dịch 2016: Clinton từng phản đối mở rộng bức tường biên giới trên diện rộng, ủng hộ một số biện pháp hành pháp thời Obama nhằm hoãn trục xuất đối với một bộ phận người nhập cư không giấy tờ (nhất là trẻ em và cha mẹ), và phản đối thực hành giam giữ gia đình; đồng thời vẫn chủ trương ưu tiên trục xuất tội phạm bạo lực nhưng giảm các cuộc truy quét di trú quy mô lớn vì “gây sợ hãi và xáo trộn không cần thiết” trong cộng đồng.

Một lát cắt của thời cuộc: khi “giá trị phương Tây” bị kéo về cuộc chiến văn hóa
Màn đấu khẩu Clinton–Macinka cho thấy một thực tế: những diễn đàn vốn nói về an ninh và trật tự quốc tế ngày càng bị kéo gần vào cuộc chiến văn hóa, nơi Trump không chỉ là một nhân vật chính trị Mỹ mà trở thành biểu tượng để các phe ở châu Âu soi chiếu.

Clinton nhìn Trump như một lực đẩy làm phương Tây rạn nứt; Macinka nhìn Trump như triệu chứng của một xã hội phản ứng khi “tự do” bị biến thành các cuộc áp đặt đạo đức kiểu mới. Hai người nói cùng một chữ “phương Tây”, nhưng đặt nó lên hai bản đồ khác nhau. Và vì khác bản đồ, họ không thể gặp nhau ở cùng một điểm đến.