"Người đàn bà thép" Ukraine Yulia Tymoshenko còn cơ hội trở mình, quay lại đỉnh cao quyền lực?

[therealrtz]

"Người đàn bà thép" Ukraine Yulia Tymoshenko dù từng 2 lần trở thành tù nhân chính trị nhưng vẫn là một chính trị gia dày dạn kinh nghiệm. Trong bối cảnh đang chịu áp lực lớn, liệu bà còn cơ hội quay lại đỉnh cao quyền lực?

Đêm 13/1, văn phòng của "Người đàn bà thép" Ukraine Yulia Tymoshenko - một trong những chính trị gia kỳ cựu nhất Ukraine, bị Cục Chống tham nhũng Quốc gia (NABU) và Viện Công tố Chống tham nhũng Đặc biệt (SAPO) khám xét. Các cơ quan này cáo buộc bà tổ chức một đường dây hối lộ nghị sĩ, trong đó có cả những người thuộc đảng Đầy tớ của Nhân dân của Tổng thống Volodymyr Zelensky, theo Kyiv Post.

Khoảng 40.000 USD bị thu giữ trong các cuộc khám xét – một con số được xem là khá nhỏ theo tiêu chuẩn Ukraine. Tỷ phú Ihor Kolomoisky, hiện đang bị giam và chờ xét xử, mỉa mai rằng số tiền này “chẳng đáng để bắt bớ một phụ nữ lớn tuổi”.

Trong thời gian trước đó, đảng Batkivshchyna (Tổ quốc) của bà Tymoshenko trên thực tế đã đứng cùng phe với đảng của ông Zelensky. Tuy nhiên, các đoạn ghi âm do cơ quan chống tham nhũng công bố cho thấy bà Tymoshenko có ý định “làm sụp đổ đa số cầm quyền”, kích hoạt một cuộc khủng hoảng chính trị để từ đó nắm “lá phiếu vàng” và tự xây dựng hình ảnh như một “vị cứu tinh quốc gia”.

Việc bà Tymoshenko - người từng là nữ thủ tướng đầu tiên của Ukraine - quay trở lại tâm điểm dư luận đặt ra câu hỏi: bà vẫn là một thế lực chính trị đáng gờm, hay chỉ là một “biểu tượng chính trị của quá khứ” đang cố né tránh nguy cơ bị bỏ tù?
Diễn biến mới nhất trong bê bối của "Người đàn bà thép" Ukraine

Ngày 26/1, bà Tymoshenko giành được một thắng lợi về mặt thủ tục khi Tòa án Chống tham nhũng Cấp cao nới lỏng các biện pháp ngăn chặn, cho phép bà tự do hơn trong đi lại và giao tiếp trong thời gian điều tra.

Việc này diễn ra sau khi "người đàn bà thép" Ukraine được tại ngoại nhờ tiền bảo lãnh do 9 cá nhân đóng góp, tổng cộng 33 triệu hryvnia (khoảng 772.000 USD) – mức không quá lớn đối với một chính trị gia hàng đầu tại Ukraine.

Nhiều ý kiến cho rằng vụ án đã kéo bà Tymoshenko trở lại guồng quay chính trị, dù bà vẫn đang đối mặt điều tra. Điều này đặc biệt quan trọng bởi trong nhiều thập kỷ, đảng của bà là một tổ chức chính trị xoay quanh cá nhân lãnh đạo, với mạng lưới quan hệ chặt chẽ với giới tinh hoa địa phương và đội ngũ trung thành tuyệt đối với bà.

Bà Tymoshenko tuyên bố trước tòa rằng vụ án hình sự nhằm làm suy yếu đảng Batkivshchyna như một lực lượng chính trị.
Từ “công chúa khí đốt” đến biểu tượng đối lập

Sinh năm 1960, bà Tymoshenko khởi nghiệp đầu thập niên 1990 tại Dnipropetrovsk (nay là Dnipro) với một công ty kinh doanh nhiên liệu. Cùng chồng, bà thành lập tập đoàn “Ukrainian Gasoline”, sau này phát triển thành United Energy Systems of Ukraine (UESU) – một doanh nghiệp dầu khí từng đạt doanh thu khoảng 11 tỷ USD mỗi năm giữa thập niên 1990.

Trong bối cảnh chuyển đổi kinh tế hậu Xô viết, UESU trở thành trung gian quan trọng trong nhập khẩu khí đốt Nga. Bà Tymoshenko bước chân vào quốc hội năm 1997, rồi trở thành Phó Thủ tướng trong chính phủ Viktor Yushchenko, và được mệnh danh là “Công chúa khí đốt”.

Sau khi đồng minh chính trị Pavlo Lazarenko bị lật đổ và sau đó bị kết án tại Mỹ, UESU dần mất vị thế, bị phạt hơn 1 tỷ USD và cuối cùng bị rút giấy phép. Bà Tymoshenko tận dụng hoàn cảnh này để xây dựng hình ảnh đối lập, thành lập đảng Batkivshchyna năm 1998 và nhanh chóng tạo được mạng lưới cơ sở sâu rộng.
Từ Cách mạng Cam đến tù đày

Bà Tymoshenko đóng vai trò quan trọng trong Cách mạng Cam năm 2004, trở thành Thủ tướng nhưng sớm bị ông Yushchenko sa thải. Giai đoạn sau đó, bà gây tranh cãi khi ký các hợp đồng khí đốt với Nga – sau này trở thành căn cứ truy tố bà.

Năm 2010, ông Viktor Yanukovych lên nắm quyền và nhanh chóng đàn áp bà Tymoshenko. "Người đàn bà thép" Ukraine bị kết án 7 năm tù trong một phiên tòa bị chỉ trích nặng nề.

Bà được trả tự do sau các biến động chính trị năm 2014 nhưng không bao giờ lấy lại được ảnh hưởng cũ, liên tục thất bại trong các cuộc bầu cử tổng thống 2014 và 2019.
Thời Zelensky và canh bạc mới

Dưới thời Tổng thống Zelensky, bà Tymoshenko ban đầu hợp tác ngầm với đảng cầm quyền, thậm chí ủng hộ các động thái làm suy yếu các cơ quan chống tham nhũng năm 2025, với lập luận “thoát khỏi sự phụ thuộc mang tính thuộc địa vào phương Tây”.

Tuy nhiên, các đoạn ghi âm của NABU cho thấy, bà vẫn toan tính phá vỡ đa số nghị viện để tạo khủng hoảng chính trị. Giờ đây, bà Tymoshenko quay lại vai trò đối lập, với thông điệp giảm “phụ thuộc vào phương Tây” trong bối cảnh Ukraine sống còn nhờ viện trợ phương Tây - một lập trường đầy rủi ro.

Câu hỏi còn lại là: vụ truy tố này sẽ hồi sinh sự nghiệp chính trị của bà, hay “Người đàn bà thép" Ukraine cuối cùng đã đi đến điểm không thể quay đầu?