Sôi nổi bầu cử vùng Little Saigon 4 Tháng Mười Một

[vuitoichat]

Ðỗ Dzũng/Người Việt

19 ứng cử viên gốc Việt ra tranh cử, có 11 người họ Nguyễn

LITTLE SAIGON, California (NV) - Cuộc bầu cử vào ngày Thứ Ba, 4 Tháng Mười Một, tới đây sẽ vô cùng sôi nổi, nhất là ở vùng Little Saigon, nơi có cộng đồng người Việt lớn nhất hải ngoại, và cũng là nơi có nhiều dân cử Mỹ gốc Việt nhất Hoa Kỳ.

Little Saigon năm nay càng sôi nổi hơn nữa vì có tới 19 ứng cử viên gốc Việt ra tranh tổng cộng 12 khu vực, mà trong số này, có tới 11 người mang họ Nguyễn, một con số cao nhất từ trước tới nay.

Bảng vận động của các ứng cử viên gốc Việt tại Asian Village trên đại lộ Bolsa, Westminster, trung tâm Little Saigon. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)

Có một người ứng cử cùng lúc hai chức vụ. Ðó là ông Tyler Diệp, vừa tái ứng cử chức ủy viên Ðặc Khu Vệ Sinh Midway City và vừa ứng cử chức nghị viên Westminster.

Sở dĩ số người Việt ra ứng cử đông lần này một phần vì đây là mùa bầu cử “giữa kỳ” (midterm) nên, theo truyền thống, số cử tri dòng chính đi bầu không nhiều như khi có bầu cử tổng thống.

“Nói chung, cử tri người bản xứ bao giờ cũng đi bầu nhiều hơn cử tri Việt Nam, nhất là trong kỳ bầu cử tổng thống. Tuy nhiên, trong năm bầu cử không có tổng thống, tỉ lệ đi bầu của người bản xứ giảm nhiều hơn là cử tri gốc Việt giảm. Thành ra, ứng cử viên gốc Việt có lợi thế hơn, vì cử tri thường bỏ phiếu cho người có cùng chủng tộc với mình. Ðó là một trong những lý do người Mỹ gốc Việt có triển vọng thắng nhiều hơn, nên họ ra nhiều hơn,” ông Bùi Mạnh Cường, một nhà hoạt động chính trị lâu năm ở Little Saigon và từng là cố vấn cho nhiều dân cử Mỹ-Việt, giải thích với nhật báo Người Việt.

Ðịa Hạt 34 Thượng Viện California

Cuộc bầu cử được chú ý nhiều nhất vùng Little Saigon, và có thể là cả California, là cuộc đua tranh chức thượng nghị sĩ Ðịa Hạt 34 của tiểu bang, giữa Giám Sát Viên Orange County Janet Nguyễn (Cộng Hòa) và Chủ Tịch Hội Ðồng Giáo Dục Học Khu Ðại Học Rancho Santiago Jose Solorio (Dân Chủ).

Ðây là chiếc ghế mà cả hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ đều muốn lấy, sau khi Thượng Nghị Sĩ Lou Correa (Dân Chủ), vì luật giới hạn nhiệm kỳ, không được ra tái tranh cử, bỏ trống.

Phía Dân Chủ muốn giữ chiếc ghế này với hy vọng tiếp tục kiểm soát 2/3 số ghế tại Thượng Viện. Và với “siêu đa số” này, họ có thể thông qua nhiều dự luật dễ dàng và thậm chí phủ quyết quyền hạn của Thống Ðốc Jerry Brown, dù ông này thuộc đảng Dân Chủ.

Ðảng Cộng Hòa muốn lấy ghế này để phía Dân Chủ không thể có “siêu đa số” 2/3 để không thể “tự tung tự tác.” Nếu đảng Cộng Hòa làm được điều này, đảng Dân Chủ sẽ phải thương thuyết với họ mỗi khi muốn có đủ số phiếu để thông qua một dự luật nào đó liên quan đến ngân sách và tu chính Hiến Pháp.

Ví dụ, trong vấn đề tăng thuế, luật tiểu bang đòi hỏi phải có ít nhất 2/3 số phiếu của phía lập pháp. Nếu đảng Dân Chủ không có đủ túc số này thì không thể tăng thuế được.

Ngược lại, khi nắm được trên 1/3 số phiếu, đảng Cộng Hòa có thể buộc đảng Dân Chủ phải thương thuyết với họ khi muốn thông qua luật.

Một câu hỏi lớn cũng được đặt ra ở đây, đó là, dù thuộc đảng nào đi nữa, liệu Thống Ðốc Brown có chấp nhận một đảng nắm “siêu đa số” để có thể phủ quyết, hoặc hăm dọa xóa bỏ, một số quyết định của ông?

Ðiều này còn phải chờ xem ông giúp vận động cho các ứng cử viên cùng đảng Dân Chủ như thế nào trong những ngày tới.

Chia phiếu

Một trong những lý do ứng cử viên gốc Việt có khi ra nhiều trong một chức vụ, nhưng không ai thắng cả, vì bị chia phiếu.

Luật Sư Trần Thái Văn, cựu dân biểu tiểu bang California, giải thích: “Trên nguyên tắc, một cộng đồng có nhiều người ra ứng cử là tốt, vì có nhiều cơ hội thắng, cũng giống như mình mua vé số nhiều thì hy vọng trúng số nhiều. Tuy nhiên, có nhiều người Việt cùng tranh một ghế, nghĩa là từ hai người trở lên, chắc chắn, số phiếu sẽ bị chia, và khả năng thắng đương nhiên là phải thấp.”

Ðây là điều đang xảy ra với cuộc bầu cử nghị viên ở hai thành phố Westminster và Fountain Valley hiện nay.

Tại Westminster, kỳ này cử tri bầu hai ghế, một của bà Margie Rice và một của ông Andy Quách. Bà Rice đã nộp đơn tái ứng cử, còn ông Andy Quách kỳ này rút lui.

Theo nhật báo The Orange County Register, Nghị Viên Andy Quách muốn để chiếc ghế này cho ai “thích phục vụ công chúng.”

“Tôi muốn trở lại cuộc sống thường dân và tìm việc làm ở nơi khác,” ông Andy Quách được tờ báo trích lời nói. “Những việc này có thể đòi hỏi tôi đi xa khỏi Westminster. Thành ra, đây là thời điểm tốt nhất để giã từ chính trường.”

Ngoài bà Margie Rice, có ba ứng cử viên khác ra kỳ này, đó là ông Tyler Diệp, ông Charlie Nguyễn Mạnh Chí, và ông Al Hamade.

Hồi đầu tuần, ông Hà Mạch, một người từng ứng cử chức thị trưởng và nghị viên Westminster, có lấy đơn ứng cử vào hội đồng thành phố.

Tuy nhiên, hôm Thứ Tư, ông xác nhận với nhật báo Người Việt là ông quyết định không nộp đơn.

Giới am tường chính trị cho rằng bà Rice sẽ dễ dàng thắng, vì bà từng là thị trưởng trong nhiều năm.

Chiếc ghế thứ hai sẽ là cuộc “thư hùng” giữa ba ứng cử viên còn lại, trong đó có hai ứng cử viên gốc Việt.

Tại Fountain Valley, cử tri bầu lại ba ghế, Thị Trưởng Michael Võ, Nghị Viên John Collins, và Nghị Viên Mark McCurdy. Cả ba người này đều ra ứng cử trở lại.

Trong số sáu ứng cử viên mới, có ba người Việt Nam, Jonathan Bảo Huỳnh, Tuấn Nguyễn, và Tom Nguyễn.

Như vậy, chín người sẽ tranh ba ghế, và đương nhiên, ba vị đương nhiệm đang có lợi thế. Tuy nhiên, kết quả có thể khác.

Cử tri Fountain Valley không bầu thị trưởng mà chỉ bầu nghị viên, rồi họ tự chọn ra thị trưởng.

Các cuộc bầu cử khác

Garden Grove cũng có hai ghế nghị viên phải được bầu lại, đó là chiếc ghế của Nghị Viên Kris Beard và ghế trống của Phó Thị Trưởng Dina Nguyễn. Theo luật giới hạn nhiệm kỳ, bà Dina không được ra tái ứng cử kỳ này.

Lợi thế duy nhất của ông Beard là đương nhiệm, tuy nhiên, trong cuộc bầu cử năm 2012, dù được bổ nhiệm làm nghị viên thay thế Nghị Viên Andrew Ðỗ từ chức, ông vẫn không thắng cử. Nhưng sau đó, ông được hội đồng thành phố bổ nhiệm vào làm nghị viên.

Không biết kỳ này ông có khá hơn không.

Ngoài ông ra, còn có tám người khác, trong đó có ba người Việt Nam, đó là các ứng cử viên Phát Bùi, Joe Ðỗ Vinh, và Quang “Mike” Trần.

Như vậy, Garden Grove có chín người tranh hai ghế, và gần như tất cả đều có cơ hội ngang nhau.

Nghị Viên Kris Beard có vẻ lợi thế hơn một chút, cũng như ba ứng cử viên Việt Nam, vì ba người so với sáu người thì ba vẫn lợi thế hơn.

Tuy nhiên, đây chỉ là dự đoán trên lý thuyết.

Ngoài các nghị viên, cử tri Garden Grove và Westminster bầu trực tiếp thị trưởng.

Tại Westminster, Thị Trưởng Tạ Ðức Trí tái ứng cử và tranh chức này với ứng cử viên Andy Nguyễn, một nhà báo mới 24 tuổi.

Tại Garden Grove, Thị Trưởng Bruce Broadwater tái tranh cử với hai ứng cử viên Bảo Nguyễn, hiện là ủy viên Học Khu Garden Grove, và Albert Ayala, cũng từng ra ứng cử nhiều lần.

Ông Broadwater là một gương mặt chính trị lâu năm của thành phố, từng nhiều năm làm thị trưởng và nghị viên, nên có vẻ có lợi thế hơn cả. Tuy nhiên, nếu ông Bảo lấy được toàn bộ hoặc đại đa số phiếu Việt Nam, trong khi ông Ayala chia phiếu, chức thị trưởng của ông Bruce Broadwater có thể bị đe dọa.

Tại các cuộc bầu cử khác, có hai nơi có ứng cử viên gốc Việt chắc chắn thắng cử.

Thứ nhất, tại Học Khu Garden Grove, Luật Sư Nguyễn Quốc Lân tái ứng cử chức ủy viên giáo dục, không có đối thủ.

Thứ nhì, tại Ðặc Khu Vệ Sinh Midway City, ông Tyler Diệp cùng hai đồng viện khác tái ứng cử ba ghế, và không có ứng cử viên nào khác.

Tại Ðịa Hạt 4 của Học Khu Ðại Học Cộng Ðồng Rancho Santiago, có ba ứng cử viên tranh một ghế, trong đó Luật Sư Nguyễn Quang Trung, cựu ủy viên Học Khu Garden Grove và từng ứng cử một số chức vụ ở Orange County trước đây, là một.

Tại Học Khu Irvine, cử tri bầu lại hai ghế, với ba ứng cử viên, trong đó có hai người đương nhiệm và một ứng cử viên gốc Việt, ông Bob Vũ.

Trong khi đó, tại Học Khu Westminster, cử tri bầu lại ba ghế. Trong sáu ứng cử viên, có ba người đương nhiệm, trong đó bà Penny Loomer mới được bổ nhiệm hồi Tháng Giêng. Trong ba người còn lại, có hai ứng cử viên gốc Việt, ông Khanh Nguyễn và bà Bảo Anh “Samantha” Nguyễn.

Tại Ðịa Hạt 1 của Cơ Quan Thủy Cục Orange County, cử tri bầu một người để thay thế Ủy Viên Kathryn L. Barr nghỉ hưu.

Theo hồ sơ của Cơ Quan Bầu Cử Orange County, có ba ứng cử viên tranh chiếc ghế này, trong đó có một người Việt, Luật Sư Dina Nguyễn, phó thị trưởng Garden Grove. Ðịa hạt này bao gồm ba thành phố Garden Grove, Stanton, và Westminster.

11 ứng cử viên họ Nguyễn

Từ trước tới nay, đây là lần bầu cử có nhiều ứng cử viên gốc Việt trùng họ nhất ở Little Saigon, mà lại là họ Nguyễn. Theo nhiều thống kê khác nhau, có tới 36% người Việt Nam mang họ này.

Những tên họ tiêu biểu thường có lợi thế trong bầu cử, vì đa số cử tri có khuynh hướng bầu cho ứng cử viên nào có tên họ được nhiều người biết đến. Hơn nữa, tại Hoa Kỳ, tên họ đi trước tên gọi.

Ví dụ điển hình nhất, ở tầm cỡ quốc gia hoặc tiểu bang là các tên Bush, Clinton, Brown (California), Murkowski (Alaska), Sanchez (California)...

Tuy nhiên, ở những khu vực nhỏ hơn, ví dụ như Westminster, mặc dù có tới 40% cử tri gốc Việt, nhưng chưa bao giờ có dân cử mang họ Nguyễn.

Cựu Dân Biểu Trần Thái Văn lý giải như sau: “Chuyện ở Westminster thì tôi không biết, nhưng đó là sự thật. Còn ở những khu lớn hơn, thì đúng là họ Nguyễn được đắc cử nhiều hơn.”

Cử tri Garden Grove từng bầu hai nghị viên họ Nguyễn, Janet Nguyễn và Dina Nguyễn. Cử tri Học Khu Garden Grove, bao gồm nhiều thành phố trong vùng Little Saigon, từng bỏ phiếu cho bốn người họ Nguyễn, đó là Nguyễn Quốc Lân, Nguyễn Quang Trung, Nguyễn Thị Kim Oanh, và Bảo Nguyễn.

Học Khu Westminster, có diện tích lớn hơn thành phố Westminster, cũng từng có một ủy viên họ Nguyễn, đó là ông Andrew Nguyễn.

Trong cuộc bầu cử đặc biệt năm 2007, cho dù có tới hai ứng cử viên họ Nguyễn là Nguyễn Quang Trung và Janet Nguyễn trong tổng số 10 ứng cử viên, cử tri vẫn dồn phiếu nhiều nhất cho hai ứng cử viên gốc Việt, và bà Janet Nguyễn chỉ hơn người thứ nhì 3 phiếu.

Ông Bùi Mạnh Cường nhận xét: “Ngoài chuyện chia phiếu, nói chung, có nhiều người Việt ra ứng cử vẫn tốt hơn, mùa bầu cử sẽ sôi nổi hơn, các ứng cử viên sẽ phải vận động nhiều người Việt đi bầu, và tất cả cộng đồng Việt Nam đều có lợi, nhất các cuộc đua chỉ có một người Việt ra ứng cử.”

Cựu Dân Biểu Trần Thái Văn nói thêm: “Tên tuổi là một chuyện, ứng cử viên phải có thành tích được nhiều người biết đến, được nhiều giới chức và tổ chức chính thức ủng hộ, biết tạo ra các sự kiện thu hút sự chú ý của cử tri, biết vận động cử tri bước ra đi bầu, và quan trọng hơn nữa, phải có khả năng gây quỹ mạnh mẽ để có đủ tài chánh trang trải chi phí tranh cử rất tốn kém.”

––
Liên lạc tác giả: DoDzung@nguoi-viet.com

Các cuộc bầu cử ở Little Saigon có ứng cử viên gốc Việt

I-Thượng Viện California, Ðịa Hạt 34 (chọn 1)
-Janet Nguyễn
-Jose Solorio

II-Thị trưởng Garden Grove (chọn 1)
-Bảo Nguyễn
-Bruce Broadwater (đương nhiệm)
-Albert Ayala

III-Nghị viên Garden Grove (chọn 2)
-Joe Ðỗ Vinh
-Phát Bùi
-Quang “Mike” Trần
-Kris Beard (đương nhiệm)
-Ruhina Khan
-Paul Marsden
-Rickk Montoya
-John R. Oneill
-James T. Ybarra

IV-Thị trưởng Westminster (chọn 1)
-Tạ Ðức Trí (đương nhiệm)
-Andy Nguyễn

V-Nghị viên Westminster (chọn 2)
-Tyler Diệp
-Charlie Nguyễn Mạnh Chí
-Margie Rice (đương nhiệm)
-Al Hamade

VI-Nghị Viên Fountain Valley (chọn 3)
-Michael Võ (đương nhiệm)
-Jonathan Bảo Huỳnh
-Tom Nguyễn
-Tuấn Nguyễn
-John Collins (đương nhiệm)
-Mark McCurdy (đương nhiệm)
-Kim Constantine
-Patrick Tucker
-Patrick Harper

VII-Học Khu Garden Grove (chọn 2)
-Nguyễn Quốc Lân (đương nhiệm)
-Bob Harden (đương nhiệm)

VIII-Học Khu Westminster (chọn 3)
-Khanh Nguyễn
-Bảo Anh “Samantha” Nguyễn
-Mary Mangold (đương nhiệm)
-Penny Loomer (đương nhiệm)
-David Bridgewaters (đương nhiệm)

IX-Học Khu Irvine (chọn 2)
-Bob Vũ
-Sharon Wallin (đương nhiệm)
-Ira Glasky (đương nhiệm)

X-Học Khu Ðại Học Cộng Ðồng Rancho Santiago, Ðịa Hạt 4 (chọn 1)
-Nguyễn Quang Trung
-Lawrence Labrado (đương nhiệm)
-Robert Douglas

XI-Cơ Quan Thủy Cục Orange County, Ðịa Hạt 1 (chọn 1)
-Dina Nguyễn
-Robin Peace Marcario
-Zack Barrett

XII-Ðặc Khu Vệ Sinh Midway City (chọn 3)
-Tyler Diệp (đương nhiệm)
-Margie Rice (đương nhiệm)
-Frank Cobo (đương nhiệm)

Ðịa Hạt 34 Thượng Viện California. Thuong Viện hiện có 28 nghi sỉ dân chủ, 12 nghi sỉ công hòa. Tỉ lệ là 2/3. Nếu Địa Hat 34 kỳ nầy bầu 1 nghi sỉ công hòa thì vần còn 27 dân chủ 13 cộng hòa. Tỉ lệ vẩn là 2/3. Bai bào trên viết nếu công hòa thắng o địa hạt 34 thì phía dân chủ mất tỉ lệ 2/3. ?????