BIÊN HÒA, Việt Nam
Giữa bầu không khí nô nức của những người Việt xa quê từ khắp nơi trên thế giới trở về Việt Nam đón Xuân Bính Ngọ 2026, cái Tết đầu tiên của bà Melissa Trần (Trần Thị Mộng Tuyền) sau khoảng 30 năm rời quê hương diễn ra khá lặng lẽ.
Bà là chủ tiệm nail ở Hagerstown, Maryland, đã bị bắt khi đến trình diện định kỳ Cảnh Sát Di Trú (ICE) hồi tháng 5/2025, do một lệnh trục xuất của tòa án từ hơn 20 năm trước, do một sai lầm lúc mới 19 tuổi và đã hoàn tất bản án 6 tháng tù giam. Sau đó bà đã bị trục xuất về Việt Nam hồi tháng Mười Một, 2025.

(Ảnh minh họa)
"Tôi chỉ ở trong nhà"
Sáng Mùng 3 Tết ở Việt Nam, tức tối ngày thứ Tư, 18 tháng Hai, ở Mỹ, như mọi ngày kể từ khi trở về lại Việt Nam, bà Melissa thường nói chuyện với các con của mình qua điện thoại hiển thị hình ảnh (video call) trước khi
"tụi nhỏ đi ngủ để sáng còn đi học sớm".
Sau gần 30 năm kể từ khi trở thành người tỵ nạn, đây là cái Tết đầu tiên của bà ở Việt Nam, và cũng là mùa lễ hội thứ tư sau Lễ Tạ Ơn, Giáng Sinh, New Year, bà đã xa chồng và các con nhỏ. Mọi thứ rất xa lạ với bà, vì
"không còn giống như những gì mà mình nhớ lại trong ký ức thuở nhỏ", theo như lời bà có chia sẻ với nhật báo Người Việt.
"Không còn chuyện đốt pháo, nấu bánh chưng như hồi đó. Bây giờ người ta đi siêu thị mua bánh chưng, bánh tét nhiều lắm", bà nói.
Rời bỏ Việt Nam đủ lâu để cho người phụ nữ này không biết rằng ,Việt Nam đã không còn nghe tiếng pháo nổ đì đùng trong những ngày Tết, kể từ ngày 1 tháng Giêng năm 1995.
Trở về Việt Nam, đón Tết trong một hoàn cảnh trớ trêu không mong đợi, Tết của bà Melissa là những lúc nói chuyện điện thoại video call với chồng, con và gia đình ở Mỹ.
Bà nói:
"Ngày Tết là cả gia đình về nhà ông bà nội, ăn cơm đoàn viên, chơi bầu cua cá cọp, cúng giao thừa. Mấy đứa nhỏ được ông bà lì xì"
Nhưng năm nay, không giống như những năm trước, trên chuyến xe về thăm gia đình bên nội ngày Tết năm nay đã vắng bóng bà. Theo lời kể từ người chồng của bà, ông Danny Dũng Hoàng, người đang một mình trông coi tiệm nail và chăm sóc các con nhỏ, vẫn giữ truyền thống ăn Tết của gia đình. Từ Việt Nam, cô gặp gia đình mình qua điện thoại, thăm hỏi và chúc Tết nhau.
Cảm giác "không có Tết" là điều không thể tránh khỏi
Bà Melissa Trần trong chuyến đi Đà Lạt thăm gia đình chồng. (Hình: Melissa Trần cung cấp)
"Tôi hầu như không có đi đâu cả, chỉ ở trong phòng, nói chuyện điện thoại với gia đình bên đó. Không có cảm giác muốn đi đâu khi không có các con bên cạnh", bà chia sẻ thêm.
"Gia đình bên này có nói tôi hãy đi ra ngoài, đi chợ Tết, nhưng cảm giác của tôi là không muốn đi đâu cả. Trong gia đình, tôi là người phụ trách trang trí nhà cửa những ngày lễ. Giờ đây, ngày lễ là thời gian khó khăn với tôi", giọng nói của người mẹ xa con, xa chồng, nhiều lần đã òa lên khóc nức nở.
Có thể nói rằng, đối với bà Melissa Trần, ngay trong lúc này, khi nói chuyện về Tết, là nói về các con nhỏ của cô. Không phải khu chợ hoa nhộn nhịp ở Việt Nam hay ở Mỹ, không phải là bánh chưng, bánh tét, cũng không phải là những lời chúc đầu năm, mà thay vào đó là chuyện kể về sinh hoạt của các con cô.
Trong giọng nói vui, cô kể về bé út, Riley Trần:
"Mấy cô lì xì thì nó đưa tiền lại cho ba, nói là để dành để Hè này sẽ mua vé máy bay về Việt Nam với mẹ".
Hè năm nay, mẹ con cô Melissa sẽ được gặp nhau ở Việt Nam.
Những ngày trước Tết, cô Melissa đón chuyến xe có giường nằm đi Đà Lạt thăm gia đình chồng còn ở Việt Nam.
Cô nói đã trải qua một cảm giác rất thú vị:
"Có giường nằm, có Wi‑Fi, máy lạnh. Tôi đã gặp nhiều du khách ngoại quốc trên chuyến xe và có trò chuyện với họ".
Sau nhiều thập niên, Việt Nam bây giờ là một đất nước đã có nhiều sự thay đổi hoàn toàn dưới cái nhìn của bà Melissa.
"Hình như nếu ở Mỹ có thứ gì là Việt Nam cũng có thứ đó, về tiện nghi trong cuộc sống. Nhưng thức ăn thì tôi vẫn chưa quen. Cũng là món ăn đó, nhưng tôi không quen gia vị của nó", cô cho biết.
Hi vọng để sống
Từ ngày bị đưa trả về Việt Nam, bà Melissa cho biết cuộc sống không bận rộn như ở Mỹ. Cho đến nay, khoảng ba tháng trôi qua, cô vẫn chưa được cấp thẻ căn cước, giấy phép làm việc. Do đó, ngay cả bằng lái xe cũng chưa thể lấy được. Tuy nhiên, điều cô lo lắng là
"giao thông ở đây rất đáng sợ, không biết làm sao để có thể chạy xe máy đi ngoài đường".
Thời gian chưa đủ dài để cho bà Melissa có thể hòa nhập trọn vẹn vào cuộc sống ở Việt Nam. Một trong những lý do đó là
"gia đình tôi vẫn còn ở Mỹ".
"Gia đình", theo bà Melissa muốn nói đó là ngôi nhà hạnh phúc mà vợ chồng bà đã vun đắp trong mấy chục năm qua. Nơi đó cô có công việc, có tiếng cười của trẻ thơ, có tương lai của những đứa con nhỏ mà vợ chồng cô luôn tâm niệm phải nuôi dạy trở thành người tốt.
Nhắc về bốn người con, trong đó hai người con lớn đang học năm cuối đại học, hai con nhỏ, một trai, một gái, chưa đến 10 tuổi, cô Melissa xúc động nói:
"Tôi biết mình đã làm sai trong quá khứ. Tôi đã trả giá cho lỗi lầm của mình, và luôn cố gắng sống thật tốt".
Bà Melissa Trần đã đến Mỹ hợp pháp hồi thập niên 1990, lúc mới có 11 tuổi, trong tư cách một người tỵ nạn với quy chế thường trú nhân (có thẻ xanh). Năm 2001, bà đã nhận tội lấy cắp chi phiếu của chủ nhân nơi mà bà làm việc lúc còn là trẻ vị thành niên và bị lệnh trục xuất của tòa án vào năm 2003. Tuy nhiên, chính phủ Việt Nam không nhận vì lúc đó Hà Nội không nhận lại những người đến Mỹ trước năm 1995. Vì vậy, bà Melissa Trần vẫn phải ở lại Mỹ và đến trình diện ICE đầy đủ trong hơn 20 năm qua.
Tuy nhiên, theo chính sách di trú mới, bà bắt đầu bị bắt hồi tháng Năm, 2025 khi đến trình diện ICE ở Baltimore, Maryland. Sau 5 tháng bị giam giữ, bà được cho thả ra ngày 13/10/2025. Nhưng chỉ một tháng sau đó, ngày thứ Sáu 14/11, bà đã bị ICE giữ lại và cho biết
"đã có sổ thông hành do phía Việt Nam cấp và chờ bị trục xuất".
Trong sự xúc động, bà nói:
"Người ta hay nói không có ai là hoàn hảo. Ai cũng có sai lầm, lớn hoặc nhỏ. Mình phải nhận ra sai lầm và trả giá cho điều đó, rồi hãy để lại quá khứ sau lưng. Nhưng sao tôi cảm thấy như quá khứ của tôi cứ mãi quay lại để làm cho tôi và gia đình tôi đau khổ mãi".
"Giống như tôi đã làm gì sai, bây giờ con tôi phải gánh chịu tội", người mẹ xa con lại bật khóc.
Câu chuyện của gia đình bà Melissa Trần đã thu hút sự quan tâm của rất nhiều cơ quan báo chí địa phương và cả những tờ báo hàng đầu ở Mỹ. Một phóng viên của
CBS News từng đề nghị với ông Danny Dũng Hoàng cho thực hiện một đoạn phim về câu chuyện của gia đình anh. Một trang mạng xã hội có tên
"Bring Melissa Home" được lập ra sau ngày bà Melissa bị bắt giữ vào tháng 5/2025, hiện có hơn 2,000 người theo dõi, với nhiều lời động viên, khuyến khích từ khắp mọi nơi.
Do đó, trong nỗi buồn xa gia đình ngày Tết, bà vẫn cố gắng
"nghĩ về con của mình để có những suy nghĩ tích cực mà sống".
"Tôi luôn nói với bản thân mình là mình vẫn còn may mắn hơn những người khác về đây không có gia đình người thân ở Việt Nam. Tôi vẫn còn có bà con ở đây. Rồi tôi có một cộng đồng bạn bè ở Mỹ luôn hỏi thăm, ủng hộ, an ủi tôi. Tôi cầu nguyện, và hi vọng mỗi ngày", bà Melissa Trần nói, trong buổi sáng Mùng Ba Tết Bính Ngọ.