Trong phiên ṭa hơn một thập kỷ trước, cựu mật vụ của Cơ quan Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) Robert Hanssen đă phải lĩnh án chung thân và không được hưởng ân xá.
Robert Hanssen “Tôi xin lỗi v́ hành vi của ḿnh” – gương mặt nhợt nhạt, hốc hác v́ sụt quá nhiều cân v́ đói khi ngồi tù, điệp viên gây tổn hại nặng nề nhất trong lịch sử Mỹ là Robert Hanssen nói. “Tôi thấy xấu hổ v́ việc ḿnh làm…”.
Hanssen bị kết án với 15 tội danh gián điệp và âm mưu chuyển tài liệu mật cho Liên Xô và sau này là Nga trong suốt 20 năm. Luật sư Paul McNulty nói rằng bản án này chính là lời ‘răn đe’ cho những kẻ có nguy cơ phản bội đất nước.
“Robert Hanssen được đào tạo để tóm gián điệp. Ông ta là một chuyên gia để không bị người khác ‘sờ gáy’. Nhưng rồi lại bị bắt. Và bị trừng trị. Và đó chính là những ǵ sẽ xảy ra với những kẻ phản bội lại tổ quốc ḿnh” – McNulty nói.
Với 1,4 triệu USD và kim cương nhận được từ Moscow khi bán ‘hàng’, Hanssen đă phải nộp lại gấp đôi số đó để bồi thường cho Mỹ. Không ai biết đích xác động cơ của Hanssen là ǵ khi bán đi thứ ‘hàng’ khủng khiếp như vậy với chỉ chừng ấy tiền.
Có người nói rằng, đó là v́ bản ngă của Hanssen quá lớn. “Có vô cùng nhiều lư do giải thích cho hành động này. Nhưng chẳng lư do nào thích đáng, nếu không th́ ông ấy đă không ở đây [phiên ṭa]” – luật sư bào chữa của Hanssen là Plato Cacheris nói.
Trong bức thư do chính Hanssen gửi cho người Nga ‘chào hàng’ và cũng là sự dấn thân trở thành điệp viên hai mang, ông nói rằng kư ức của ông về điệp viên hai mang người Anh là Kim Philby đă truyền cảm hứng cho ông đến với Moscow.
“Tôi đă lựa chọn con đường này khi mới 14 tuổi” – trích lời khai của Hassen sau khi tuyên thệ. “Tôi đă đọc cuốn sách của Philby. Giờ đây nó thật điên rồ!”
Cuộc chơi t́nh báo ‘thượng thặng’
Sáng 4/10/1985, nhân viên Cơ quan T́nh báo Liên Xô KGB chuyên làm công việc tuyển dụng điệp viên Anh và Mỹ làm nội gián Viktor I. Cherkashin nhận được một bức thư ‘chào hàng’ và yêu cầu mức tiền thù lao tương xứng là 100.000 USD.
Món hàng mà họ nhận được là các thông tin tuyệt mật, cùng với tên của ba điệp viên Liên Xô đă chơi ‘hai mặt’ từ một nguồn của Mỹ.
Nhận đính tính chất ‘không b́nh thường’ của lá thư và số hồ sơ, Cherkashin hiểu rằng tầm cỡ của nhân vật đang ‘giao dịch’ với ḿnh không phải hạng vừa.
Phi vụ đó hoàn thành, KGB của Nga đă loại trừ được rủi ro từ các tay trong trở mặt, và bắt đầu một mối làm ăn mới với một người chơi mới với bí danh “Ramon”, gọi tắt là “P”.
Bản thân KGB trong suốt thời gian cộng tác cũng không nắm được lai lịch của ‘Ramon’. Khi đó, Robert Hanssen chủ yếu làm ở mảng phản gián, là một trong số ít chuyên gia Mỹ hoạt động trong lĩnh vực nhằm chống lại sự ảnh hưởng của Liên Xô và Nga sau này.
Hanssen là người theo dơi các hoạt động t́nh báo của Liên Xô tại Mỹ, theo dơi sứ quán và các cơ quan đại diện khác của Liên Xô tại Washington.
Hanssen – hay ‘Ramon’ - có thể tiếp cận các tin tức t́nh báo về Liên Xô ở Mỹ, cũng như phân tích các tài liệu liên quan tới hoạt động t́nh báo Liên Xô tại Mỹ, tham mưu các biện pháp phản gián cho cấp trên.
Có lẽ, KGB cũng không thể tưởng tượng nổi tại sao một ‘con cá sộp’ như vậy của Mỹ lại tự ‘nộp ḿnh’ cho Moscow.
Xuất phát từ lư do v́ quá mê con đường ‘hai mang’ theo h́nh mẫu Philby, dường như Hanssen muốn vừa làm điệp viên kỳ tài của FBI, vừa là điệp viên xuất chúng tại KGB – nhất là trong bối cảnh cuộc chiến tranh Lạnh giữa hai siêu cường Nga, Mỹ.
Suốt từ năm 1985, Hanssen đă chuyển cho KGB tổng cộng hơn 6.000 trang tài liệu cơ mật, ‘lật mặt’ những kẻ phản bội KGB, trong đó đặc biệt nhất là giúp ‘xé toang vỏ bọc’ của một viên Tướng t́nh báo quân đội Liên Xô là Dmitri Fedorovich Polyakov.
‘Công trạng’ với Moscow
‘Món hời’ mà Hanssen cung cấp cho KGB khiến cho Kremlin nhiều phen ‘ngă ngửa’, khi họ phát hiện ra rằng ngay dưới chân ṭa sứ quán Liên Xô tại Washington là một ‘cái tai khổng lồ và bí mật’ của Mỹ.
FBI và Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) đă cho xây dựng đường hầm bên dưới sứ quán Liên Xô để theo dơi các cuộc điện thoại cũng như trao đổi bên trong ṭa nhà, thậm chí cả trong toilet. Mỹ đă đổ ra cả trăm triệu USD để hoàn tất đường hầm này trước khi ṭa trụ sở xây xong.
Ngay khi nắm được bí mật động trời này, Liên Xô đă vô hiệu hóa mọi tham vọng của FBI và NSA khi biến những câu chuyện đối phương thu được chỉ là ‘tào lao’.
Đó mới là một trong những ‘tội’ to nhất mà Hanssen gây ‘tổn hại to lớn đến an ninh quốc gia’ Mỹ. Trên thực tế, món hời lớn nhất mà KGB có được chính là điểm ‘tử huyệt’ của ‘kẻ thù’ lớn nhất của ḿnh khi đó.
Giá trị của những thông tin t́nh báo này phải lên tới hàng trăm tỉ USD chứ không phải là 1,4 triệu USD và mấy viên kim cương mà Hanssen nhận được, bởi đó chính là ‘Kế hoạch duy tŕ hoạt động liên tục của chính phủ’ Mỹ trong điều kiện bị tấn công hạt nhân, hay nói cách khác, đó chính là ‘Kế hoạch bảo vệ Tổng thống Mỹ’.
Vào những năm 1980, kế hoạch này đă được sửa đổi v́ Mỹ lo ngại rằng các tiến bộ vượt bậc của Moscow trong lĩnh vực vệ tinh do thám có thể giúp Kremlin ‘lờ mờ’ nắm được yếu điểm này bất kể Washington có t́m cách ngụy trang tinh vi tới mức nào.
Nhưng những bức ảnh chụp từ vệ tinh cũng không thể nào sánh bằng thông tin t́nh báo trực tiếp thu được về bí mật ‘bí mật nhất’ nước Mỹ. Trong bối cảnh chiến tranh Lạnh, một khi Moscow nắm được rơ ràng ‘kế hoạch bảo vệ Tổng thống Mỹ’, các loạt tên lửa đạn đạo của Kremlin hoàn toàn có khả năng biến Mỹ thành ‘rắn mất đầu’.
Để đảm bảo nước Mỹ không rơi vào cảnh hỗn loạn, Washington đă phải chuẩn bị cho t́nh huống ‘xấu nhất’ xảy ra nếu như an nguy của Tổng thống bị đe dọa. Theo đó, Mỹ lập nên ‘hệ thống định vị trung ương’ nắm bắt hoạt động của những nhân vật chủ chốt có thể đảm đương cương vị ông chủ Nhà Trắng trong trường hợp vị ‘Tổng tư lệnh’ gặp bất trắc. Tổng thống và những người kế nhiệm tiềm năng sẽ không bao giờ tập trung lại cùng một địa điểm.
Nếu xảy ra tấn công hạt nhân, một trong các lănh đạo tối cao sẽ được đưa tới trung tâm chỉ huy khẩn cấp dưới ḷng đất gần nhất. Các boongke này đều được gia cố với khả năng chống chịu được các cuộc tấn công hạt nhân. Khi đă yên vị, người nhận nhiệm vụ ‘Tổng tư lệnh’ nước Mỹ khi đó sẽ trực tiếp chỉ huy biện pháp giáng trả bằng hạt nhân.
Ưu tiên hàng đầu của t́nh báo Mỹ trong thời gian này cũng là t́m kiếm các trung tâm chỉ huy chiến tranh hạt nhân khẩn cấp của Nga. Nhưng CIA và FBI không bao giờ ngờ được chính bản kế hoạch của Mỹ lại được ‘dâng’ lên Nga một cách tự nguyện như vậy.
Lê Thu (tổng hợp)
theo vnn
Chân dung gián điệp hai mang 'ác mộng' nhất nước Mỹ
