“Ở đây bệnh tật sợ chúng tôi chứ chúng tôi không sợ bệnh tật” - Đó là lời tâm sự của một người đă sống với băi rác Khánh Sơn (TP Đà Nẵng) hơn 10 năm nay.
Người b́nh thường khi đặt chân lên băi rác này chưa đầy 5 phút là chịu không nổi mùi hôi rất đặc trưng của rác. Tuy nhiên, hàng trăm con người đă ăn, ngủ cùng rác mấy chục năm nay. Đối với họ, nơi đây là nguồn kiếm sống, là nơi cho họ miếng cơm hàng ngày. Mùi của rác với họ cũng đă quá quen thuộc, đến mức nhiều người không cần phải mang khẩu trang khi làm việc.
Ông Phạm Văn Minh đang lựa những thứ rác bán được cho vào bao, ông làm việc giữa môi trường ô nhiễm nhưng không cần bao tay và khẩu trang
Tôi quyết định “mục sở thị” băi rác này vào đúng bữa trưa để tận mắt chứng kiến cuộc sống của hàng trăm con người ở đây. Để “ḥa nhập” với cuộc sống của họ, tôi quyết định cũng không mang khẩu trang.
Trưa 30/1, khi bữa trưa của những người nhặt rác bắt đầu th́ tôi mang máy ảnh vào. Ngay đầu dốc lên băi rác là những túp lều trại của người dân làm nơi tập kết hàng chục bao tải là những thứ mà họ đă cật lực lựa chọn được để bán cho các vựa ve chai. Tại đây, tôi may mắn được chứng kiến một mâm cơm cúng tất niên của họ.
Mỗi lần xe rác đến là cả chục người vây quanh
Giữa biển rác mênh mông, họ khấn vái rất thành khẩn. Mâm cơm cúng tất niên không có ǵ đặc biệt, có con gà trống, b́nh hoa, nải chuối cùng chè xôi.
Đợi cho tàn nhang, họ mang tất cả những thứ vừa cúng bày ra và mời những người khác chung vui. Bàn tiệc đơn sơ giữa băi rác khổng lồ nhưng hơn 10 con người cùng quây quần ăn uống vui vẻ.
Ở phía xa, có hai xe rác vừa lên, hàng chục người quây phía sau chờ rác đổ xuống.
Một buổi thu hoạch ở băi rác
Ở một quán cơm giữa biển rác được che bằng vài tấm nilon rách bươm, nhiều người khác ghé ăn bữa trưa. Bữa trưa của người dân ở đây chỉ có giá 10 ngàn đồng cũng có cá, thịt, đồ xào và có cả… ruồi. Ruồi có mặt khắp nơi, bu cả vào bát ăn cơm của người dân. Bà chủ quán vừa bới cơm liền tay cho khách vừa lấy tay đuổi ruồi. Đồ ăn được cho tất cả vào bát cơm.
Tiếp xúc với người dân ở đây, hầu hết họ đều ngại cung cấp tên thật của ḿnh và không muốn đưa lên báo. Cũng có nhiều tâm sự rất chân t́nh về nghề nghiệp của ḿnh. Ông Phạm Văn Minh (49 tuổi, trú Đà Sơn, phường Ḥa Khánh Nam, quận Liên Chiểu) là một người như vậy.
Quán cơm ngay giữa băi rác Khánh Sơn, ở đây có tất cả 3 quán cơm và nước giải khát
Ông không ngại chia sẻ: "Vợ chồng tôi sống với nghề này cách đây mười mấy năm. Lúc ấy băi rác không nhiều như bây giờ. Bây giờ rác cũng nhiều hơn và người đi kiếm rác như tôi cũng nhiều".
Vợ ông Minh, bà Nguyễn Thị Bin (50 tuổi), kể thêm: “Hồi trước, nghề này bẩn thỉu vất vả không ai thèm làm nên thu nhập của gia đ́nh tôi cũng tạm. Bây giờ, h́nh như người ta không có việc ǵ làm, rủ nhau lên đây đông lắm, thu nhập của hai vợ chồng v́ thế cũng bấp bênh. Nếu chịu khó làm, không nghỉ ngơi th́ cũng kiếm được khoảng 200 ngàn đồng/ngày”.
Bữa cơm trưa giữa biển rác
Nói tới nghề nhặt rác, có lẽ ai cũng nghĩ chỉ vào bước đường cùng người ta mới chịu làm. Ấy vậy mà, nhiều người dân mưu sinh ở băi rác Khánh Sơn này đă có thâm niên gần 20 năm trong nghề. Bà Nguyễn Thị Mật (67 tuổi, trú Khánh Sơn, phường Ḥa Khánh Nam, quận Liên Chiểu, Đà Nẵng), một trong những người nhiều tuổi nhất ở đây nhớ lại: “Khoảng 16-17 năm trước, tôi bắt đầu theo nghề này. Mới đầu làm, không thể chịu đựng nổi mùi hôi thối. Tối đi ngủ c̣n bị mùi hôi nó ám nhưng làm lâu thành quen, hôm nào ốm đau không lên đây được lại thấy nhớ đấy. Giờ già rồi, 7 giờ sáng lọ mọ lên làm rồi 4 giờ chiều là về. 40-50 ngàn một ngày là đủ sống rồi cháu à”.
C̣n rất nhiều những hoàn cảnh đă sống với băi rác, nhờ rác mà sống như bà H., bà L., ông T. Họ bảo ngày tết người ta nô nức đi mua sắm c̣n những người ở đây cứ chúi đầu chúi mũi vào rác. V́ xa băi rác th́ họ không thể sống nổi.
Ông T., một người có thâm niên ở đây tâm sự: “Đêm 30 tết ở đây vui chả kém ǵ chợ hoa tết ở dưới Đà Nẵng đâu. Không tin, tối 30 cháu lên đây xem đông vui cỡ nào”.
Một con búp bê, có thể là đồ chơi dành cho con cháu của những người ở băi rác này
Một bữa tất niên giữa biển rác. Những người bới rác ở đây cũng có niềm tin vào tâm linh. Họ muốn cảm ơn chính mảnh đất đầy rác này đă cho họ miếng ăn quanh năm, cho con cháu họ có tiền tới trường.
Theo ông Hà Văn Thái - Giám đốc xí nghiệp quản lư băi rác và xử lư chất thải (Công ty TNHH MTV môi trường đô thị Đà Nẵng) - ngày b́nh thường băi rác Khánh Sơn tiếp nhận trung b́nh 600-700 tấn rác. Dịp gần tết như thời điểm hiện tại th́ số lượng rác tăng gấp 3 lần. Nhưng cao điểm nhất là đêm giao thừa, lượng rác tăng lên khoảng 2.500 tấn rác.
Mâm cơm tất niên giữa băi rác. Có cả bia, thịt gà, nước ngọt, xôi chè
Ông Thái cũng cho biết, b́nh thường có khoảng 60-70 người mưu sinh ở băi rác này, c̣n ngày cao điểm th́ băi rác tăng lên khoảng 100 người. Theo những người dân ở đây th́ ở băi rác luôn có khoảng trên 100 người bất kể ngày đêm, tính ra ở đây có trên 200 người đang mưu sinh.
“Thường năm nào cũng vậy, chúng tôi làm đến sáng mùng một Tết mới về, v́ lúc đó mới kiếm được nhiều”, một bà tên L. tâm sự. C̣n theo ông Thái, khi nào xe rác chở lên hết, xe xúc ủi đất lấp lại rồi phun hóa chất lên th́ người dân mới về nhà. Hai ngày sau, khi băi rác tiếp nhận trở lại, người dân lại tập trung đông đủ, bắt đầu sống cùng rác. Hầu như họ không ăn Tết!
Công Bính - DânTrí