Khi đến tuổi “ngũ thập tri thiên mệnh”, v́ cuộc sống áo cơm, tôi phải tha hương từ B́nh Định vào TP.HCM. Đă hơn bốn năm, bươn chải với nhịp sống đô thị sôi động, hối hả từng giờ, từng ngày và mỗi khi tết đến xuân về, tôi lại cùng gia đ́nh ăn tết theo kiểu cơm nước xong đóng cửa lại ngủ, không đi chơi cũng chẳng đến nhà ai, đồng thời cũng không đủ tiền để đi đến các khu du lịch Suối Tiên, Đầm Sen hay Đại Nam…
Cứ độ từ mười sáu đến hai bốn, hai lăm tháng chạp âm lịch, thiên hạ rộn ràng chuyện về quê, người thân, bạn bè điện thoại hỏi thăm tết này có về không, con cái đă học xong chưa? Tôi chỉ cười và không nói thêm được điều ǵ, bởi v́ không ai hiểu được ḿnh bằng ḿnh. Hàng tháng, tiền nhà và điện nước khoảng ba triệu, hai đứa con một đứa học đại học, một đứa cao đẳng, mất mỗi tháng ba triệu nữa, chưa nói đến quần áo sách vở, học thêm Anh văn, vi tính…
Quây quần gói bánh chưng, bánh tét chuẩn bị Tết ở nông thôn (Ảnh minh họa)
Để giải quyết các khoản chi phí, với nồi bún riêu bán ngày hai buổi, vợ chồng tôi phải thức dậy từ bốn giờ sáng cho đến mười hai giờ rưỡi khuya mới ngủ được. Đặc biệt, trước tết, nhiều quán nghỉ, sau tết họ lại khai hàng muộn nên khách ăn bún riêu nhiều hơn, lăi nhiều hơn. C̣n nếu về quê ăn tết th́ vừa thất thu vừa phải chi tiền xe gấp hai, gấp ba lần. Và điều quan trọng nhất vẫn là khoản học phí học kỳ hai cùa hai đứa con phải nộp sau tết sẽ bị trở ngại. Cứ như thế bốn năm ṛng ră, cái nồi bún riêu đă cứu cả gia đ́nh tôi, việc học của hai đứa con cũng đă hoàn thành. Phải nói rằng, chỉ bao nhiêu đó thôi th́ cũng quá hạnh phúc rồi.
Dân gian có câu: Ngó lên th́ chẳng bằng ai/ Ngó xuống th́ cũng chẳng ai bằng ḿnh.
Vâng, tôi thực sự hạnh phúc, rất hạnh phúc.Và may mắn nữa. Bởi v́ tôi đă đặt cược sự sống của bốn nhân khẩu và chuyện tương lai học hành của hai đứa con vào một triệu rưỡi từ ba má tôi bán con heo nái gầy cho vợ chồng tôi có tiền vào TP.HCM gọi là nuôi con ăn học, cùng với chiếc xe đạp bỏ ngoài chợ một ngày đêm không ai muốn lấy.
Tôi thường hay nói vui, đó là canh bạc lớn lành ít dữ nhiều của đời tôi, và sự may mắn đă mỉm cười với tôi. Ba tôi là người luôn theo dơi từng bước chân của tôi trên chặng đường phiêu lưu ấy, nhất là chuyện học hành của hai đứa cháu nội, đă công nhận là tôi đă thành công theo kiểu tay không bắt giặc. Bởi hơn ai hết, người sinh ra tôi hiểu rằng, tôi không tiền, không nghề nghiệp, sức khỏe lại thuộc loại “nắng không ưa mưa không chịu” mà nuôi con được như vậy là quá tốt rồi, dù từ nhỏ đến lớn ông chê tôi rất nhiều điều.
Tết đến, thành phố tưng bừng, đủ sắc màu, lộng lẫy, kiêu sa, hấp dẫn, nhưng tôi vẫn nhớ cái tết quê bên người thân và bè bạn. Bởi v́ theo tôi, tết ở TP.HCM dành cho người có tiền nhiều hơn, chứ những người ở quê vào thành phố buôn bán vỉa hè như tôi, hoặc những công nhân th́ làm sao kham nổi.
Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là phong tục, tập quán, và văn hóa tết của làng xă không thể xóa đi ngày một ngày hai trong tôi và những người quê miền Trung vào đây làm ăn khi tuổi không c̣n trẻ nữa. Đặc biệt tôi thèm nhất là được cùng bè bạn đi thăm từng nhà, nhấp từng ly rượu xuân sủi bọt, thơm nồng, và uống cho đến khi nh́n ruộng thành đường, dắt d́u nhau trong chuếnh choáng men say, kể cho nhau nghe bao chuyện buồn vui một năm đă đi qua…
Với những người sống tha hương, buôn gánh bán bưng th́ Tết họ vẫn phải làm việc phục vụ mọi người (Ảnh minh họa)
Với tôi, đó là h́nh ảnh rất riêng thể hiện đậm nét văn hóa làng xă của miền Trung hôm qua, hôm nay, và có thể là măi măi. Điều đó tôi hay tâm sự với bè bạn ở quê khi điện thoại thăm hỏi nhau mỗi khi tết đến xuân về. Cứ tưởng tết này sẽ về thăm quê, bởi chuyện học hành của con cái cũng xong rồi. Nhưng cách đây vài hôm, chủ nhà lại thông báo là bắt đầu từ tháng sau, tiền nhà lên, điện nước cũng tăng, thế là chuyện về quê ăn tết cũng bất thành, bởi phải làm nhiều hơn mới đủ trả tiền nhà. Đành vậy chứ biết phải làm sao? Đó là cái lẽ b́nh thường thôi. Nếu không đồng ư hoặc chịu không nổi th́ kiếm chỗ khác thuê, chứ không thể khác được.
Những ngày gần tết là những ngày trên truyền h́nh có rất nhiều chương tŕnh trực tiếp với mục đích giúp đỡ người nghèo ăn tết được tốt hơn và phải nói là có quá nhiều chương tŕnh từ thiện giành cho người nghèo. Những người giàu có, các doanh nghiệp, doanh nhân, các tổ chức xă hội…đă góp phần rất lớn trong việc chăm lo cái tết cho những người nghèo. Nghĩa cử ấy thật cảm động. Nhưng, với tôi th́ không vui chút nào. Bởi v́ bao năm qua, nghèo như gia đ́nh tôi mà đâu có được đồng nào từ các chương tŕnh ấy đâu.
Cũng phải, bởi chúng tôi chỉ là dân tạm trú, và cũng đâu phải chỉ có ḿnh là nghèo, có người c̣n nghèo hơn ḿnh nữa mà. Tôi mang cái nghèo về nơi ḿnh thường trú để vay theo chương tŕnh cho vay đối với học sinh, sinh viên với hy vọng có tiền nộp học phí cho đứa con gái hồi đó đang học cao đẳng, nhưng tổ tiết kiệm và vay vốn không chấp nhận, bởi v́ tôi không nhà cửa, hiện đang ở TP.HCM, khi đến hạn th́ biết đâu mà thu hồi vốn. Cũng phải, bởi tiền bạc không thể cho ai vay cũng được.
Nói ǵ th́ nói, tết năm nay, tuy vẫn nghèo nhưng gia đ́nh tôi không c̣n vất vả như các năm trước dù chủ nhà tính tiền thuê nhà và điện nước tăng. Chỉ có điều là phải ở lại TPHCM ăn tết. Phải chi hai đứa con có việc làm ổn định th́ tiền nhà có tăng tôi cũng về quê ăn tết, bởi thiếu chút đỉnh, chúng vẫn phụ được.
Nói đến chuyện việc làm, đúng là “biết rồi, khổ quá, nói măi”. Cái anh bán bún riêu như tôi th́ làm ǵ có quen biết ai có quyền có chức ở thành phố này để nhờ vả xin việc đúng với chuyên môn con tôi đă được học.
(Theo Sài G̣n Tiếp Thị)
Tết đến và nỗi niềm "kẻ tha hương"
