Hoa xác thối được mệnh danh là loài hoa “nhiều cái nhất” trong thế giới thực vật: Mùi hôi nồng nặc nhất, cụm hoa lớn nhất, thời gian chờ nở lâu nhất và số lần nở ít nhất. Mỗi lần bung nở, hoa xác thối luôn trở thành tâm điểm chú ý, thu hút giới khoa học và công chúng bởi vẻ đẹp kỳ dị khó loài hoa nào sánh được.
Hoa xác thối, còn được gọi là Titan arum, là một trong những loài thực vật có mùi khó chịu nhất thế giới.
Điểm đặc biệt của loài hoa này nằm ở vòng đời ngắn ngủi và hiếm hoi: mỗi cây chỉ nở hoa khoảng 3–4 lần trong suốt cuộc đời, và mỗi lần nở chỉ kéo dài vài ngày.
Hoa xác thối là loài thực vật bản địa của rừng rậm nhiệt đới trên đảo Sumatra (Indonesia). Loài hoa này được nhà thực vật học người Italy Odoardo Beccari phát hiện và mô tả lần đầu vào năm 1878, từ đó thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới khoa học và công chúng.

Hoa xác thối là loài hoa "nhiều cái nhất" trong giới thực vật. Ảnh: ST
Theo các nghiên cứu, hoa xác thối thường cần 5–10 năm sinh trưởng trước khi nở lần đầu. Sau đó, chu kỳ ra hoa rất thất thường: có cây phải chờ 7–10 năm mới nở lại, trong khi một số cá thể khác lại có thể ra hoa 2–3 năm một lần. Chính sự chờ đợi kéo dài này khiến mỗi lần hoa xác thối nở hoa được xem là một sự kiện hiếm gặp, thu hút đông đảo du khách và giới nghiên cứu đến chiêm ngưỡng.
Năm 2020, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra bông hoa xác thối lớn nhất thế giới trong khu bảo tồn tự nhiên ở làng Marambuang Nagarai Barini ở Tây Sumatra, Indonesia. Nó có đường kính lên tới 111 cm, vượt xa kỷ lục 107 cm của một cá thể cùng loài nở cách đó vài năm.
Hoa xác thối là loài hoa hiếm nhất thế giới
Hoa xác thối là loài thực vật nở hoa lớn và thuộc dạng hiếm nhất trên thế giới. Như đã nêu, cây phải mất 7-10 năm mới nở hoa một lần.
Khi nở, đỉnh bông mo của hoa xác thối có thể đạt nhiệt độ khoảng 36,7 độ C, tương đương thân nhiệt con người. Nhiệt lượng này giúp mùi hôi đặc trưng nhanh chóng bay hơi và lan tỏa, đóng vai trò quan trọng trong quá trình thu hút và thụ phấn.

Hoa xác thối có mùi rất khó chịu. Ảnh minh hoạ bởi AI
Cơ chế thụ phấn của hoa xác thối dựa trên sự “đánh lừa” côn trùng. Bị hấp dẫn bởi mùi và màu sắc, nhiều loài côn trùng tưởng rằng bông hoa là xác động vật – nguồn thức ăn tiềm năng – nên bay vào bên trong. Khi phát hiện không có gì để ăn, chúng rời đi, vô tình mang theo phấn hoa và góp phần hoàn tất quá trình thụ phấn.
Các loài bọ phân, ruồi và côn trùng ăn xác được xem là những tác nhân thụ phấn chủ yếu của hoa xác thối. Mùi hôi nồng nặc cùng sắc đỏ tía sẫm của bông hoa mô phỏng hình ảnh một sinh vật đã chết, tạo sức hút mạnh mẽ đối với nhóm côn trùng đặc biệt này.
Hoa xác thối được cho là phát ra tổ hợp 5 mùi đặc trưng, tạo nên mùi hôi nồng nặc nổi tiếng của loài hoa này. Cụ thể, đó là axit disulphide với mùi mồ hôi, dimethyl disulphide gợi mùi tỏi, dimethyl trisulphide giống mùi thịt đang phân hủy, indole mang mùi phân người và trimethylamine tạo cảm giác như cá đang thối rữa. Sự kết hợp của những hợp chất này khiến hoa xác thối trở thành một trong những loài hoa có mùi khó chịu nhất thế giới.
Hoa xác thối là quốc hoa của nước nào?
Hoa xác thối là một trong ba quốc hoa của Indonesia (hay còn gọi là Kerubut, nghĩa là Hộp Betelnut của Quỷ), cùng với hoa nhài và lan mặt trăng, được công nhận chính thức là loài hoa hiếm quý giá của quốc gia này.
Loài hoa này không chỉ gây ấn tượng mạnh bởi kích thước khổng lồ và mùi hương đặc biệt, mà còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc đối với Indonesia – quốc gia sở hữu hệ sinh thái rừng mưa nhiệt đới phong phú bậc nhất thế giới. Dù trong đời sống thường nhật, hoa xác thối ít được nhắc đến như các loài hoa trang nhã khác, nhưng trong con mắt của giới khoa học và bảo tồn, đây được xem là một trong những “quốc hoa” mang tính biểu trưng cho sự độc đáo của thiên nhiên Indonesia.
Có nguồn gốc từ đảo Sumatra, hoa xác thối đại diện cho sự đa dạng sinh học đặc hữu mà Indonesia đang nắm giữ. Loài hoa này chỉ nở vài lần trong suốt vòng đời kéo dài hàng chục năm, mỗi lần xuất hiện đều hiếm hoi và ngắn ngủi. Chính đặc điểm ấy khiến hoa xác thối trở thành biểu tượng của sự kiên nhẫn, bền bỉ và chu trình sống khắc nghiệt nhưng kỳ diệu của tự nhiên.
Bên cạnh đó, hoa xác thối còn phản ánh mối quan hệ cân bằng giữa các loài trong hệ sinh thái rừng nhiệt đới. Mùi hôi nồng nặc và sắc đỏ tía sẫm của hoa không phải là sự “xấu xí”, mà là chiến lược sinh tồn hoàn hảo để thu hút côn trùng thụ phấn, minh chứng cho sự thích nghi thông minh của tự nhiên qua hàng triệu năm tiến hóa.
Với Indonesia, hoa xác thối còn mang thông điệp cảnh tỉnh về bảo vệ môi trường. Sự suy giảm diện tích rừng Sumatra đồng nghĩa với nguy cơ biến mất của loài hoa đặc biệt này.
Vì vậy, hoa xác thối không chỉ là niềm tự hào tự nhiên, mà còn là biểu tượng kêu gọi gìn giữ rừng xanh, bảo tồn đa dạng sinh học và trân trọng những giá trị độc nhất vô nhị mà thiên nhiên ban tặng cho đất nước vạn đảo.
Vietbf @ Sưu tầm