Trong buổi họp báo Chính phủ thường kỳ chiều 30.7.2013, Bộ trưởng - Chủ nhiệm Văn pḥng Chính phủ Vũ Đức Đam phát biểu:“Chúng ta không thể nghèo măi thế này được”. Dư luận đánh giá phát biểu này mang tính tích cực, đồng thời là một tín hiệu cho thấy sự thay đổi tư duy của cơ quan chính phủ, sau nhiều năm thỏa măn với thành tích Việt nam thoát khỏi ngưỡng nghèo.
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan và TS, nhà tư vấn kinh tế Nguyễn Quang A/Courtesy Vietnam blog photos |
Nhận xét về vấn đề này TS. Nguyễn Quang A, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển IDS cho rằng
“Đấy là một dấu hiệu đáng mừng, khi một ông có trách nhiệm đă thấy được vấn đề, nghĩa là không thể tiếp tục măi như thế này được. Nếu đúng như thế th́ tôi nghĩ rằng đó là một khi thay đổi tư duy, đă nhận ra được sai lầm đó và có một cái cách để sửa chữa các sai lầm đó để đi theo con đường đúng. Th́ tôi nghĩ rằng có hy vọng lạc quan về triển vọng của nền kinh tế Việt nam”
... trên thực tế kể cả thu nhập lẫn tài sản th́ bị tích tụ rất lớn trong tay một nhóm nhỏ người. Trong khi đông đảo người dân không được hưởng lợi ích tương ứng và v́ vậy nó làm cho khoảng cách giàu nghèo ở Việt nam ngày một lớn hơn”
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan |
Nếu so sánh ngân sách chi tiêu năm 2012 của Việt Nam với Thái Lan và Philippines (quy đổi ra VND) th́ Thái Lan: 1,34 triệu tỷ, Việt Nam: 1 triệu tỷ , Philippin: 0,6 triệu tỷ. Căn cứ vào số liệu trên, Việt Nam không nghèo như chúng ta nghĩ. Cho dù nền kinh tế Việt nam tuy đă có một thời gian dài đạt mức tăng trưởng khá cao, song hiệu quả không thu được là mấy, một phần lớn là do sự sai lầm của các chính sách kinh tế. Hơn thế nữa thu nhập lẫn tài sản th́ bị tích tụ rất lớn trong tay một nhóm nhỏ người, mà đông đảo người dân không được hưởng lợi ích tương ứng.
Bà Phạm Chi Lan, chuyên gia kinh tế, nguyên cố vấn Văn pḥng Thủ tướng Việt Nam cho chúng tôi biết
“Trong quá tŕnh tăng trưởng, th́ Việt nam trở thành một đất nước mà tăng trưởng dựa vào vốn, trong đó rất nhiều vốn từ bên ngoài chứ không phải từ tiết kiệm trong nước. Mặt khác Việt nam tăng trưởng lại dựa rất nhiều vào tài nguyên thiên nhiên, lao động giá rẻ và dựa quá nhiều vào khu vực nhà nước; nhất là doanh nghiệp nhà nước, là khu vực vốn dĩ kém hiệu quả . Thu nhập đầu người th́ tăng lên như vậy, nhưng trên thực tế kể cả thu nhập lẫn tài sản th́ bị tích tụ rất lớn trong tay một nhóm nhỏ người. Trong khi đông đảo người dân không được hưởng lợi ích tương ứng và v́ vậy nó làm cho khoảng cách giàu nghèo ở Việt nam ngày một lớn hơn”
Chính phủ Việt nam gần đây luôn khẳng định, nếu không đổi mới, không tái cơ cấu mạnh mẽ th́ không thể vượt lên được. Nhưng họ đang hết sức lúng túng trong việc giải bài toán về doanh nghiệp nhà nước, một khu vực đă không đảm nhận được vai tṛ chủ đạo mà c̣n là ung nhọt của nền kinh tế Việt nam. Mà cần thay bằng việc để cho kinh tế tư nhân đóng vai tṛ chủ đạo và thu hẹp dần vai tṛ của khu vực kinh tế nhà nước, trên cơ sở phân bổ lại nguồn lực của xă hội cho những khu vực hoạt động hiệu quả hơn.
TS. Nguyễn Quang A phát biểu:
“Cái quan trọng nhất bây giờ là phải có thay đổi tư duy về vấn đề kinh tế, mà mấu chốt ở đây, khu vực kinh tế nhà nước, tôi nghĩ phải (được) xóa bỏ, nó không giữ được vai tṛ chủ đạo, nó đă là vấn đề của nền kinh tế. Để cho kinh tế tư nhân đóng vai tṛ mà nó đáng đóng và thu hẹp dần cái vai tṛ của khu vực kinh tế nhà nước, phân bổ lại nguồn lực của xă hội cho những khu vực hoạt động hiệu quả nhất. Nếu có một thay đổi tư duy như thế th́ tôi hy vọng tương lai kinh tế của Việt nam sẽ lại đi vào một giai đoạn phát triển mới”
Để Việt nam thoát nghèo th́ sự đổi mới của đảng CSVN cũng không kém phần quan trọng, đó là đảng cần làm rơ trách nhiệm của những người lănh đạo và đồng thời tôn trọng quyền giám sát quyền lực của người dân. Bà Phạm Chi Lan cho rằng
“Bây giờ muốn cho Việt nam tiến lên được, muốn vượt lên th́ bản thân đảng phải thay đổi lại và làm thế nào để cho cái đóng góp của đảng cho xă hội nó được tốt hơn; hoặc sự lănh đạo của đảng không làm cho chồng chéo với nhà nước trong việc quản lư của nhà nước. Làm rơ trách nhiệm hơn của những người lănh đạo dù là đảng hay chính quyền và tôn trọng vai tṛ làm chủ của người dân ngày càng thực sự hơn. Tôi muốn nói đến sự giám sát quyền lực của người dân và quyền làm chủ của người dân trong các mặt đời số của họ ”
Nếu mà người ta có một cái tư duy kinh tế đúng, th́ người tài ở Việt nam bây giờ cũng không thiếu. Họ sẽ xuất hiện nếu để cho khu vực kinh tế tư nhân đóng đúng cái vai tṛ lănh đạo của nó ...
TS. Nguyễn Quang A |
Việt nam là một quốc gia có nhiều ưu thế hơn hẳn các quốc gia trong khu vực. Ví dụ như lĩnh vực lao động, là một lợi thế , đó cũng là thách thức đối với các nhà làm chính sách, chứ không phải chỉ tận dụng những cái hiện có. Về vấn đề này, TS. Nguyễn Quang A nói:
“Lao động của Việt nam là một lợi thế rất cần được tận dụng, với một lực lượng lao động khá trẻ đang tăng tương đối nhanh mà người ta đang nói rằng trạng thái Nhân khẩu học của Việt nam đang ở một trạng thái tốt cho sự phát triển. Cái nguồn lao động đó nó là nguồn tạo ra sự giàu có của quốc gia trong tương lai dài. Và như thế việc đầu tư vào giáo dục, y tế và kỹ năng của người lao động là quan trọng nhất, chứ không phải chỉ tận dụng nhũng cái hiện có mà không nghĩ đến tương lai”.
Có không ít người cho rằng lư do khiến Việt Nam nghèo là do thiếu lănh đạo có tài, và do lănh đạo bất tài đă gây tổn thất cho đất nước về nhiều mặt. Không hoàn toàn đồng quan điểm, mà cho rằng khi có một chính sách để cho khu vực kinh tế tư nhân đóng vai tṛ chủ đạo, th́ các nhân tài sẽ xuất hiện, kể cả trong khu vực công. Trao đổi với chúng tôi, TS. Nguyễn Quang A cho rằng
“Tôi nghĩ rằng cái đó cũng chỉ đúng một phần thôi, bởi v́ người lănh đạo có tài th́ tự nhiên sẽ xuất hiện nếu mà có những đường lối đúng. Nếu mà người ta có một cái tư duy kinh tế đúng, th́ người tài ở Việt nam bây giờ cũng không thiếu. Họ sẽ xuất hiện nếu để cho khu vực kinh tế tư nhân đóng đúng cái vai tṛ lănh đạo của nó, th́ những nhân tài ở trong khu vực kinh tế tư nhân sẽ phát triển hết sức mạnh mẽ và sẽ có các nhân tài xuất hiện để cho khu vực công. Tức là những vị lănh đạo mới của nhà nước cũng sẽ xuất hiện ”
Người phương Tây có câu "Giá trị của định chế không phụ thuộc vào định chế nhưng phụ thuộc vào người áp dụng định chế đó". Thực tế đă chứng minh cho thấy sự thất bại của kinh tế thị trường theo định hướng XHCN. Vậy mà các nhà lănh đạo Việt nam vẫn cứ khư khư tư duy như thế, điều lẽ ra đă phải được tháo bỏ từ lâu để kinh tế Việt nam có thể cất cánh.
Anh Vũ - thông tín viên RFA
Việt Nam sao nghèo măi?
