Năm nay là năm đầu tiên, Luật Phổ biến giáo dục pháp luật (PBGDPL) có hiệu lực thi hành và cũng là năm đầu tiên, Ngày Pháp luật nước CHXHCN Việt Nam trở thành ngày để cả nước tôn vinh Hiến pháp, pháp luật và giáo dục ư thức thượng tôn pháp luật cho mọi người trong xă hội.
Từ cách làm mới trở thành mô h́nh điểm nhân rộng
Trong thời gian qua, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đă được Đảng và Nhà nước rất quan tâm, coi là nhiệm vụ quan trọng, góp phần nâng cao hiểu biết, ư thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân. Tuy nhiên, dù khẩu hiệu “Sống, làm việc theo Hiếp pháp và pháp luật” nhưng kết quả của công tác PBGDPL vẫn c̣n rất hạn chế.
 |
| H́nh thức tổ chức Ngày pháp luật đa dạng ở mỗi địa phương |
Trước thực trạng này, Luật PBGDPL được xây dựng, có hiệu lực thi hành từ 1/1/2013, nhằm tạo cơ sở pháp lư đồng bộ, thống nhất cho công tác PBGDPL, tạo chuyển biến căn bản, bền vững về hiệu quả của hoạt động PBGDPL. Theo nhận định của các cơ quan chức năng, Luật PBGDPL sẽ góp phần bảo đảm sự công khai, minh bạch của các chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Thông qua hoạt động PBGDPL mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp đều có quyền và được tạo điều kiện thuận lợi tiếp cận thông tin về pháp luật, qua đó nâng cao hiểu biết pháp luật và ư thức tuân thủ, chấp hành pháp luật.
Điều đặc biệt, Luật đă dành hẳn 1 Điều (Điều 8) để quy định về Ngày Pháp luật nước Cộng ḥa xă hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, “Ngày 09 tháng 11 hằng năm là Ngày Pháp luật nước Cộng ḥa xă hội chủ nghĩa Việt Nam. Ngày Pháp luật được tổ chức nhằm tôn vinh Hiến pháp, pháp luật, giáo dục ư thức thượng tôn pháp luật cho mọi người trong xă hội”.
Ngày 9/11 là ngày ban hành Hiến pháp năm 1946 - đạo luật cơ bản đầu tiên của Nhà nước ta. Trước khi được Luật hóa, mô hình Ngày pháp luật là một cách làm mới, tích cực, góp phần đa dạng hóa các h́nh thức PBGDPL hiện có.
Từ sáng kiến trước đây của một số tỉnh, trong năm 2010 Hội đồng phối hợp công tác PBGDPL của Chính phủ đă hướng dẫn việc nhân rộng Ngày Pháp luật trên phạm vi toàn quốc. Đến nay, các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và hầu hết các Bộ, ngành đă triển khai thực hiện mô hình này. Đánh giá bước đầu của Bộ Tư pháp cho thấy, việc thực hiện Ngày Pháp luật ở các Bộ, ngành, địa phương đă đem lại hiệu quả thiết thực.
Để việc thực hiện Ngày Pháp luật được thống nhất, hiệu quả trên phạm vi cả nước, ngày 4/4/2013, Chính phủ đă ban hành Nghị định 28/2013/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật PBGDPL. Nghị định này sẽ có hiệu lực thi hành từ 27/5/2013.
Ngày pháp luật có thể được tổ chức dưới các h́nh thức như Mít tinh, hội thảo, tọa đàm, thi t́m hiểu pháp luật.
Hàng năm, Bộ Tư pháp sẽ hướng dẫn nội dung, h́nh thức tổ chức Ngày pháp luật trong phạm vi cả nước. Trên cơ sở hướng dẫn tổ chức Ngày Pháp luật của Bộ Tư pháp, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND các cấp hướng dẫn về nội dung, h́nh thức tổ chức Ngày Pháp luật; UBTW MTTQ Việt Nam hướng dẫn nội dung, h́nh thức tổ chức Ngày Pháp luật cho các tổ chức thành viên.
Cả xă hội chung tay, sẽ xoay chuyển ư thức chấp hành pháp luật
Ở nước ta hiện nay, đội ngũ cán bộ tham gia công tác PBGDPL khá đa dạng. Trước khi có Luật PBGDPL, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật chủ yếu do Nhà nước thực hiện với nguồn lực của Nhà nước như kinh phí, cơ sở vật chất, cán bộ dành cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật rất lớn.
Tuy nhiên, hiệu quả của công tác này trong thực tiễn chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu. Nhiều doanh nghiệp và người dân vẫn c̣n hiểu biết hạn chế về các quy định pháp luật liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của ḿnh.
 |
| “Ngày pháp luật” ở phường Ngọc Khánh, quận Ba Đ́nh |
Một cuộc khảo sát của Bộ Tư pháp đối với đối tượng là cán bộ đoàn thể, công chức Tư pháp các cấp ở các tỉnh: Điện Biên, Ḥa B́nh, Bà Rịa – Vũng Tàu, B́nh Thuận, Đồng Nai cho thấy có tới 62,9% người được khảo sát tán thành việc Nhà nước giữ vai tṛ ṇng cốt trong thực hiện, tổ chức thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật nhưng khuyến khích, tạo điều kiện để Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc các cấp, các tổ chức và cá nhân tham gia, hỗ trợ, đóng góp cho hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật.
Từ những cuộc khảo sát về vấn đề này, Bộ Tư pháp nhận định: xă hội hóa là một trong các giải pháp tiết kiệm nguồn lực của Nhà nước, đồng thời phát huy được sức dân đầu tư cho các lĩnh vực mà Nhà nước không nhất thiết phải độc quyền, trong đó có công tác PBGDPL.
Thực tế, quy định xă hội hóa công tác PBGDPL tại Luật PBGDPL nhận được sự ủng hộ rất tích cực của dư luận.
Cùng với việc quy định bảo đảm kinh phí PBGDPL, để khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tham gia thực hiện PBGDPL hoặc hỗ trợ kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện cho hoạt động PBGDPL, Nghị định 28 quy định rơ các chính sách hỗ trợ đối với các cá nhân, tổ chức tham gia công tác này.
Nghị định 28 cũng quy định cá nhân tham gia thực hiện PBGDPL hoặc hỗ trợ kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện cho hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật được hưởng các chính sách hỗ trợ về thù lao hoặc trợ cấp ưu đăi. Đồng thời, Nhà nước khuyến khích Hội Luật gia Việt Nam, Liên đoàn Luật sư Việt Nam, các hội công chứng, các tổ chức xă hội, nghề nghiệp khác về pháp luật, trung tâm tư vấn pháp luật, tổ chức hành nghề luật sư, công chứng tham gia thực hiện PBGDPL miễn phí cho nhân dân; tạo điều kiện cho thành viên của tổ chức ḿnh tham gia PBGDPL miễn phí cho nhân dân thông qua hoạt động chuyên môn hoặc theo yêu cầu của cá nhân, tổ chức...
Tin rằng, khi cả xă hội chung tay cùng công tác PBGDPL, khi Hiến pháp, pháp luật được tôn vinh th́ pháp luật sẽ được thượng tôn trong ư thức mỗi người. Khi đó, việc “Sống, làm việc theo Hiếp pháp và pháp luật” sẽ luôn được tuân thủ.
Lan Phương
Ngày cả nước nâng cao ư thức thượng tôn pháp luật
