Trong khi người Nhật cho rằng Trung Quốc là “một quốc gia tự coi ḿnh là trung tâm và không tuân thủ các luật lệ quốc tế” th́ các nhà sử học “khuyên” Trung Quốc không nên đi theo vết xe đổ của Nhật Bản trong thời kỳ Chiến tranh thế giới lần II.
Nhà sử học Liu Jie, giáo sư trường đại học Waseda và là một chuyên gia về quan hệ Trung – Nhật hiện đại đang làm rơ các vấn đề lịch sử về quan hệ hai nước bằng cách t́m đến những manh mối từ thời kỳ chiến tranh của những năm 1930.
Bức ảnh được chụp vào năm 1933 cho thấy các binh sĩ Nhật cùng quốc kỳ nước này tiến vào phía bắc Trung Quốc. Biến cố Măn Châu năm 1931 là sự mở đầu cho cuộc xâm lược của Nhật Bản vào Trung Quốc - Ảnh tư liệu.
Cơ sở lập luận của chuyên gia Liu chính là kết quả một cuộc thăm ḍ dư luận được tổ chức phi chính phủ Genron NPO (Nhật) và tờ Trung Quốc nhật báo (China Daily) thực hiện ở Nhật Bản và Trung Quốc hồi đầu năm nay. Ông Liu đă có bài viết trên tạp chí “Ngoại giao” (Gaiko) số 15 của Bộ ngoại giao Nhật Bản.
Theo kết quả cuộc thăm ḍ, 84,3% người Nhật Bản “không ưa” Trung Quốc, kết quả tệ nhất kể từ khi cuộc thăm ḍ đầu tiên được thực hiện vào năm 2005.
Lí do phổ biến nhất cho nhận định này, theo 54,4% người chọn là bởi v́ “Trung Quốc có vẻ ích kỉ khi cố gắng chiếm lấy các nguồn tài nguyên và năng lượng”. Lí do thứ hai được 48% người trả lời đưa ra là “bởi v́ t́nh trạng đối đầu về Senkaku vẫn tiếp tục” và 48,3% người trả lời thăm ḍ nói rằng “bởi v́ Trung Quốc hành xử không tuân theo luật pháp quốc tế”. Người tham gia cuộc thăm ḍ có thể được chọn nhiều lí do.
“Vụ tàu cá Trung Quốc va chạm (với tàu Canh gác bờ biển Nhật Bản năm 2010) đóng một vai tṛ lớn trong việc tạo dựng nên ấn tượng này. Bên cạnh đó, các vấn đề về quyền sở hữu trí tuệ và an toàn thực phẩm cũng có một phần tác động”, chuyên gia Liu, người sinh ra năm 1962, đă từng học tại Đại học ngoại giao Bắc Kinh và Đại học Tokyo, nhận xét.
Theo ông Liu, “đó là bởi v́ Trung Quốc hiện nay đă trở thành một cường quốc kinh tế và đang ngày ngày càng tự phơi bày bản thân ḿnh trước các luật lệ của xă hội tư bản”.
Trong bài viết của ḿnh ông Liu cũng viết rằng việc người Nhật Bản nh́n nhận Trung Quốc là quốc gia không tuân thủ luật pháp quốc tế “cũng giống như cảm nhận (của người Trung Quốc về Nhật Bản) vào thời điểm xảy ra biến cố Măn Châu”. Biến cố Măn Châu xảy ra vào năm 1931 khi Nhật Bản mở đầu cuộc xâm lược Trung Quốc ở Măn Châu.
Đế chế Nga đă thiết lập chế độ cai trị ở phía Bắc Măn Châu năm 1860. Sau khi Nhật Bản giành chiến thắng trong cuộc chiến tranh Nga – Nhật, lợi ích từ Tuyến đường sắt Nam Măn Châu được chuyển từ Nga sang Nhật Bản. Nhưng sự chuyển giao này đă biến Măn Châu trở thành điểm nóng.
“Tuyên bố chủ quyền của người Trung Quốc nhằm đ̣i lại chủ quyền của nước này (về Măn Châu cũng như lợi ích từ tuyến đường ray) đă xung đột với lập lập của Nhật Bản bảo vệ lợi ích của phía ḿnh dựa trên các hiệp ước và luật pháp”, ông Liu nói.
Các ấn phẩm truyền thông Nhật Bản đă chỉ trích: “Trung Quốc là một quốc gia không tuân thủ các hiệp ước hay các nghĩa vụ quốc tế”.
“Vào thời đại của chủ nghĩa đế quốc, Nhật Bản lập luận rằng không có ǵ là sai trái khi mở rộng lợi ích của ḿnh dựa trên cơ sở là các hiệp ước. Nhưng trong con mắt của người Trung Quốc, khi đó đang theo đuổi con đường giải phóng đất nước, những thỏa thuận được kí kết do sức ép là không công bằng hay hợp đạo lư”, ông Liu phân tích.
Tuy nhiên, h́nh ảnh của Trung Quốc ngày nay không chỉ đơn giản là “sự quay trở lại” quá khứ. Ông Liu cho rằng c̣n có sự soán đổi vị trí giữa hai cường quốc Đông Á. Nếu như cách đây 80 năm Trung Quốc nh́n nhận Nhật Bản là một “kẻ bá chủ” th́ ngày nay đó lại chính là nh́n nhận của người Nhật Bản về Trung Quốc.
Vậy, việc nhận định một quốc gia khác là kẻ không tuân thủ luật pháp có tác dụng phụ ǵ?
“Nếu bạn ngày càng cho rằng một ai đó là sai c̣n bạn th́ đúng th́ khi đó ít có khả năng bạn sẽ suy nghĩ cởi mở. Khi đó, sẽ rất dễ có tư tưởng bề trên và khinh khi đối với người khác. Những ǵ xảy ra vào những năm 1930 đă dạy chúng ta rằng t́nh trạng đó có thể dễ dàng dẫn đến một cuộc xung đột”, ông Liu nói.
Trung Quốc đang tăng cường sức mạnh quân sự với tốc độ “chóng mặt”.
Các học giả và các nhà nghiên cứu đang bắt đầu nghiên cứu bài học của những năm 1930 để khiến kỉ nguyên ngày nay, khi mà Trung Quốc soán ngôi Nhật Bản để trở thành cường quốc kinh tế lớn thứ 2 thế giới, thành một kỉ nguyên ḥa b́nh.
Makoto Iokibe, cựu chủ tịch Học viện quốc pḥng Nhật Bản và là một chuyên gia về lịch sử chính trị và ngoại giao Nhật Bản đă có bài viết trong quyển “Trung Quốc ngày nay” xuất bản năm 2011.
Bài viết có tiêu đề “Trung Quốc, đừng đi theo vết xe đổ của Nhật Bản thời kỳ tiền chiến tranh” được xuất bản để nhắm đến độc giả Trung Quốc.
Ông Iokibe cho rằng Trung Quốc nên tránh rơi vào ṿng tṛn “đen tối”: khuấy động thế giới bằng hành động thúc đẩy năng lực quân sự và chủ nghĩa dân tộc, hậu quả là bị cô lập và sau đó đối mặt với một cuộc khủng hoảng do sự cô lập gây nên, và lại càng tập trung hơn vào sức mạnh quân sự và chủ nghĩa dân tộc.
Theo ông Iokibe, đây chính là “kịch bản của nước Nhật vào những năm 1930”.
Akio Takahara, giáo sư Đại học Tokyo và là một chuyên gia về chính trị Trung Quốc hiện đại, đă viết trong tạp chí Thế giới ấn bản tháng 12 rằng: “Một điều nữa mà các công dân Nhật Bản có thể làm là kêu gọi người Trung Quốc suy xét lịch sử (của Nhật Bản khi mà quốc gia này “lao đầu” vào các cuộc chiến tranh) để ngẫm nghĩ về bài học mà Nhật Bản đă rút ra từ thời kỳ đó.
Trong cuộc thăm ḍ ư kiến nói trên, 64,5% người Trung Quốc tham gia cho thấy họ “không ưa” Nhật Bản. Lí do chính được đưa ra với 78,6% người chọn, là “bởi v́ chúng tôi đă từng tham gia vào một cuộc chiến tranh với nước Nhật trong quá khứ”.
Khoảng 27,2% số người Nhật Bản và 50,2% số người Trung Quốc tham gia thăm ḍ cho rằng vào một lúc nào đó cuộc xung đột quân sự giữa Trung Quốc và Nhật Bản trên biển Hoa Đông sẽ xảy ra.
Cuộc khảo sát này được thực hiện trước khi chính phủ Nhật Bản mua lại 3 trong số 5 ḥn đảo thuộc quần đảo Senkaku/Điếu Ngư.
TÙNG LÂM
infonet.vn
"Trung Quốc đừng tự coi ḿnh là trung tâm, bất chấp luật pháp quốc tế”
