Torrent là một phương thức chia sẻ file đă quen thuộc với đa số người sử dụng đặc biệt là với những ai thường xuyên download các bộ phim HD, game dung lượng lớn.
BitTorrent là bất hợp pháp?
Về mặt kỹ thuật th́ việc trao đổi thông tin bằng torrent là hoàn toàn hợp pháp, tuy nhiên nội dung mà bạn tải về máy có hợp lệ hay không lại là chuyện hoàn toàn khác. Theo một số kết quả điều tra th́ ước tính chỉ có 1% trong số 1021 tập tin mẫu chọn lựa ngẫu nhiên được chia sẻ qua torrent là không vi phạm bản quyền, v́ vậy cũng không có ǵ là ngạc nhiên khi mà nhiều người cho rằng download bằng torrent là trái với pháp luật.
Tất nhiên đối với nước ta việc sử dụng phần mềm “lậu” đă quá phổ biến nên việc này chẳng có ǵ đáng nói nhưng ở các nước khác luật về vấn đề này rất nghiêm nên có một thời gian đă có nhiều vụ kiện tụng liên quan đến phương thức chia sẻ file này. Tuy nhiên đến thời điểm này th́ torrent vẫn sống tốt mà không gặp phải vấn đề ǵ.
BitTorrent làm việc như thế nào?
Thông thường khi muốn tải về một tập tin nào đó từ trên mạng, bạn chỉ cần nhấp vào liên kết tương ứng và các máy chủ lưu trữ sẽ bắt đầu gửi cho máy tính của bạn tập tin đó. Máy của bạn đóng vai tṛ là máy khách (client) và nhận dữ liệu gửi về từ máy chủ (server).
Mô h́nh kết nối client-server.
Không giống như phương thức truyền dữ liệu dựa vào máy chủ (server-based), BitTorrent là phương thức chia sẻ file dựa trên mạng đồng đẳng hay mạng ngang hàng (peer-to-peer hay P2P). Trong mạng này tất cả các máy tính tham gia đều ngang hàng nhau và được gọi là
peer, mỗi máy tính đóng vai tṛ vừa là máy chủ vừa là máy khách đối với các máy khác trong mạng P2P. BitTorrent là một cải tiến dựa trên giao thức đồng đẳng trước đó cho phép chia sẻ dữ liệu một cách ổn định và chặt chẽ hơn. Tóm lại, sử dụng BitTorrent thay v́ phải download trực tiếp toàn bộ một file nào đó từ server, bạn sẽ lấy về từng phần của file thông qua các peer trong mạng đồng thời chia sẻ những phần mà bạn có cho những người khác.
Kết nối peer-to-peer.
Để bắt đầu download một tập tin bằng torrent, bạn cần truy cập vào các trang web chuyên về torrent như thepiratebay.org, demonoid,… và tải về một file có đuôi .torrent liên quan đến tập tin cần download. Các file torrent này không phải là bộ phim, bài hát, hoặc tập tin thực tế mà bạn đang cần tải về mà là một file giúp máy của bạn kết nối với các máy khác trong mạng thông qua một server theo dơi gọi là tracker, sau đó địa chỉ của các máy này sẽ được tracker gửi về máy bạn cũng như địa chỉ của bạn sẽ được gửi cho các máy khác trong mạng để quá tŕnh download có thể được diễn ra.
Giả sử bạn đang tải một bộ phim thông qua torrent, từng phần của bộ phim sẽ được tải về từ các máy khác trong mạng thông qua tracker. Khi bạn đă có được một vài phần nhỏ của file, những phần này sẽ được upload cho những người khác cũng đang muốn tải bộ phim đó và quá tŕnh này được thực hiện đồng thời với việc download các phần c̣n lại của bộ phim. giả sử rằng một tập tin được chia thành 6 khối tương ứng với 6 màu, đầu tiên một máy có đầy đủ tập tin (những máy này được gọi là seeder) sẽ gửi cho mỗi máy trong mạng một phần của tập tin.
Seeder chứa đầy đủ 6 phần của file.
Sau đó lần lượt gửi mỗi phần tới một máy trong mạng.
Ngay khi một máy nhận được một phần của tập tin, nó sẽ bắt đầu chia sẻ phần đó với các máy khác chưa có phần này. Việc phần nào của file được gửi cho máy nào là do tracker đảm nhiệm và điều phối.
Các máy trong mạng tự trao đổi với nhau cho tới khi nào có được đầy đủ các phần của tập tin.
Một số thuật ngữ của BitTorrent
Nếu bạn mới sử dụng BitTorrent th́ chắc hẳn bạn sẽ không khỏi thắc mắc ngoài các thông số quen thuộc như Down speed, Up speed, ETA,… th́ trên giao diện của các client BitTorrent c̣n có khá nhiều thông số khác. Sau đây là thông tin về các chỉ số thường thấy ở các tŕnh download torrent.
Availability: là số lượng bản sao hoàn chỉnh của tệp đang có ở các máy ngang hàng tại thời điểm đang download. Mỗi một máy seed sẽ cộng thêm 1 vào chỉ số này. Nếu một máy có một phần của tệp mà các máy khác không có th́ cộng phần này vào chỉ số (ví dụ: một máy đă tải về được 65,3% th́ cộng thêm 0.653 vào chỉ số này).
Choked: diễn tả máy ngang hàng đang tải lên làm nghẽn đường truyền dữ liệu đến của các máy ngang hàng khác. T́nh trạng này có thể do hai nguyên nhân sau:
- Máy ngang hàng là seeder, nó đă có đầy đủ tập tin và không muốn nhận thêm bất kỳ một mảnh dữ liệu nào từ các máy ngang hàng khác.
- Máy ngang hàng đang tải lên đă đạt đến giới hạn của băng thông.
Interested: diễn tả máy ngang hàng cần tải về mảnh dữ liệu nó thiếu từ máy ngang hàng khác.
Ratio: tỉ lệ giữa dung lượng file đă upload/download. Các trang torrent lớn dựa vào thông số này để quản lư người sử dụng, thông thường bạn phải upload ít nhất là 70% dung lượng đă download (tương đương ratio>0.7) hoặc account của bạn sẽ bị khóa.
Peer/Leech: là các máy đang sử dụng BitTorrent để tải dữ liệu. Thường các máy này chưa có đủ tập tin hoàn chỉnh.
Seeder: là các máy đă có bản sao đầy đủ của file và đang tải lên file đó. Số lượng seed càng nhiều th́ thời gian tải file về càng nhanh.
Snubbed: một máy sẽ bị gắn mác snubbed khi quá thời gian 60s mà các máy ngang hàng khác không tải về được dữ liệu từ nó.
Swarm: tập hợp tất cả máy ngang hàng và các seeder liên quan đến một tập tin.
Ưu và nhược điểm của BitTorrent
Tất cả mọi thứ đều có ưu và nhược điểm và giao thức BitTorrent cũng không phải là ngoại lệ. Trước tiên chúng ta hăy xem BitTorrent mang lại những lợi ích ǵ so với phương thức download client-server truyền thống.
Tắt, bật và tạm dừng chương tŕnh download bất kỳ lúc nào mà không ảnh hưởng đến tập tin cần tải: Lợi thế rất lớn so với việc download trực tiếp từ server, nếu quá tŕnh tải về tập tin bị gián đoạn v́ một lư do nào đó như mất điện chẳng hạn th́ thay v́ việc phải download lại từ đầu bạn chỉ cần restart lại client là file lại tiếp tục được tải về..
Download file dung lượng lớn với 1 click: các bộ phim HD hoặc các game mới hiện nay thường có dung lượng lớn nên khi upload lên các server đều phải chia nhỏ ra và số lượng có khi lên tới vài chục part. So với việc add cả đống link vào hàng đợi download th́ việc tải phim bằng torrent tỏ ra thuận tiện hơn rất nhiều.
Download các file cũ: Đối với các bộ phim hay chương tŕnh cũ th́ việc download trực tiếp là khá khó khăn khi mà toàn bộ file hoặc một vài part đă quá thời hạn cho phép của host và bị xóa khiến cho bạn không tải về được. Tuy nhiên đối với torrent bạn vẫn có thể t́m được những tracker phù hợp để download những tập tin cũ, tuy tốc độ có thể chậm một chút do lượng máy seed không c̣n nhiều nhưng ít ra th́ “méo mó có hơn không”.
Bên cạnh những ưu điểm đă nêu trên, BitTorrent mắc phải một số hạn chế sau:
Tốc độ tải phụ thuộc vào số lượng seeder: như đă đề cập ở trên bản chất của torrent là chia sẻ từng phần file giữa các máy tính và số lượng máy càng nhiều th́ tốc độ download cũng càng nhanh. Đối với các bộ phim hay phần mềm hot mới ra th́ lượng người download là rất nhiều nên vấn đề này không đáng quan tâm, tuy nhiên nếu bạn đang t́m kiếm những tập tin cũ th́ với vài seeder có thể khiến cho bạn mất vài ngày mới có thể download xong 1 tập tin cỡ 3GB.
Nguy cơ nhiễm các phần mềm có hại: do việc chia sẻ file qua torrent là hoàn toàn tự do và không có ai kiểm soát nên kẻ xấu có thể lợi dụng để phát tán các loại virus hay malware sang các máy tính khác. V́ vậy hăy chọn các trang cung cấp torrent lớn như Thepiratebay, Mininova, Demonoid,.. và hăy đọc các comment trước khi tải file torrent về máy v́ nếu có virus th́ gần như chắc chắn sẽ có người comment cảnh báo.
Tốn băng thông đường truyền: bạn có thể nhận thấy rằng kết nối Internet của bạn sẽ bị chậm lại trong khi download bằng torrent, đặc biệt là khi download hoặc upload nhiều file cùng lúc. Nguyên nhân là do băng thông đường truyền của bạn được sử dụng cho việc download và upload dữ liệu cùng một lúc. Để khắc phục bạn có thể đặt tốc độ down/up giới hạn cho từng file và download/upload một file duy nhất trong một thời điểm.
Trên đây là một vài nét cơ bản về giao thức chia sẻ file bằng BitTorrent. Hy vọng qua bài viết này các bạn chưa hoặc mới biết về torrent sẽ có thêm hiểu biết về phương thức này. Rất mong bạn đọc có thể chia sẻ thêm những kinh nghiệm khác để bài viết hoàn thiện hơn.
genk
Những điều có thể bạn chưa biết về BitTorrent
