Tung tích đại tá Muammar Gadhafi đang là điều bí ẩn và cả chính quyền chuyển tiếp Libya (NTC) lẫn phương Tây đều tin rằng ông này vẫn c̣n trong nước, trong khi các con ông người bị giết người phải lẩn trốn khắp nơi.
Chính quyền chuyển tiếp tại Libya đang nhận được sự hỗ trợ của phương Tây trong cuộc truy lùng Gadhafi và các nguồn tin t́nh báo đều khẳng định viên đại tá này vẫn c̣n ở trong nước. Tuy nhiên vị trí chính xác Gadhafi đang ở đâu th́ chỉ có thể phỏng đoán dựa trên các mối liên hệ.
Đại tá Muammar Gadhafi. Ảnh: AFP.
Khu dinh thự Bab al-Aziziya của chế độ Gadhafi ở Tripoli bị phe nổi dậy đánh chiếm hôm 22/8, nhưng không loại trừ khả năng ông vẫn trốn đâu đó tại thủ đô. Hôm 31/8, con trai Gadhafi là Saif al-Islam cho biết ông đang ở ngoại ô Tripoli và cha ḿnh vẫn khoẻ mạnh. Nhưng nay phe nổi dậy đă kiểm soát hoàn toàn thủ đô nên nếu ẩn náu tại đây sẽ khiến Gadhafi gặp nhiều rủi ro.
Trong khi đó, thành phố quê nhà Sirte vẫn do phe ủng hộ Gadhafi kiểm soát được nhiều người nhận định đang bảo vệ viên đại tá bị săn đuổi của Libya. Đây cũng là vùng đất gốc của bộ tộc Qadhadfa mà Gadhafi đă sinh ra từ đó. Trong đoạn băng phát đi hôm 1/9, Gaddafi tuyên bố bộ tộc này đă được vũ trang để kháng cự đến cùng.
Thời c̣n cầm quyền, đại tá Gaddafi từng tập trung phát triển Sirte từ một nơi hẻo lánh thành thủ đô thứ hai của Libya với một khu dinh thự hoành tráng. Tại đây cũng có một căn cứ quân sự và không quân lớn cùng hệ thống hầm ngầm kiên cố. Tuy nhiên Sirte vẫn có nhiều rủi ro cho Gadhafi nếu chọn để lẩn trốn v́ nó được phe nổi dậy và NATO đặc biệt chú ư và bao vây chặt.
Một thành phố nhỏ nằm cách Tripoli 150 km về phía đông nam là Bani Walid cũng được cho là nơi Gadhafi có thể ấn náu. Chế độ cũ có nhiều sự ủng hộ tại thành phố 50.000 dân này. Phe nổi dậy cho biết họ có nguồn tin đáng tin cậy về việc đại tá Gadhafi cùng người con trai nổi tiếng nhất là Saif al-Islam và giám đốc cơ quan t́nh báo Abdullah Sanussi đă chạy tới Bani Walid hồi tuần trước.
Thành phố Sabha nằm giữa sa mạc ở phía nam Tripoli chỉ có 10.000 dân cũng được đặt trong tầm ngắm của lực lượng truy lùng Gadhafi. Có nhiều cuộc giao tranh tại đây những ngày qua, nhưng thành phố vẫn do phe ủng hộ Gadhafi kiểm soát. Dù không lớn như Bani Walid, thành phố Sabha nằm xa hơn về phía nam và đây có thể là cửa ngơ ra nước ngoài thuận lợi cho Gadhafi.
Theo nguồn tin trên báo El Watan của Algeria, đại tá Gaddafi đă cố gọi cho Tổng thống Algeria Abdelaziz Bouteflika từ thành phố Ghadamis nằm giữa sa mạc, sát biên giới Algeria và Tunisia. Theo đó Gadhafi đang t́m cách xin tị nạn tại Algeria sau khi vợ và 3 con ông chạy sang nước này hôm 29/8. Hiện chưa thể kiểm chứng cuộc gọi này thực hiện khi nào nhưng thành phố Ghadamis cũng được chú ư.
Ngoài ra c̣n có phỏng đoán đại tá Gaddafi đang t́m cách sang ẩn náu tại một nước châu Phi khác như Chad, Sudan, Zimbabwe và Nam Phi. Tuy nhiên rất khó cho Gadhafi trốn sang các nước này bằng máy bay. Chad có biên giới với Libya ở phía nam và cũng đă công nhận chính quyền NTC. C̣n Algeria vẫn được coi là sự lựa chọn tốt nhất cho Gadhafi v́ nước này chưa công nhận NTC cũng như Toà án h́nh sự quốc tế ICC vốn đang truy nă Gadhafi và các con trai.
Từ trái qua phải hàng trên: Saif al-Islam Gadhafi, Saif al-Arab Gadhafi, Saadi Gadhafi, Aisha Gadhafi. Từ trái qua phải hàng dưới: Hannibal Gadhafi, Khamis Gadhafi, Mutassim Gadhafi và Muhammad Gadhafi. Ảnh: Telegraph.
Theo người đứng đầu NTC Mustafa Abdul Jalil, hai con trai của Gadhafi là Saif al-Islam and Mutassim Gaddafi đă ẩn náu tại thành phố Bani Walid tới thứ bảy tuần trước th́ rời đi. Trước đó, những người đàm phán của phe nổi dậy đă thất bại trong việc thuyết phục lực lượng ủng hộ Gadhafi tại Bani Walid ra hàng.
Ông Mustafa Abdul Jali cho rằng chính hai con trai của Gaddafi đă ngăn cản Bani Walid đầu hàng quân nổi dậy. Do đàm phán không đạt kết quả nên lực lượng NTC đổ tới các vị trí gần Bani Walid, cách Tripoli 150 km về phía đông nam, để chuẩn bị cho một cuộc tấn công quy mô lớn.
Ngoài Bani Walid hiện c̣n có Jufra, Sabha và Sirte là những thành phố ở Libya c̣n do phe ủng hộ Gadhafi kiểm soát. Do sức ép của cuộc bao vây, con trai nổi tiếng nhất của Gadhafi là Saif al-Islam Gaddafi được cho là đă rời Bani Walid hôm thứ bảy tuần trước để tới một nơi xa hơn về phía nam chưa được xác định.
Một con trai khác của Gadhafi cũng chưa xác định được tung tích là Mutassim Gadhafi, trong khi người con trai khác là Saad Gadhafi được cho là đang cố thủ ở Bani Walid. Hai người con trai c̣n lại là Saif al-Arab và Khamis Gadhafi, chỉ huy một lữ đoàn khét tiếng tại Libya trước đây, được cho là đă bị quân nổi dậy tiêu diệt.
Những thông tin về bản thân đại tá Gadhafi cùng các con trai nêu trên chưa thể kiểm chứng xác thực. Chỉ có trường hợp hai con trai khác của Gadhafi là Muhammad và Hannibal cùng con gái Aisha và vợ Safia được khẳng định đă trốn sang nước láng giềng Algeria. Đặc biệt cô con gái Aisha Gadhafi đă sinh con ngay khi trốn sang được Algeria.
Vợ của đại tá Gadhafi là Safia và con gái Aisha đang ở Algeria. Ảnh: AFP.
Số phận gia đ́nh Gadhafi hiện nay đang được so sánh với nhà Saddam Hussein tại Iraq năm 2003. Khi đó, vợ và con gái Saddam Hussein đă sang nước ngoài tị nạn, trong khi hai con trai ông khét tiếng một thời ở Iraq là Uday và Qusay Hussein bị đặc nhiệm Mỹ bắn chết trong một ngôi nhà. Bản thân cựu tổng thống Saddam Hussein bị bắt sống sau nhiều tháng lẩn trốn và bị treo cổ sau đó.
Đ́nh Nguyễn/vne
Cảnh ly tán của gia đ́nh Gadhafi
