Mỹ tỏ thái độ cứng rắn về Bắc Hàn, biển Ðông

BALI, Indonesia (AP) - Những bước sơ khởi giữa Bắc và Nam Hàn nhằm phục hồi mối giao hảo không đủ để thuyết phục có lại cuộc họp sáu bên về giải trừ nguyên tử, theo phía Mỹ hôm Thứ Bảy tại Hội Nghị An Ninh Á Châu, nơi Washington cũng đưa ra lập trường cứng rắn về việc giải quyết tình trạng căng thẳng tại biển Ðông.

Ngoại Trưởng Mỹ Hillary Rodham Clinton chụp hình chung với ngoại trưởng và giới chức các quốc gia khác, mở đầu cuộc họp Diễn Ðàn Khu Vực ASEAN tổ chức tại Nusa Dua, đảo Bali, Indonesia hôm Thứ Bảy. (Hình: AP Photo/Saul Loeb, Pool)

Khẳng định rằng Mỹ là một “cường quốc thường trú” với các quyền lợi chiến lược quan trọng khắp vùng Á Châu-Thái Bình Dương, Ngoại Trưởng Mỹ Hillary Rodham Clinton nói rằng Bắc Hàn phải có thêm nỗ lực cải thiện mối quan hệ với Nam Hàn trước khi Washington tính tới việc mở lại cuộc họp sáu bên nhằm thuyết phục Bình Nhưỡng từ bỏ chương trình chế tạo võ khí nguyên tử để đổi lấy trợ giúp kinh tế và quyền lợi ngoại giao.

Thêm vào đó, bà Clinton cũng đưa ra các hướng dẫn căn bản về cách giải quyết ôn hòa các cuộc tranh chấp biển đảo trong vùng biển Ðông, nói rằng các đối đầu gần đây đang đe dọa sự an ninh vốn giúp có sự phát triển kinh tế và thịnh vượng trong vùng.

Diễn Ðàn Khu Vực ASEAN, có sự tham dự của 27 quốc gia từ Hoa Kỳ, Á Châu và Âu Châu, khởi sự với hình ảnh hiếm thấy vào sáng ngày Thứ Bảy khi Ngoại Trưởng Nam Hàn Kim Sung-hwan và Ngoại Trưởng Bắc Hàn Pak Ui Chun cùng tiến vào hội trường, vừa đi vừa nói chuyện với nhau.

Một ngày trước đó, trưởng phái đoàn thương thuyết nguyên tử của họ đã họp với nhau lần đầu tiên kể từ khi cuộc thương thuyết lâm vào tình trạng bế tắc năm 2008 khi Bình Nhưỡng đột ngột bỏ cuộc họp để phản đối việc quốc tế chỉ trích họ phóng hỏa tiễn tầm xa, một điều bị Liên Hiệp Quốc cấm đoán.

Qua việc mở lại cuộc đối thoại, Bắc và Nam Hàn mở đường cho khả năng dẫn đến việc tái tục đàm phán để chấm dứt cuộc khủng hoảng nguyên tử trên bán đảo Triều Tiên.

Ngoại Trưởng Clinton nói bà cảm thấy phấn khởi vì các chỉ dấu tiến bộ.

“Nhưng chúng tôi tiếp tục giữ quan điểm là để cho cuộc thương thảo sáu bên được tái lập, Bắc Hàn cần phải có thêm các nỗ lực cải thiện mối quan hệ Nam-Bắc,” bà nói. “Bắc Hàn tiếp tục là mối đe dọa về phổ biến võ khí hủy diệt cho cộng đồng thế giới và đe dọa sự ổn định trong vùng qua các hành động có tính cách khiêu khích.”

Kể từ lần họp sau cùng, Bắc Hàn đã có cuộc thử bom nguyên tử thứ nhì và tiết lộ sự hiện hữu của một nhà máy tinh luyện uranium có thể cho họ một phương cách khác để chế tạo võ khí nguyên tử. Các lời đe dọa mới đây của chế độ Bình Nhưỡng nhắm vào chính phủ Nam Hàn bao gồm cả việc hăm sẽ tấn công do lính Nam Hàn dùng hình của gia đình lãnh tụ Bắc Hàn làm bia tập bắn.

Trước khi có cuộc họp hôm Thứ Bảy, Trung Quốc và các quốc gia láng giềng trong khối ASEAN đồng ý về một kế hoạch sơ khởi để giải quyết cuộc tranh chấp biển đảo ở vùng biển Ðông.

Trung Quốc nói rằng họ có chủ quyền lâu đời ở toàn thể khu vực biển Ðông, nơi giàu có về tài nguyên và có giá trị chiến lược vô cùng quan trọng cho tất cả mọi phía, kể cả Washington, vì tới 1/3 hàng hóa vận chuyển đường biển trên thế giới đi qua khu vực này.

Các phản đối mạnh mẽ nhất đến từ Philippines và Việt Nam, nói rằng phía Trung Quốc ngày càng trở nên hung hãn hơn và ngăn cản việc thăm dò dầu hỏa hay đe dọa và hành hung ngư dân.

Ngoại Trưởng Clinton kêu gọi mọi phía hãy có sự tự chế và tuân theo luật quốc tế “cũng như giải quyết các tranh chấp qua đường lối ôn hòa”.

Ðể khởi sự cho tiến trình này, chính phủ Obama muốn tất cả các quốc gia liên hệ hãy xác định rõ ràng đâu là lãnh thổ của họ qua các phương cách được quốc tế chấp nhận.

Một viên chức cao cấp trong phái đoàn Mỹ nói rằng các tuyên bố về chủ quyền không thể nào được xác định trừ phi có hậu thuẫn của các chứng cớ về lịch sử hay địa dư.

(V.Giang-nguoi-viet)