Trước sự “dụ dỗ” của Anh và nhận thức rơ “cái giá” của ḿnh, Ngoại trưởng Libya Moussa Koussa quyết định rời bỏ nhà lănh đạo Gaddafi trong khi ông này đang gặp khó trước những trận không kích liên hồi của liên quân.
Chỉ chưa đầy 24 giờ sau khi quả quyết rằng, ông Koussa không chạy trốn mà đang thực hiện một sứ mệnh ngoại giao, phát ngôn viên Chính phủ Libya Mussa Ibrahim lại tuyên bố, ông Koussa trước đó xin phép được nghỉ hưu v́ sức khỏe không cho phép và quyết định ra đi của ông Koussa hoàn toàn là do “vấn đề cá nhân”.
Chính quyền Gaddafi lúng túng
“Sự ra đi của Ngoại trưởng không tác động quá lớn đến nội bộ chính quyền. Đây là cuộc chiến của toàn dân tộc. Nó không phải của riêng quan chức hay cá nhân nào. Chúng tôi có hàng triệu người lănh đạo cuộc chiến này. V́ vậy, nếu ai đó cảm thấy mệt mỏi, họ có thể nghỉ ngơi. Điều đó hoàn toàn b́nh thường”, ông Mussa Ibrahim nhấn mạnh.
Con trai ông Gaddafi lên án sự ra đi của cựu Ngoại trưởng,
Tiếp theo tuyên bố mập mờ này của người phát ngôn Mussa Ibrahim là phát biểu của con trai ông Gaddafi rằng “ông già ốm yếu này không chịu nổi áp lực chiến tranh”.
Tuy nhiên, phương Tây nh́n nhận sự ra đi của ông Koussa là dấu hiệu cho một “sự rạn nứt từ bên trong chính quyền Gaddafi”.
“Sự đào tẩu của ông Koussa và theo đó là việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với ông là động lực to lớn thôi thúc các quan chức c̣n lại của Libya quay lưng lại với chế độ Gaddafi”, David S. Cohen, quan chức trong Bộ Tài chính Mỹ chuyên giải quyết các vấn đề tài chính liên quan đến khủng bố nhấn mạnh.
Kết quả của sự xúi bẩy
Sau khi vị khách Libya đặt chân đến London, một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Anh, nhấn mạnh: "Chúng tôi có thể xác nhận rằng ông Moussa Koussa tới sân bay Farnborough từ Tunisa ngày 30/03. Ông đến đây một cách tự nguyện”.
Tuy nhiên, sự tự nguyện mà người phát ngôn này nhấn mạnh không hoàn toàn chính xác. Giới truyền thông phương Tây cho rằng, sự ly khai chính quyền Gaddafi của ông Koussa là kết quả của một cuộc tâm lư chiến mà Anh và Pháp đang phối hợp thực hiện, một cuộc chiến diễn ra đồng thời với những đợt dội bom và bắn tên lửa dữ dội vào quân đội trung thành với nhà lănh đạo Gaddafi.
Cuộc chiến tâm lư này nhằm dụ hàng, lôi kéo những quan chức đang phục vụ trong chính quyền Gaddafi thông qua một bức thông điệp do Anh và Pháp đưa ra ngày 28/3. Bức thông điệp này có đoạn: "Chúng tôi kêu gọi tất cả những người ủng hộ và trung thành với Gaddafi hăy rời bỏ ông ta trước khi quá muộn".
Cáo buộc về cuộc tâm lư chiến này được tờ Daily Mail của Anh xác nhận rằng, cựu Ngoại trưởng Libya tiếp xúc với Ngoại trưởng Anh William Hague và MI6 từ nhiều tuần trước khi đào tẩu. Cụ thể, ngày 31/3, ông Koussa từ Tripoli đi tới Tunisia và thông báo với MI6 vào tối hôm đó rằng, ông ta sẽ đào nhiệm.
Ngoài ra, theo tờ báo này, quyết định cho phép cựu Ngoại trưởng Libya chạy sang Anh được chính Thủ tướng David Cameron phê chuẩn. Tổng thống Mỹ Obama cũng biết động thái này nhưng không ngăn chặn.
‘Cái giá’ của trùm t́nh báo
Theo nhiều nhà phân tích, sở dĩ ông Koussa được giới chức Anh chấp thuận đào tẩu sang nước này là bởi cựu Ngoại trưởng Libya có nhiều thứ để trao đổi.
Ông Alan Judd - người chuyên viết tiểu sử cho Mansfield Cumming, “cha đẻ” của Cơ quan t́nh báo đối ngoại Anh MI6 cho hay, việc Ngoại trưởng Moussa Koussa đào ngũ không có ǵ ngạc nhiên bởi quan chức này không chỉ thấy “con tàu đang ch́m” mà c̣n do từng cầm đầu Cơ quan t́nh báo Libya.
Ông Koussa nắm nhiều thông tin quan trọng.
Các điệp viên thường là những người hay “đào ngũ” nhất, không phải v́ họ kém trung thành với chế độ so với những người khác mà là do họ là những người thực dụng. Họ biết nhiều về “phía bên kia”, có những bí mật để trao đổi và có nhiều quan hệ.
Một khi có mạng lưới điệp viên ở London, Paris hoặc Washington, trùm t́nh báo Koussa không chỉ biết hơn tất cả các thành viên Chính phủ về t́nh h́nh chính trị-quân sự của đối phương, mà c̣n thấy rơ mặt mạnh, mặt yếu của chế độ ở trong nước. Hơn nữa, ông Koussa lại có quan hệ rất rộng với thế giới bên ngoài, trên cương vị trùm t́nh báo và ngoại trưởng.
V́ vậy, quan chức này thực sự có trong thay nhiều thứ để trao đổi như bí mật về nội t́nh Libya, kế hoạch tác chiến...
... và sự chủ quan của ông Gaddafi
Bên cạnh lợi thế thông tin, ông Koussa c̣n có thể dễ dàng chạy trốn khỏi chính trường Libya là bởi nhà lănh đạo Gaddafi quá lơ là.
Theo Xinhua, ông Gaddafi từng triệu tập tất cả các quan chức chủ trốt trong chính quyền đến tạm trú trong căn cứ Bab Al-Aziziya của ông ở Thủ đô Tripoli để “cách ly” với thế giới bên ngoài.
Tổng thống Libya Gaddafi lơ là để lọt mất ông Koussa.
Tuy nhiên, ngay sau khi căn cứ này bị tên lửa của liên quân phá hủy nặng nề trong một đêm không kích, ông Gaddafi cùng gia đ́nh các quan chức buộc phải “tan đàn xẻ nghé”. Điều này tạo ra một lỗ hổng lớn cho các quan chức có ư định đào tẩu, trong đó có ông Koussa.
“Quá mải mê chống chọi các đợt công phá của liên quân mà ông Gaddafi quên mất công việc giám sát các cận vệ”, Xinhua nhấn mạnh.
Với đầy đủ những yếu tố thuận lợi trên, ông Koussa khó có thể không chạy thoát khỏi chế độ đứng trước bờ vực sụp đổ Gaddafi để t́m cho một lối thoát riêng.
Ông Moussa Muhammad Koussa tốt nghiệp khoa xă hội học tại ĐH Michigan năm 1978, trước khi làm việc cho một loạt sứ quán của Libya khắp châu Âu, rất có thể trên cương vị nhân viên t́nh báo.
Ông Moussa Muhammad Koussa từng giữ cương vị Thứ trưởng Ngoại giao Libya từ năm 1992 đến năm 1994 và sau đó làm Giám đốc Cơ quan t́nh báo Libya từ năm 1994 đến năm 2009. Ngày 4/3/2009, ông Koussa được bổ nhiệm làm Ngoại trưởng Libya, trong một cuộc cải tổ nội các được Quốc hội Libya thông báo.
Trong một bức điện tín mật của sứ quán Mỹ bị WikiLeaks tiết lộ hồi tháng 5/2009, một quan chức ngoại giao Mỹ viết ông Koussa là một trong những nhân vật “có ảnh hưởng nhất” trong Chính phủ Libya của nhà lănh đạo Gaddafi, là một quan chức Libya “có tri thức, khả năng hành động và sức nặng chính trị”.
Theo bức điện tín này, ông Koussa c̣n là “thày dạy” của Mutassim, một trong những người con trai của nhà lănh đạo Gaddafi và đang giữ chức Cố vấn An ninh Quốc gia.
Theo baodatviet
Giải mă quyết định ra đi của cựu Ngoại trưởng Libya
