Cứ vào dịp cuối năm, công nhân tại các khu chế xuất (KCX), khu công nghiệp (KCN) lại vắt sức tăng ca cho kịp đơn hàng của doanh nghiệp, kiếm thêm chút tiền lo tết.
Bữa cơm đạm bạc sau nhiều ngày ăn ḿ gói của nhóm công nhân làm việc ở Khu chế xuất Linh Trung 1 - Ảnh: M.Hương
Năm nay kinh tế suy thoái, sản xuất khó khăn, nhiều phân xưởng vắng hoe v́ không có hàng, mùa tất bật tăng ca của công nhân đă đổi thành mùa âu lo trĩu nặng...
Vừa thấy bóng chị Ngô Mỹ Linh - công nhân Công ty Nissei (KCX Linh Trung, TP.HCM) - bước vào pḥng, công nhân ở trọ chung pḥng D16 khu lưu trú công nhân Linh Trung nhao nhao nói: “Chị này cả tháng rồi chỉ ăn ḿ gói. Buổi chiều, bọn em về góp tiền nấu nướng, ăn tối với nhau th́ không thấy chị động đậy ǵ, chỉ nằm im trên giường, kéo riđô kín mít. Lát sau, chờ mọi người ăn xong hết, chị mới dậy nấu ḿ, có khi chị ấy c̣n ăn ḿ sống...”.
Ḿ gói, bắp luộc thay cơm
Mỹ Linh vừa đi chợ về. Cô chỉ mua một bọc cà chua. Có cà chua để nấu ḿ đă là sang. Mấy bữa trước ăn ḿ nấu ngán quá, Linh ăn cả gói ḿ sống cho qua bữa. Trên nền pḥng trọ, một nhóm công nhân quây quần bên nồi canh chua đầu cá lóc nấu bắp chuối: một cái đầu cá nhỏ dành cho ba người ăn. Các cô khoe đây là bữa cơm ngon nhất suốt tháng vừa rồi. B́nh thường cả nhóm chỉ ăn rau luộc, đậu hũ, cá kho mặn.
Vừa ngồi ăn cơm dưới đất, Nguyễn Thị Mai Hương - quê ở Nghệ An, bạn chung pḥng, chung công ty với Linh - nói: “Dạo ni bọn em toàn phải nghĩ đủ cách để tiết kiệm tối đa. Sắp tết tới nơi rồi, công ty ít có hàng để tăng ca nên thu nhập teo tóp lắm. Thưởng tết chưa nghe công ty thông báo ǵ. Giờ chỉ c̣n cách nhín ăn, nhín xài mới mong dư được chút ít mua quà tết gửi về quê cho gia đ́nh”.
Cách đó không xa, trong pḥng C7, chị Nguyễn Thị Vui, công nhân Công ty Freetrend (KCX Linh Trung), đang nằm dán lưng trên giường. Đă gần 19g mà chị chưa ăn ǵ. Nồi cơm chưa cắm điện nằm chỏng chơ. Chị Vui bảo: “Lâu lắm rồi ḿnh không nấu cơm, trưa ăn ở công ty, chiều về ăn ḿ gói hay ăn vớ vẩn ǵ đó cho xong, đỡ tốn kém”. Chị Vui làm ở xưởng thêu của công ty. Năm nay, xưởng rất ít tăng ca nên hầu như ngày nào chị cũng được về sớm.
“Mọi năm bằng giờ này là tăng ca dữ lắm, cả tuần tăng ca đủ năm ngày. Bây giờ th́ chỉ tăng ca 1-2 ngày thôi. Hôm rồi ḿnh dồn tiền mua áo lạnh, giày, vớ gửi về cho bà ngoại và thằng cu. Từ giờ tới tết cố tiết kiệm để lo quà tết. Hai năm rồi ḿnh chưa được gặp con, toàn nghe nó hát, nói qua điện thoại. Lần nào gọi điện nó cũng hỏi mẹ chừng nào về. Tết này ḿnh cũng không về. Cố làm cho đến tết, nếu t́nh h́nh vẫn cứ khó khăn thế này chắc ḿnh xin nghỉ, làm thủ tục hưởng ít tháng trợ cấp thất nghiệp rồi về quê để được gần con”. Vừa nói chị Vui vừa mở điện thoại khoe h́nh và đoạn ghi âm thằng cu nhà chị hát bài Cả nhà thương nhau. Chị cười mà rơm rớm nước mắt.
19g, công viên ở KCX Tân Thuận (Q.7) lố nhố từng tốp công nhân đứng, ngồi. Tối nay công nhân ở nhiều công ty không tăng ca nên họ ra công viên hóng mát thay v́ ngồi trong pḥng trọ chật chội. Nhóm công nhân của Công ty FAPV ngồi ăn tối bằng đậu phộng luộc, bắp luộc. Chị Trần Thị Sa, 24 tuổi, làm ở công ty này được năm năm. Chị nói: “Tụi ḿnh ở trọ chung, cuối tháng hết tiền nên ít khi nấu cơm mà ra ngoài kiếm ǵ ăn sơ sài thôi. Cũng gần cuối năm nhưng công ty ít tăng ca. Tết sắp tới, gia đ́nh ở quê trông ḿnh gửi tiền về. Nhà dột dữ lắm rồi...”.
Chị Sa quê ở Tiền Giang, trong nhà chỉ có ḿnh chị lo toan cho cha mẹ đau bệnh. Mong ước lớn nhất của chị tết này là thay mái tôn mới cho ngôi nhà liêu xiêu ở quê. “Nếu không tăng ca nhiều, ḿnh chỉ c̣n cách ăn uống kham khổ hơn chút nữa để nhín tiền đem về...” - chị Sa nói. Theo cách nói của chị, bữa ăn b́nh thường của chị và các công nhân khác với đậu hũ, rau muống, hay chỉ là bắp luộc như tối nay vẫn... chưa đủ kham khổ!
C̣n chị Ngô Thị Cương - 18 tuổi, công nhân Công ty ViNa, KCN Tân Tạo, Q.B́nh Tân - dự tính về quê từ tháng 11 âm lịch. Chị nói: “Dạo này công ty một tuần chỉ tăng ca 1-2 lần nên chẳng được bao nhiêu tiền. Mẹ ở quê (Nghệ An) nói tôi về trước một tháng để đỡ tiền xe. B́nh thường tiền xe gần 600.000 đồng, gần tết tăng gấp đôi trong khi lương không nhín ra được chút nào...”.
Xoay xở làm thêm
Ngày nào cũng vậy, hễ tan ca ở công ty xong, bà Nguyễn Thị Cát - 44 tuổi, quê Trà Vinh, công nhân Công ty may Busen - lại hối hả đến nhà bà chủ khu trọ ở đường Tây Lân, P.B́nh Trị Đông, Q.B́nh Tân để phụ việc nhà. Bà khoe: “Phụ việc như vậy mỗi tháng bà chủ bớt cho ḿnh vài ba trăm ngàn đồng tiền pḥng, cũng đỡ lắm”.
Chồng mất, bà rời quê lên TP.HCM làm công nhân may gần 13 năm nay. Con lớn 12 tuổi và con út 10 tuổi phải gửi lại cho người quen ở quê. Nghe nhắc tới con, bà xót xa kể: “Hôm rồi, hai đứa nhỏ bị bệnh, nóng ruột quá mà đâu dám xin nghỉ, đành phải gọi điện về năn nỉ hàng xóm qua thăm chừng giùm”. Bà cho biết vào thời điểm này năm trước, công ty tăng ca nhiều, thu nhập có khá hơn. “Cứ khó ngặt như vầy tui đang mượn tiền để mua cái máy may, tranh thủ những ngày không có hàng hoặc thức đêm lănh đồ về sửa kiếm thêm thu nhập” - bà cho biết.
Trong khu trọ công nhân cách Khu công nghiệp Tân Tạo chừng 3km, Nguyễn Đ́nh Chiến - 18 tuổi, công nhân Công ty Đỉnh Vàng - cho biết anh đang chuẩn bị bán thêm trái cây ban đêm kiếm tiền về quê. Chiến quê Nghệ An, thi trượt đại học nên đi làm công nhân ở TP.HCM được hai tháng. Chiến lo lắng: “Em chưa quen với cách sống trong này. Em tính bán ổi, xoài này nọ ban đêm ở mấy khu chợ tự phát để kiếm thêm, nếu không chắc tết này em ở lại Sài G̣n”.
Tăng mức chăm lo cho công nhân cao hơn mọi nămTrước t́nh h́nh đời sống của người lao động đang gặp nhiều khó khăn, Liên đoàn Lao động TP.HCM đă yêu cầu các ban chấp hành công đoàn cơ sở chủ động đề xuất với người sử dụng lao động về đối tượng công nhân có hoàn cảnh khó khăn cần được chăm lo, đối tượng công nhân ngoài TP cần hỗ trợ vé xe về quê để doanh nghiệp có trách nhiệm chủ động chăm lo.
Ban chấp hành công đoàn cơ sở chủ động nguồn kinh phí của công đoàn để thăm, tặng quà cho đoàn viên công đoàn. Trường hợp doanh nghiệp thật sự khó khăn không thưởng tết th́ ban chấp hành công đoàn cơ sở căn cứ vào nguồn kinh phí của đơn vị để tổ chức thăm, tặng quà. Nếu công đoàn cơ sở không có kinh phí th́ báo cáo danh sách những công nhân có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn về công đoàn cấp trên để có biện pháp chăm lo hợp lư.
Đặc biệt, theo Liên đoàn Lao động TP, mức chăm lo của các cấp công đoàn năm nay tăng hơn mọi năm: giá trị quà tặng và tiền mặt mức thấp nhất là 200.000 đồng/trường hợp.
Theo Tuổi Trẻ
Nỗi buồn... không tăng ca
