Ban nhạc thắp sáng hy vọng ở nhà tù Venezuela

Những khúc nhạc cổ điển ngân vang và lan tỏa khắp khoảng sân bê tông rộng lớn ở nhà tù Coro, phía tây Venezuela.

Vây bốn xung quanh là những bức tường hoặc hàng rào cao ngất, với một tháp canh và vô số các máy quay giám sát, sân trong ở nhà tù này là một nơi lạnh lẽo khó chịu. Nhưng âm nhạc là một thứ khiến cho mọi thứ không còn quá ảm đạm ở trại giam này.

Dự án âm nhạc hiện đang được thực hiện ở nhiều nhà tù ở Venezuela. (Ảnh: BBC)

Trong thính phòng, hơn 300 tù nhân đang chuẩn bị thể hiện tài năng âm nhạc của mình. Khoảng một nửa đang chơi một loại nhạc cụ - violin, kèn tuba, côngbat hoặc saxophone - trong khi những người khác luyện giọng hát hợp xướng.

Chơi nhạc và hợp xướng là các hoạt động hàng ngày phổ biến nhất dành cho các tù nhân ở đây - hơn cả nghề mộc, cơ khí hay may vá. Có hơn một nửa các tù nhân ở Coro tham gia.

"Tôi thực sự cảm thấy tuyệt vời khi chơi nhạc, rất tự hào và đó cũng là một trách nhiệm rất lớn với tôi", Elisaul Salas, 23 tuổi, một tù nhân và cũng là chỉ huy dàn nhạc nói. "Là cây violin chính là mang trọng trách lớn, và nếu họ tin tưởng ở tôi, chọn tôi vào vị trí đó, nó sẽ khiến tôi muốn tiếp tục vươn lên".

Nhạc cụ hay vũ khí?

Dàn nhạc của nhà tù là một dự án của hệ thống âm nhạc được nhiều người ngưỡng mộ ở Venezuela.

Được thành lập 36 năm trước, chương trình này - được biết đến là El Sistema - nổi tiếng vì đi tiên phong trong việc dạy dỗ trẻ em nghèo chơi nhạc và đã tạo ra Dàn nhạc Trẻ Simon Bolivar nổi tiếng thế giới.

Một cựu thành viên nam trong Dàn nhạc Trẻ và luật sư về nhân quyền, Lenin Mora, đã mở rộng dự án vào các nhà tù của đất nước.

"Lúc đầu có nhiều người nghi ngờ bởi vì một số nhạc cụ có thể bị biến thành vũ khí, chẳng hạn dây đàn côngbat hay violin có thể được dùng để treo cổ ai đó", ông nói.

"Nhờ cách thức mà mọi thứ được vận hành trong những nhà tù mà chúng tôi đến thì điều đó chưa bao giờ xảy ra. Các tù nhân chăm sóc nhạc cụ của họ bởi vì họ coi đó như trách nhiệm của mình".

Các tù nhân phải chứng tỏ một thành tích hành xử tốt bởi vì họ có thể tham gia ban nhạc và các giáo viên nhạc yêu cầu vệ sinh sạch sẽ và diện mạo gọn gàng.

Đã đi vào hoạt động ở 7 nhà tù, chương trình sẽ được mở rộng thêm vào cuối năm nay.

Cải thiện hành vi

Các nhà tổ chức hy vọng sẽ cung cấp các bài học về âm nhạc cho tất cả các tù nhân ở 33 trung tâm giam giữ trên đất nước Venezuela. Tuy nhiên, điều kiện ở một số nhà tù có nghĩa là điều đó khó có thể bắt đầu sớm.

Bạo loạn và bạo lực thường xảy ra ở nhiều nhà tù vì đa số đều chịu cảnh quá tải.

Ở trại giam El Rodeo ngay bên ngoài thủ đô Caracas, hơn 20 người thiệt mạng khi một vụ ẩu đả nổ ra hồi tháng 6. Các nỗ lực của cảnh sát nhằm lục soát nhà tù tìm vũ khí và ma túy đã dẫn tới cái chết của ba người nữa và sự bế tắc dài ngày với tù nhân.

Nhưng tại Coro, nhà tù mới nhất ở Venezuela, dàn nhạc là một thành công lớn, cả các nhà chức trách và tù nhân đều thừa nhận như vậy.

"Chúng tôi đã chứng kiến một sự tiến bộ rất lớn ở tù nhân", trưởng trại giam Abel Jimenez nói. "Từng là một nơi giam giữ những tù nhân khét tiếng nhất, chúng tôi giờ đây có những người tốt nhất trong cộng đồng này với một lí lịch hành vi trong sạch trong hơn 2 năm".

Có nhiều dấu hiệu cho thấy những lợi ích đó tiếp tục kéo dài lâu sau khi các tù nhân được tự do.

Ở Caracas, Ramiro Rondon, 28 tuổi, từng là một thành viên băng đảng. Rondon đã đi tù hơn 3 năm ở Merida, nơi anh học chơi clarinet. Được ra tù cách đây 1 năm, giờ đây, Rondon đang tập luyện để làm về sửa chữa nhạc cụ và vẫn tham gia các lớp học clarinet một buổi mỗi tuần.

"Đời tôi đã thay đổi 100%", anh tâm sự. "Lúc đầu rất khó khăn nhưng giờ tôi đã thay đổi. Tôi làm việc chăm chỉ và cố gắng làm tốt mọi việc".

Thanh Hảo (Theo BBC)