Nhà tôi gần ḷ thiêu B́nh Hưng Ḥa (TP HCM). Tôi luôn tự hỏi những người làm công việc đó thế nào?
Họ có cuộc sống b́nh thường hay luôn luôn lạnh lùng? Bao câu hỏi đặt ra và may mắn thay tôi đă được vào một ngày t́m hiểu công việc mà những nhân viên trong ḷ thiêu đă làm.
Ghép chữ thành tên người mất để làm lễ hỏa thiêu.
Tôi đă gặp và hơi ngạc nhiên bởi thấy các anh chất phác hiền lành, luôn vui vẻ. Tôi được các anh đưa xuống tận ḷ thiêu. Có lẽ đó là may mắn không phải ai cũng có và cũng có lẽ không phải ai cũng dám đi. Thú thật, mới đầu tôi cũng có cảm giác lạnh sống lưng khi vừa bước chân vào Đài làm lễ trong khói hương nghi ngút bao vây. Anh Lộc - Phó giám đốc ḷ thiêu - chỉ cho tôi 4 đài làm lễ được sự điều khiển của một trung tâm chính trong gian pḥng giữa có loa điều hành để chỉ đạo công việc.
Duyên phận đă chọn họ để luôn bên cạnh những người trước khi trở thành cát bụi, để mỗi ngày họ thắp một nén hương ḷng ở cơi trần gian tiễn đưa một linh hồn.
Khi đến giờ “đưa” một người đi bộ phận mai táng sẽ đưa quan tài vào Đài và làm lễ chừng 20 phút. Xong, trung tâm điều hành sẽ chỉ đạo bằng loa để nhấn nút đưa quan tài xuống ḷ thiêu. Người nhà không được vào trong mà nh́n mọi việc qua tấm kính trong pḥng chờ.
Khi quan tài xuống ḷ thiêu, một nhân viên bên dưới sẽ nhấn nút để thiêu. Thường th́ mỗi người sẽ phụ trách hai ḷ và mỗi lần thiêu là từ 2 - 3 tiếng đồng hồ mới xong. Ḷ thiêu B́nh Hưng Ḥa hiện có tổng cộng 13 ḷ - 11 cái lớn và 2 cái nhỏ. Các anh dùng từ “xưởng sản xuất” để chỉ về khâu dưới ḷ thiêu và giải thích gọi tránh như thế cho thấy nhẹ ḷng.
trong Đài làm lễ.
Vẫn biết nghề nào chân chính cũng đáng quư và công việc kiếm tiềm lương thiện nào cũng là niềm tự hào của mỗi con người, nhưng theo các anh tâm sự th́ mới vào làm ai cũng có cảm giác năo nề, khi ngày ngày tiếp xúc với những cái quan tài. Đến “nhà máy” là đă thấy quan tài và nước mắt, có nhiều đám tang người thân chết c̣n quá trẻ nên các ông bố bà mẹ gào khóc thảm thương. Nh́n cảnh đó dù đă quen nhưng các anh cũng cảm thấy sống mũi ḿnh cay cay, chẳng ai có thể quen được với nỗi đau và nước mắt, dù có là sắt đá. Ngày ngày chứng kiến nhưng khi nào các anh cũng thấy ḿnh đồng cảm với mất mát chứ không hề chai sạn như một số người vẫn nghĩ.
Khi tôi hỏi “làm việc này v́ yêu nghề hay mưu sinh?”, như khơi dậy trúng nỗi niềm của những người một đời âm thầm lặng lẽ theo cái công việc này anh Nguyễn Văn Tṛn - Người có thâm niên 31 năm làm công việc này - tâm sự: “Không yêu nghề th́ không làm được đâu cô ơi! Thú thật lần đầu vào đây cũng v́ cuộc sống thôi, sau riết rồi ngấm vào máu thịt”.
Đứng trước máy vận hành để đưa quan tài vào ḷ.
Anh kể mới đầu vào cũng sợ, mỗi khi đến ca trực dù ban đêm hay ban ngày đều muốn có ai đó làm cùng, sau dần dần chẳng thấy ǵ nên ngủ luôn cả đêm trong ḷ thiêu. Tôi không tin là anh Tṛn có thể ngủ qua đêm được trong cái pḥng toàn là cốt người ấy, tất cả các anh đều cười nói đó là chuyện thường ngày. Anh thanh niên tên Cường 32 tuổi nh́n trẻ trung tươi rói nói với tôi rằng anh ngủ suốt, mỗi ca trực canh ḷ là ngủ luôn, ngủ một ḿnh.
Kỳ lạ là ở trong ḷ thiêu này có cả những người trong một gia đ́nh làm, nối tiếp từ thế hệ cha đến con. Tôi hỏi chú Huỳnh Văn Trung, gần 60 tuổi, có khi nào hối hận khi chọn công việc này không, chú nói nếu hối hận đă không đưa cả hai đứa con chú là Huỳnh Văn Thanh và Huỳnh Văn Châu cùng vào đây làm việc. Cả đời chú từ khi 20 tuổi đến giờ đă gắn bó với công việc này, khi mỗi ngày được làm tṛn khâu cuối cùng tiễn đưa mỗi con người về bên kia thế giới.
nhân viên bấm nút để thiêu xác.
Hơn 30 năm đă trôi qua, chú Trung giờ cũng gần nghỉ hưu. V́ sức khỏe nên chú được ra ngoài làm công việc nhẹ hơn, nhưng với chú quăng thời gian được đứng bên ḷ thiêu để ở cùng người chết những phút cuối cùng trước khi thành tro bụi đó là niềm hạnh phúc, bởi không dễ ǵ đời một con người ai cũng có phút giây đó. Chú cũng thường nói với các con cháu của ḿnh rằng đừng nghĩ công việc canh ḷ thiêu là công việc gớm ghiếc và đáng sợ, bởi những người chết đi không có ǵ đáng sợ, ḿnh cứ lo sợ ma quỷ là do bản thân ḿnh nghĩ ra thôi.
Nói đến chuyện ma quỷ, cả 17 nhân viên làm công việc ở ḷ thiêu th́ tất cả đều khẳng định chẳng có, dù có người làm trên 30 năm, người một vài năm. Tôi hỏi làm công việc này người nhà có cấm cản ǵ không, các anh nói thoạt đầu cũng hơi e ngại nhưng sau đó hiểu ra th́ ai cũng động viên và rất thông cảm. Như anh Cường, người yêu không bao giờ thắc mắc hay than phiền cái nghề của anh. Đôi khi thấy anh ngủ đêm trong ḷ cô cứ hỏi là cứ trêu anh là ngủ với ma có vui không.
Pḥng giao cốt.
Ngoài công việc đứng ḷ thiêu ra các anh c̣n phụ trách cả khâu nhặt cốt, bởi khi “ra ḷ” có hai loại được phân ra rơ ràng - phần tro và phần cốt. Phần cốt là của người c̣n phần tro là phần gỗ ḥm. Phần cốt màu trắng ít hơn, phần tro màu đen nên dễ phân biệt, dù như thế nhưng người phân loại cũng cần khéo léo và cẩn thận bởi chỉ cần một lỗi nhỏ thôi là đă thấy rất đau ḷng và thấy ḿnh có lổi với người quá cố. Sau khi lựa chọn xong có một bộ phận ghi tên tuổi của người mất và bỏ vào hũ để giao cho người nhà.
Những công việc ấy tưởng chừng như rất đơn giản nhưng thực sự cần sự tỉ mỉ, chịu khó và cần cả một tấm ḷng. Hỏi tại sao lại chọn công việc này, các anh nói đó là duyên phận, trong cuộc đời mỗi con người công việc cũng là “duyên phận”. Và họ chính là những thiên thần không cánh, lặng lẽ ở trần gian làm điều phúc thiện. Cái điều phúc thiện ấy không phải ai cũng biết, nhưng có lẽ họ cũng chưa bao giờ nghĩ sẽ cần ai đó biết đến ḿnh, bởi với họ t́nh yêu con người tha thiết và cái tâm trong nghề mới là cái họ quan tâm nhất. Như khi ra về chú Trung bảo tôi: “Chúng tôi có ǵ cho nhà báo viết đâu”. Đúng thật nhỉ, có ǵ mà viết đâu ngoài một tấm ḷng và nụ cười an nhiên ấy…
Tô Hương Sen__GD
Ở nơi tiễn đưa con người về cát bụi
