Bí ẩn cây cột sắt Qutub Minar không bị rỉ sau 1.600 năm

[Romano]

Quần thể thánh đường Hồi giáo Quwwat-ul-Islam ở New Delhi, Ấn Độ, là nơi có một kỳ quan cổ đại về kim loại. Nơi đây chứa một cột sắt đã 1.600 năm tuổi, nổi tiếng vì khả năng chống rỉ đặc biệt.Cột sắt Qutub Minar, cái tên thi thoảng người ta lại dùng để gọi về kỳ quan này, cao 7,21 mét đường kính 41 cm và nặng khoảng 6 tấn. Nó có tuổi đời hơn một thiên niên kỷ rưỡi, và có thể đã được tạo ra dưới thời trị vì của Chandragupta II, một trong những hoàng đế hùng mạnh nhất của Đế chế Gupta (một vương triều cổ đại ở Ấn Độ).

Mặc dù ở ngoài trời đến 1.600 năm, trải qua bao nắng gió mưa bão nhưng cột Qutub Minar hầu như không có dấu hiệu bị rỉ sét. Trong nhiều thập kỷ, các nhà khoa học và chuyên gia kim khí từ khắp nơi trên thế giới đã suy đoán về những đặc tính của kỳ quan bất thường này. Đã có lúc nhiều người tin rằng cây cột chống rỉ này được làm từ một loại kim loại bí ẩn nào đó với thành phần không có trên Trái đất.

Cũng có phỏng đoán rằng ai làm ra nó đã sử dụng một kỹ thuật luyện kim đặc biệt, nhưng theo thời gian kỹ thuật đó đã bị quên lãng theo thời gian. Phải đến năm 2003, bí ẩn cuối cùng mới được hé mở, nghiêng theo hướng phỏng đoán này.

Các chuyên gia luyện kim tại Học viện Công nghệ Kanpur IIT của Ấn Độ đã chứng minh giả thuyết kỹ thuật luyện kim cổ đại bị quên lãng trong một bài báo đăng trên tạp chí Current Science.

Tiến sĩ R Balasubramanian, đồng tác giả của nghiên cứu này, gọi cây cột là “bằng chứng sống thể hiện kỹ năng cao của các nhà luyện kim Ấn Độ cổ đại”. Ông giải thích rằng cấu trúc sắt của cây cột có một lớp bảo vệ được gọi là “misawite” - hình thành nhờ sắt pha lượng phốt pho lớn.

Trong khi sắt hiện đại ngày nay có hàm lượng phốt pho chỉ dưới 0,05%, thì sắt rèn nên cây cột Qutub Minar có chứa tới 1% phốt pho.

Tiến sĩ R Balasubramanian cho biết thay vì loại bỏ phốt pho khỏi sắt như các chuyên gia luyện kim ngày nay vẫn làm để giảm độ, người cổ đại đã dùng nhiều phốt pho. Trong quá trình rèn cây cột, họ chỉ dùng dùng búa đập để đẩy phốt pho từ lõi ra bề mặt.

Điều này dẫn tới sự hình thành của lớp bảo vệ misawite, làm tăng độ cứng và đặc tính chống rỉ của thanh sắt. Có điều lớp misawite rất mỏng nên dễ bị tổn thương bởi những tác động của con người.

Cột Qutub Minar nổi tiếng là một kỳ quan mang lại may mắn cho bất cứ ai có thể vòng tay ôm quanh nó và chạm các đầu ngón tay bên này vào tay bên kia. Vì niềm tin này, ngày càng có nhiều người tới ôm cây cột.

Thông qua việc liên tục cọ xát quần áo, tay chân với cây cột, họ vô tình làm mòn lớp misawite, dẫn đến sự biến màu dễ nhận thấy bằng mắt thường. May mắn thay, cơ quan chức năng nhận ra vấn đề nên hiện nay một hàng rào bảo vệ đã được dựng xung quanh cây cột, giúp bảo vệ nó tốt hơn./.