Chủ nghĩa gia đình trị tại Cam Bốt

Cam Bốt là một nước theo chế độ quân chủ lập hiến, tức sự có tồn tại của hoàng gia với quyền lực theo kiểu cha truyền con nối. Tuy nhiên, không chỉ ở hoàng gia, mà trong bộ máy hành chính cũng đã và đang thiết lập một sự kế thừa theo kiểu cha truyền con nối.

Thủ tướng Cam Bốt Hun Sen

Đó là nhận định của chủ bút tờ Cambodia Daily tại Phnom Penh đăng trên trang blog của tạp chí New York Times ở Hoa Kỳ, được Courrier International trích dẫn với dòng tựa đáng chú ý: “Cầm quyền từ đời cha đến đời con".

Biểu hiện gia đình trị rõ nhất mà tác giả nhấn mạnh, đó là trong danh sách ứng viên chính thức cho cuộc bầu cử Quốc hội khóa V vào cuối tháng 7 tới đây, có 6 người là con của các quan chức nằm trong ban thường vụ của Đảng Nhân dân Cam Bốt (CPP). Những quý tử này được ưu thế là sự ủng hộ của thân phụ mình. Ngay cả đương kim Thủ tướng Hun Sun trong diễn văn chính thức cũng không ít lần biểu lộ sự ủng hộ đối với thế hệ con ông cháu cha này.

Tác giả không quên nêu ra thân thế của 6 ứng viên nói trên. Đầu tiên là ứng viên mang tên Hun Many, mới 30 tuổi, là con trai út của đương kim Thủ tướng Hun Sen. Người này hiện đang là phó chánh văn phòng nội các Cam Bốt, lãnh đạo bộ phận phụ trách công tác thanh niên của Đảng CPP. Một ứng viên khác là Sar Sokha, quý tử của đương kim Bộ trưởng Nội vụ Cam Bốt và cũng là quan chức cao cấp tại bộ này. Hay như ứng viên Cheam Chansophoan, con trai của một ủy viên thường vụ Đảng CPP; Say Sam Al, con trai của đương kim Chủ tịch Thượng viện Cam Bốt; Dith Tina quý tử của đương kim chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Cam Bốt, Dy Vichea là con rể của Thủ tướng Hun Sen.

Tác giả đi sâu vào con cháu nhà Hun Sen. Ứng viên Dy Chea nói trên là con của ông Hok Lundy- lãnh đạo cảnh sát Campuchia từ năm 1994 đến năm 2008, được FBI của Mỹ trao tặng danh hiệu Cảnh sát xuất sắc và có nhiều đóng góp trong việc chống khủng bố. Nhân vật này đã mất trong một tai nạn máy bay đáng ngờ hồi năm 2008 sau khi cất cánh khỏi Phnom Penh có 80 km. Một người con trai của ông Hun Sen tên là Manith cũng đã kết hơn với một ái nữ của ông Hok Lundy. Đứa con gái Mana của ông Hun Sen thì được biết đến như một người đầu tư trong tất cả các lĩnh vực béo bở tại Cam Bốt. Còn ba con trai của ông Hun Sen, thì ngoài ứng viên nói trên, hai người còn lại đều giữ trọng trách trong bộ máy an ninh và mật vụ của chính phủ.

Bàn về các mối liên hệ gia đình, tác giả cho hay từ hơn 10 năm nay, tại Cam Bốt nhiều cán bộ lãnh đạo cùng phe đã trở thành thông gia với nhau, một cách thức để củng cố mối liên minh trong lòng các phe phái. Tác giả cũng nhấn mạnh, Đảng CPP đang xây dựng một “triều đại chính trị gia trẻ tuổi” gắn kết với nhau bằng quan hệ thông gia và thương mại hết sức mật thiết. Con em của họ thì được cho vào học các trường danh giá trong và ngoài nước để chuẩn bị cho bước kế tục quyền lực của gia đình.

Nhìn về cuộc bầu cử sắp tới, tác giả cho biết, Thủ tướng Hun Sen gần đây đã không ngại cảnh báo cử tri rằng, nếu Đảng CPP mất quyền lãnh đạo, thì đất nước sẽ lâm cảnh điêu đứng khi mà các dự án hạ tầng sẽ bị đình chỉ, các trường học và chùa chiền mang tên Hun Sen sẽ bị hủy, một cuộc nội chiến có thể sẽ nổ ra. Từ đó, tác giả nhận định: Kết quả cuộc bầu cử tháng 7 tới như vậy đã quá rõ ràng trong hiện tại.

Nguồn: Lê Phước/ RFI