Quan chức hai bên liên tục phát đi những lời cảnh báo và điều tàu tuần tra tới đảo tranh chấp, trong khi hàng chục nghìn người dân Trung Quốc biểu tình đập phá và tẩy chay Nhật Bản trong những ngày qua.
Nhật Bản - Trung Quốc cùng tuyên bố chủ quyền trên quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, nằm ở phía đông Trung Quốc và phía tây nam của tỉnh cực nam Nhật Bản Okinawa. Tranh chấp bắt đầu nóng lại từ khoảng tháng 4, khi thị trưởng Tokyo Shintaro Ishihara công khai ý định mua lại chuỗi đảo không người này từ chủ sở hữu tư nhân là một gia đình người Nhật. Sau thủ đô Tokyo, chính phủ Nhật Bản cũng công bố kế hoạch mua đứt chuỗi đảo.
Kể từ khi chính phủ Nhật công bố ý định quốc hữu hóa các đảo trên quần đảo Senkaku/Điếu Ngư hồi tháng 7, các quan chức và người dân Trung Quốc lần lượt bày tỏ thái độ phản đối với Nhật Bản. Nhật Bản cũng kiên định lập trường của mình bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ Trung Quốc.
 |
| Những nhà hoạt động Nhật Bản lên một hòn đảo trong Senkaku/Điếu Ngư để khẳng định chủ quyền với quần đảo hồi tháng trước. Ảnh:AFP |
Ngày 9/9, phát biểu trong cuộc họp ngắn với Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda ngay trước cuộc họp của Diễn đàn hợp tác kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Vladivostok, Nga, Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào phát biểu "bất kỳ hành động nào của phía Nhật nhằm mua bán lại đảo Senkaku/ Điếu Ngư đều là vô hiệu và Trung Quốc sẽ không công nhận việc mua bán dưới bất cứ hình thức nào".
"Nhật Bản cần nhận thức được sự nghiêm trọng của tình hình và không đưa ra quyết định sai lầm", chủ tịch Trung Quốc nói. Ngoài cuộc gặp ngắn kể trên, hai bên Trung - Nhật đã hoãn cuộc họp chính thức bên lề hội nghị APEC vì căng thẳng xung quanh chuỗi đảo.
Ngày 11/9, chính phủ Nhật Bản phê duyệt kế hoạch với khoản tiền gần 26 triệu USD để mua ba trong số 5 hòn đảo. Chánh văn phòng nội các Nhật Bản, ông Osamu Fujimura, khẳng định chính phủ Nhật Bản quốc hữu hóa các đảo để tạo ra môi trường ổn định và an toàn, chứ không muốn chọc giận Trung Quốc.
Ngay sau thông báo của chính phủ Nhật Bản, Bộ Ngoại giao Trung Quốc khẳng định Bắc Kinh sẽ không ngồi nhìn lãnh thổ của họ bị xâm phạm.
"Trung Quốc kêu gọi Nhật Bản dừng ngay lập tức hành động xâm phạm chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc và quay trở lại bàn đàm phán để giải quyết tranh chấp. Nếu Nhật Bản vẫn tiếp tục hành động, họ sẽ phải hứng chịu những hậu quả nghiêm trọng", Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố. Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Dương Khiết Trì đã triệu tập đại sứ Nhật để phản đối quyết định mua đảo của nước này.
Tiếp theo Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng Trung Quốc ngày 11/9 cũng tuyên bố “theo dõi chặt chẽ các diễn biến của tình hình và có quyền đưa ra hành động đáp trả". Bắc Kinh đã điều hai tàu hải giám đến vùng nước gần Senkaku/Điếu Ngư. Nguồn tin từ Hải giám Trung Quốc cho hay cơ quan này đã lên một kế hoạch hành động, đồng thời sẽ có những việc làm cụ thể tùy thuộc vào diễn biến tình hình tại đây.
 |
| Các tàu hải giám Trung Quốc trong khu vực gần đảo Senkaku/Điếu Ngư hôm 14/9. Ở phía xa là máy bay Nhật bay ngang qua vùng trời hòn đảo do Nhật Bản kiểm soát trên thực tế. Ảnh: Kyodo |
Trước sự cứng rắn của Nhật, Trung Quốc quyết định điều thêm 6 tàu gồm Hải giám 50, 15, 26, 27, 51 và 66 tới khu vực quần đảo không người. Hai tàu hải giám Trung Quốc tới vùng nước gần các đảo tranh chấp lúc 6h18 sáng 14/9 theo giờ địa phương. Khoảng 7h00, thêm một nhóm 4 tàu khác xuất hiện trong vùng nước mà Nhật tuyên bố chủ quyền. Hai tàu hải giám đầu tiên sau đó rời khỏi khu vực này vào khoảng 7h48. Sau khoảng một ngày, các tàu Trung Quốc đã rút khỏi khu vực xung quanh quần đảo khi cả hai bên phát đi những lời cảnh báo xua đuổi nhau tại vùng nước tranh chấp.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi phát biểu rằng "chuyến tuần tra việc thực thi pháp luật thường niên là hoàn toàn chính đáng". Hãng thông tấn nhà nước của Trung Quốc
Xinhua nói chuyến đi của các tàu hải giám "giáng một đòn mạnh mẽ đối với thái độ kiêu căng của Nhật".
Nhật Bản đã thành lập lực lượng khẩn cấp đặc biệt đồng thời triệu tập đại sứ Trung Quốc tại Tokyo để phản đối và gọi hành động của Trung Quốc là "rất đáng tiếc" và "chưa từng có". Thủ tướng Nhật Yoshihiko Noda cũng khẳng định "sẽ duy trì sự cảnh giác cao nhất và áp dụng tất cả các biện pháp có thể nhằm đảm bảo an ninh" ở quần đảo Senkaku/Điếu Ngư.
Thứ trưởng Thương mại Trung Quốc Khương Tăng Vĩ (Jiang Zengwei) cũng cảnh báo tranh chấp về biển đảo có thể ảnh hưởng đến quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và Nhật Bản. Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Koichiro Gemba kêu gọi đôi bên hãy bình tĩnh. Tokyo tuyên bố muốn làm sâu sắc thêm quan hệ chiến lược với Bắc Kinh trong thời điểm kỷ niệm 40 năm ngày bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa hai nước.
Trong diễn biến mới nhất, chính phủ Nhật tuyên bố đã trao lại quyền kiểm soát các đảo mới mua được, cùng chìa khóa ngọn hải đăng trên đảo cho lực lượng tuần duyên. Hành động này được cho là nhằm thể hiện ý định của chính phủ Nhật không phát triển các công trình gì trên đảo. Các ngư dân Nhật Bản bày tỏ lo ngại nếu tình hình leo thang căng thẳng ảnh hưởng đến ngư trường, và hy vọng tình thế sẽ trở lại êm ả.
Ngoài những phản đối từ phía chính phủ, làn sóng biểu tình chống Nhật trong dân chúng nổi lên ở nhiều thành phố trên khắp Trung Quốc. Người biểu tình tuyên bố sẽ tẩy chay hàng Nhật, không đi du lịch đến Nhật, gây ảnh hưởng đến các ngành công nghiệp như điện thoại, máy tính và ngành du lịch của Nhật Bản.
Xe ô tô của đại sứ Nhật Bản ở Bắc Kinh từng bị cướp cờ và hơn 20 cuộc biểu tình chống Nhật đã diễn ra ở nhiều thành phố trên khắp Trung Quốc trong hơn một tháng qua. Đặc biệt, ước tính có hàng chục nghìn người tham gia biểu tình tại hàng chục thành phố trên khắp Trung Quốc trong hai ngày 15-16/9.
Những người này giận dữ tấn công các nhà hàng, trung tâm thương mại Nhật Bản và ô tô của Nhật sản xuất. Tại Bắc Kinh, khoảng 2.000 người tập trung bên ngoài đại sứ quán Nhật, một số người ném đá, chai nhựa và muốn xông vào vào đại sứ quán khiến cảnh sát Trung Quốc phải dùng dùi cui và khiên chắn để can thiệp.
Cảnh sát phong tỏa nhiều con đường dẫn đến đại sứ quán Nhật và điều một trực thăng tới quan sát từ trên cao. Những cửa hàng Nhật Bản phải đóng cửa để đảm bảo an toàn. Tại Thượng Hải, cảnh sát cũng lập thành hàng rào bảo vệ bên ngoài lãnh sự quán Nhật và thu những khẩu hiệu quá khích của người biểu tình.
Trên mạng xã hội Sina Weibo của Trung Quốc xuất hiện nhiều bức ảnh người biểu tình ở các thành phố phía nam như Trùng Khánh, Côn Minh, thành phố phía bắc như Thái Nguyên và các thành phố phía đông gồm Nam Kinh, Tây An đi biểu tình.
 |
| Cảnh sát Trung Quốc chặn một người biểu tình muốn xông vào đại sứ quán Nhật tại Bắc Kinh. Ảnh: AFP |
|
Người Nhật gọi đây là quần đảo Senkaku, trong khi người Trung Quốc gọi là Điếu Ngư. Cả hai đều tuyên bố có chủ quyền không thể tranh cãi với các đảo. Ảnh: Telegraph
|
|
Trong ảnh, tàu tuần tra Nhật đuổi tàu cá Trung Quốc trong vụ đụng độ năm 2010 trên vùng biển phía nam Nhật Bản. Ảnh: Kyodo.
|
|
Nhật cũng ủng hộ ý tưởng mua đảo từ các chủ sở hữu tư nhân là người Nhật Bản. Ảnh: AFP
|
|
Trong ảnh, tàu tuần duyên Nhật áp sát tàu của các nhà hoạt động Trung Quốc. Ảnh: Huanqiu
|
|
| Các nhà hoạt động người Trung Quốc đã leo lên một trong các đảo của Điếu Ngư/Senkaku cắm cờ. Ảnh: AFP |
|
| Sau đó, họ bị lực lượng của Nhật bắt và giải đến đảo Okinawa. Khác với năm ngoái, lần này giới chức Nhật không giữ và xét xử những người Trung Quốc, mà nhanh chóng trục xuất họ về nước. Động thái này được giới quan sát cho là nhằm ngăn chặn tình hình xấu đi thêm. Ảnh: AFP |
|
| Ngay sau đó một nhóm các nhà hoạt động Nhật Bản đi tàu ra đảo, cắm quốc kỳ trên quần đảo Senkaku/Điếu Ngư hôm 19/8. Ảnh: AFP |
|
| Trong khi đó, binh sĩ Mỹ và lực lượng phòng vệ Nhật Bản tổ chức tập trận, khiến Trung Quốc phản đối. Một trong các nội dung tập trận của Nhật và Mỹ là đổ bộ đảo. Ảnh: USMC |
|
Trong ảnh, người biểu tình ném chai lọ và xô hàng rào do dân phòng Trung Quốc dựng lên bên ngoài đại sứ quán Nhật tại Bắc Kinh cuối tuần vừa qua. Ảnh: AP.
|
|
| Ngày 14/9, Trung Quốc điều sáu tàu hải giám đến khu vực quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, trao đổi những lời cảnh báo xua đuổi với tàu tuần duyên và trực thăng của Nhật, rồi sau đó rút về. Có lúc, tàu của hai bên chỉ cách nhau nửa hải lý. Ảnh: Xinhua |
|
| Trung Quốc công khai một loạt cuộc tập trận bắn đạn thật trên biển, đổ bộ đảo. Ảnh: chinami |
Vũ Hà
VNE
Nhật - Trung sôi sục vì biển đảo
