Ngôi mộ đă tồn tại hàng trăm năm, cho đến giờ, chưa ai biết chính xác “Ngài” yên nghỉ nơi đây từ lúc nào. Có câu chuyện kể rằng, khi nấu được hàng chục chum dầu từ thịt cá Ông th́ bỗng nhiên tất cả các chum đều bị vỡ hết, không ai lấy được giọt dầu nào...
Và ở đây vẫn c̣n biết bao câu chuyện ly kỳ xung quanh ngôi mộ “Ngài” cá Ông được người dân nơi đây truyền tụng cho nhau nghe từ đời này qua đời khác.
Ly kỳ chuyện cá Ông hàng trăm tấn lụy bờ
Ngôi mộ cá Ông nằm ngay bên bờ biển, thuộc làng Đại Bắc, xă Quỳnh Long, huyện Quỳnh Lưu (Nghệ An). Tận mắt chứng kiến ngôi mộ to mấy chục mét vuông, bằng cả một gian nhà, xung quanh ghép nhiều tảng đá có hoa văn đẹp, cây cối, cỏ mọc xung quanh mộ um tùm, trông rất hoang dại, nhiều người có phần ớn lạnh nếu đến đây một ḿnh. Bên cạnh ngôi mộ là ngôi đền vốn thờ “Ngài” cá Ông này. Ngôi đền sau nhiều biến động của lịch sử, giờ chỉ c̣n một gian.
Người dân nơi đây cũng rất mơ hồ về sự ra đời của ngôi mộ này, chỉ biết nó có cách đây hàng trăm năm trước. Hầu hết họ đều trả lời sinh ra và lớn lên đă thấy ngôi mộ tồn tại ở đó, c̣n những người chứng kiến năm xưa đều đă qua đời.
Ông Hồng bên ngôi mộ cá Ông.
Những câu chuyện về “Ngài” cá Ông chết như thế nào th́ chỉ được người dân vùng biển truyền miệng nhau, tuyệt không có sổ sách nào ghi dấu tích về ngôi mộ cá. May mắn thay, chúng tôi được người dân giới thiệu t́m đến ông Nguyễn Đ́nh Kha, trú tại thôn Đại Bắc, người biết rơ về gốc tích của ngôi mộ này.
Ông Kha năm nay đă bước sang tuổi 88, là con của ông cố Nguyễn Đức Ng̣, người trưởng làng năm xưa và cũng là người đứng đầu tham gia chôn cất “Ngài” cá Ông năm đó. Ngoài ra c̣n một người cũng biết sự thật ngôi mộ cá Ông này là ông Trần Kim Giao, 71 tuổi, cũng là người làng Đại Bắc.
Cũng như bao nhiêu người trong làng, khi lớn lên ông Kha đă thấy ngôi mộ cá Ông nằm bên bờ biển rồi. Nhưng ông lại may mắn được người cha kể cho nghe về những câu chuyện xung quanh loài cá lớn này dạt vào bờ và sự ra đời của ngôi mộ cá.
Xung quanh ngôi mộ cá ông trăm tuổi có nhiều câu chuyện ly kỳ đến giờ người dân vẫn không thể lư giải nổi
Cho đến bây giờ ông là người rơ nhất những câu chuyện xung quanh ngội mộ cá. Có một điều ông không được người cha kể cho là cá Ông được chôn cất vào năm nào, chỉ nhớ năm đó vào khoảng cuối thế kỷ 19. Lúc bấy giờ, ông cố Ng̣ (cha ông Kha) vừa là trưởng làng biển ngày ấy vừa là người chủ tế đứng ra để lo chôn cất “Ngài”.
Theo những ǵ ông cố Ng̣ kể lại cho ông Kha th́ không biết cá Ông nặng cụ thể bao nhiêu nhưng có thể lên đến hàng trăm tấn. Khi “Ngài” dạt vào, nhiều người dân đă kéo “Ngài” đến gần bờ để chôn nhưng do nặng quá kéo nổi. Không c̣n cách nào khác, phương án cuối cùng là rạch thịt ngài ra để lấy xương chôn cất.
Theo ước tính, chiều cao con cá này lên đến 4,8m, đứng bên này không thấy mái sườn bên kia. Người dân phải huy động được 60 tấm cót (mỗi tấm dài 2m, rộng 1m) trải ra để xẻ thịt “Ngài”. Họ chống miệng ra, chui vào để múc dầu và nội tạng trong bụng cá.
Sau khi rọc thịt xong, xương của cá Ông đem chôn ven bờ biển, c̣n thịt người dân đem về để nấu dầu. Thế nhưng, kỳ lạ thay sau khi nấu được hàng chục chum dầu th́ bỗng nhiên tất cả các chum đều bị vỡ hết, không ai lấy được giọt dầu nào cả!?
Trải qua nhiều biến động, giờ đây ngôi đền thờ cá ông chỉ c̣n một gian.
Thêm một câu chuyện trùng lặp nữa khiến người dân đă phải kính nể “Ngài”, đó là trong quá tŕnh xẻ thịt ngài ra một khớp xương sống lưng bị mất tích. Một tuần sau khi chôn “Ngài”, người dân đi biển phát hiện một con lạch gần chỗ cá Ông lụy bờ tự nhiên nổi đầy Ṣ. Nhiều người dân đă xuống đây để ṃ Ṣ về ăn và phát hiện thấy khớp xương c̣n lại của “Ngài” bị mất. Khớp xương đó sau được đưa chôn cùng với bộ xương trước đó.
Ông cố Ng̣ c̣n kể cho ông Kha rằng “Ngài” cá Ông rất to, riêng khớp xương sống đă to bằng cối xay, dài th́ không tưởng tượng nổi. Sau nhiều ngày, khi đi trên cát chỗ xẻ thịt cá Ông, người dân vẫn thấy có một màu cát vàng hơn hẳn so với màu cát biển vẫn thường thấy và khi đi trên đó th́ vẫn có một cảm giác trơn của nước mỡ chảy ra.
Ông Kha cũng khẳng định rằng, nếu bây giờ ra đào ngôi mộ lên có thể vẫn c̣n xương ở đấy, c̣n dải cát chỗ “Ngài” dạt vào yên nghỉ th́ vẫn vàng hơn so với nơi khác.
Chuyện “phong thần” và xung quanh ngôi đền thiêng
Cũng theo lời kể của ông Kha và ông Giao th́ khi chôn cất “Ngài” cá Ông xong, người dân đă lập một miếu thờ bên cạnh. Miếu được làm đơn giản, dựng nên bằng cột, mái lợp bằng rơm rạ. Cứ đến rằm tháng 3 hằng năm người dân xă Quỳnh Long cùng chung tay làm lễ tại ngôi đền này to lắm. Ngoài làm cỗ chung của làng, nhiều nhà c̣n làm cỗ cúng riêng “Ngài” để cầu cho gia đ́nh làm ăn tấn tới, ra biển thuận buồm xuôi gió.
Sau khi “Ngài" yên nghỉ tại làng Đại Bắc được 2 - 3 năm, người dân trong làng thấy làm ăn ngày càng phát đạt và công việc yên ổn ra khơi thuận buồm xuôi gió nên người dân đề nghị lập bàn đền thờ cho “Ngài”.
Lúc đầu đền thờ chỉ có 1 ṭa. Sau đó khoảng 4 - 5 năm, người dân giàu có lên và tu bổ xây dựng ngôi đền thành 3 ṭa, mỗi ṭa có 3 gian. Ṭa thứ nhất để nhân dân ra biển gặp mưa gió th́ vào đó trú mưa. Ṭa thứ hai dùng để thờ “Ngài”. Ṭa thứ ba dùng để thờ các thần ở Long cung. Theo ông Kha c̣n nhớ lại th́ ngôi đền là một trong những đền lớn nhất vùng đất Nghệ An thời đó.
Cụ Nguyễn Đ́nh Kha, người biết rơ câu chuyện về ngôi mộ và đền thờ “Ngài” cá Ông.
Tương truyền, ngôi đền sau khi được dựng nên được các vị vua thời đó ban sắc phong. Trong đó có sắc phong ban rằng: “Đông hải thái thú ngọc lân đại đức ngư ông phù quốc cứu dân nẫm trước linh ứng, trước phong vi đoan tức dực bảo tôn thượng thượng đẳng tối linh thần”. Như vậy tức là “Ngài” cá Ông được vua phong cho là thần.
Được một thời gian, do chính sách xă hội thời đó có chủ trương bài trừ mê tín dị đoan, ngôi đền thờ cá Ông cũng bị liệt vào danh sách cần phải xoá bỏ. Đền bị đập phá gần hết, các sắc phong vua ban bị đem ra đốt sạch. V́ vậy bây giờ đền không c̣n sắc phong nào để thờ cúng. Sau đó ngôi đền được người dân khôi phục lại nhưng không uy nghi như trước nữa.
C̣n một câu chuyện khá ly kỳ nói về sự linh thiêng của ngôi đền mà người dân nơi đây vẫn nói cho nhau nghe.
Vào khoảng những năm 1975 – 1976, người ta cho xây dựng khu chế biến nước mắm ở khu vực Đại Liên (lúc đó gồm 3 xóm Đại Bắc, Đại Tân và Đại Hải). Khu mộ, đền thờ cá nằm trong vùng quy hoạch nên cũng bị giải tỏa. Người ta đă lấy đất đá đắp mộ để xây nền. Nhiều người c̣n lấy cả cột, kèo mang về nhà.
Thế nhưng, khu chế biến nước mắm chỉ tồn tại được một thời gian ngắn, do làm ăn thua lỗ nên bị phá sản. Điều kinh ngạc hơn là sau khi ngôi mộ và đền thờ cá Ông bị giải tỏa th́ khu vực biển này thường xuyên có người đuối nước.
Chuyện lạ quanh ngôi mộ cá Ông hàng trăm năm tuổi
Ông Trần Kim Giao (áo xanh), là người thứ hai cùng ông Kha biết rơ câu chuyện liên quan đến cá Ông ở Đại Bắc.
Hầu như năm nào cũng có người chết. Sự việc này được ông Hồ Xuân Trí, thôn phó kiêm phụ trách an ninh trật tự làng Đại Bắc xác nhận. Sau đó một thời gian, nhận thấy đây là điềm chẳng lành nên người dân quyết định tái tạo lại ngôi đền thờ cá Ông năm xưa.
Hiện nay, tục thờ cá Ông và tín ngưỡng của ngư dân về loài cá linh thiêng này đă gắn liền với đời sống sinh hoạt của người dân nơi đây. Ngư dân coi cá Ông là vị thần hộ mệnh cho họ giữa biển khơi, v́ cá Ông đă giúp ngư dân có những chuyến đi biển may mắn, tôm cá đầy khoang.
Trước khi ra khơi, ngư dân thường có thói quen đến ngồi đền này thắp hương, cầu khấn mong “Ngài” phù hộ cho may mắn. C̣n những người vợ của ngư dân mỗi chiều cũng tới đây hóng mát và thắp nhang, để cầu Ông phù hộ cho chồng con họ được b́nh an.
Ông Trần Quang Vệ - chủ tịch UBND xă Quỳnh Long cho hay, tục thờ có Ông đă có từ lâu đời của người dân nơi đây, nó trở thành một tín ngưỡng nằm trong đời sống sinh hoạt tâm linh của các ngư dân. Sau mỗi chuyến ra biển tôm cá đầy khoang, họ lại mang ra cúng “Ngài”. Ngôi đền thờ cá Ông qua nhiều biến động của lịch sử đă thay đổi đi nhiều. Hiện ngôi đền chỉ c̣n một gian. "Chúng tôi cũng muốn tu bổ ngôi đền cho khang trang để đón khách du lịch nhưng những tư liệu về cá Ông và ngôi đền hầu như không c̣n. Có chăng chỉ lại những cao niên trong làng được những người đi trước chứng kiến kể lại".
Hồng Thịnh
Theo Bưu Điện Việt Nam
Chuyện lạ quanh ngôi mộ cá Ông hàng trăm năm tuổi
