USA Các lều bạt vô gia cư trên đường phố tại Mỹ sẽ bị xoá sổ, những người này sẽ đi đâu?

[Gibbs]

Sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Trump ký ngày 24–25/7/2025 liên quan đến việc xử lý người vô gia cư:

🏛️ Tổng quan về nội dung sắc lệnh
Vào ngày 24–25/7/2025, Tổng thống Trump ký một sắc lệnh hành pháp cấp liên bang yêu cầu các địa phương tiến hành dẹp bỏ các trại vô gia cư trên đường phố, chuyển những người này – đặc biệt người mắc bệnh tâm thần hoặc nghiện ngập – vào các cơ sở điều trị bắt buộc (civil commitment) hoặc điều trị ngoại trú có giám sát.

Sắc lệnh giao cho Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi nhiệm vụ phải xóa bỏ các tiền lệ và thỏa thuận pháp lý hiện hành – liên bang hoặc tiểu bang – hiện đang hạn chế quyền của địa phương trong việc can thiệp dẹp bỏ các trại vô gia cư.

Mục tiêu theo mô tả của chính quyền là “tái lập trật tự công cộng” bằng cách chuyển người vô gia cư vào các cơ sở điều trị dài hạn. Tuy nhiên, không có đề cập rõ ràng đến việc mở rộng thêm cơ sở điều trị, nhà ở lâu dài hoặc chi tiết về tài chính.

⚠️ Phản ứng và lo ngại từ các nhà vận động
Nhiều tổ chức như ACLU, National Homelessness Law Center, National Coalition for the Homeless cảnh báo rằng sắc lệnh có thể hình sự hóa tình trạng vô gia cư, tạo ra áp lực buộc người dân rời khỏi đường phố mà không cung cấp nơi ở ổn định.

Các nhóm này chỉ ra sắc lệnh thiếu tập trung vào nguyên nhân gốc rễ như khủng hoảng nhà ở giá rẻ, nghèo đói, thiếu dịch vụ hỗ trợ tâm thần, mà thay vào đó ưu tiên biện pháp cưỡng chế và điều trị bắt buộc.

Chuyên gia và tổ chức dẫn chứng rằng việc đóng cửa các bệnh viện tâm thần trong thập niên 1960–1970 đã tạo ra làn sóng khủng hoảng hiện tại, nhưng dịch vụ cộng đồng chưa được tài trợ đầy đủ để thay thế.

🧠 Tính pháp lý và thực thi
Sắc lệnh khuyến khích Bondi lật ngược các tiền lệ giới hạn quyền cưỡng chế, nhưng chưa rõ bà sẽ thực hiện như thế nào, hay liệu có khả năng pháp lý để lật lại các phán quyết hiện tại về quyền vô gia cư hay không.

Một phán quyết của Tòa Tối cao năm 2024 cho phép thành phố xử phạt người ngủ ngoài đường ngay cả khi không có chỗ trú thay thế — sắc lệnh dựa trên nền pháp lý đó để mở rộng quyền cưỡng chế.

📉 Tác động tiềm tàng và đánh giá
Không đầu tư vào nhà ở Việc ép buộc tham gia điều trị mà không cung cấp nhà ở lâu dài hoặc dịch vụ hỗ trợ theo nhu cầu, sẽ không giải quyết tận gốc vấn đề.
Gia tăng quyền lực cưỡng chế Hình sự hóa vô gia cư có thể vi phạm quyền tự do cá nhân, tạo gánh nặng pháp lý không cần thiết, đặc biệt với nhóm dễ bị tổn thương.
Khả năng phá vỡ các thỏa thuận hiện hành Do chưa rõ cách Bondi sẽ lật lại các pháp chế giới hạn, việc thực thi có thể gặp rào cản luật pháp tiểu bang hoặc liên bang.
Rủi ro về dân số bị ảnh hưởng Những nhóm như người da màu, LGBTQ+, người khuyết tật dễ bị tổn thương nhất có thể bị phân biệt đối xử và bỏ qua quyền lợi.

✅ Sắc lệnh của Tổng thống Trump ngày 24–25/7/2025 đánh dấu một trọng tâm chuyển từ chính sách “housing first” sang phương pháp cưỡng chế và điều trị bắt buộc. Mặc dù được truyền thông là nhằm tăng cường trật tự và an toàn công cộng, sắc lệnh bị chỉ trích dữ dội vì thiếu đầu tư vào nhà ở thật sự, dịch vụ hỗ trợ, và có nguy cơ vi phạm quyền dân sự, làm trầm trọng thêm khủng hoảng vô gia cư.

Tổ chức Trung tâm Luật về Tình trạng Vô gia Cư Quốc gia (National Homelessness Law Center - NHLC) liên quan đến sắc lệnh hành pháp mới đây:

🏛️ NHLC – Phát biểu chính thức
Theo NHLC, sắc lệnh của Tổng thống Trump là một động thái mạnh tay và không nhân đạo, đặc biệt nhắm vào những người dễ bị tổn thương như người da màu, cộng đồng LGBTQ+ và người khuyết tật — những nhóm vốn đã chịu tỷ lệ vô gia cư cao hơn mức trung bình.

Lời kêu gọi của NHLC:

“As is true when cities across the country use policing and force to target people who have no choice but to live outside, Trump’s expected actions are reckless, expensive, and make homelessness worse. Like many of Trump’s plans, the impacts of this order will fall hardest on Black and brown people, LGBTQ communities, and people with disabilities…”

Jesse Rabinowitz (NHLC) nhận định rằng chính sách này không tập trung vào giải pháp thực tiễn như nhà ở và dịch vụ hỗ trợ.

“Real leaders focus on solutions, not on kicking people when they are down. If politicians like Donald Trump… truly want to see fewer people living outside, they must focus on the proven solutions to homelessness: housing and support.”

🔍 Lên án hành động cưỡng chế Nhấn mạnh cách tiếp cận sẽ làm trầm trọng vấn đề vô gia cư
Tập trung vào các nhóm dễ bị tổn thương Phá vỡ niềm tin rằng sắc lệnh nhằm cải thiện điều kiện cuộc sống
Kêu gọi áp dụng giải pháp có chứng minh hiệu quả “Housing First”, dịch vụ hỗ trợ cá nhân hóa thay vì cưỡng chế cưỡng ép

Như vậy, NHLC bày tỏ rõ quan điểm sắc bén về sắc lệnh này: họ cho rằng đây là sự lãng phí nguồn lực, xoáy vào biện pháp trừng phạt hơn là giải pháp dài hạn, và bỏ qua các nguyên tắc cơ bản của nhân quyền cũng như khoa học xã hội.