FRANCE Nước Pháp 2025: lần đầu “chết nhiều hơn sinh” từ sau Thế chiến II, trong lúc Marine Le Pen bước vào phiên tòa sinh tử

[Gibbs]

Nước Pháp vừa ghi nhận một cột mốc lạnh người: năm 2025, số người chết nhiều hơn số trẻ được sinh ra — lần đầu tiên kể từ khi Thế chiến II kết thúc.

Theo số liệu chính thức, có khoảng 651.000 ca tử vong trong năm qua, trong khi số trẻ sinh ra chỉ khoảng 645.000. Sự đảo chiều này không phải một cú sét bất ngờ, mà là kết quả của nhiều năm suy giảm sinh nở, đặc biệt trượt mạnh kể từ thời kỳ đại dịch Covid.

Trong nhiều thập kỷ, Pháp từng tự hào có “lợi thế nhân khẩu học” so với phần lớn châu Âu: sinh tương đối cao, dân số trẻ hơn, sức lao động dồi dào hơn. Nhưng giờ đây, lợi thế ấy đang mòn dần như bờ biển bị thủy triều rút cát.

Tỷ suất sinh rơi xuống đáy: 1,56 con/phụ nữ
Viện thống kê quốc gia Pháp cho biết tỷ suất sinh năm 2025 xuống còn 1,56 con trên mỗi phụ nữ — mức thấp nhất kể từ thời Thế chiến I.

Con số này cũng thấp hơn đáng kể so với giả định 1,8 được dùng trong các dự báo tài trợ hưu trí. Nghĩa là: ngay trên giấy tờ, nền tảng tính toán cho tương lai đã bắt đầu… hụt chân.

Trong so sánh EU gần nhất (năm 2023), Pháp từng đứng thứ hai về tỷ suất sinh với 1,65, chỉ sau Bulgaria (1,81). Nhưng tốc độ trượt dốc hiện tại cho thấy Pháp cũng không thoát khỏi “cơn co rút dân số” đang siết chặt ngân sách công trên toàn lục địa.

Già hóa tăng tốc: 22% dân số từ 65 tuổi trở lên
Một mặt, tuổi thọ ở Pháp tiếp tục lập kỷ lục: 85,9 tuổi đối với nữ và 80,3 tuổi đối với nam. Đó là thành tựu của y tế và chất lượng sống. Nhưng trong bài toán tài chính – lao động, tuổi thọ dài hơn mà sinh ít hơn lại giống như chiếc đòn bẩy kéo ngân sách căng ra từng năm.

Tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên đã lên tới 22%, gần tương đương nhóm dưới 20 tuổi. Chỉ riêng hình dáng dân số ấy đã nói lên một điều: Pháp đang bước vào giai đoạn “nặng đầu” — nhiều người nghỉ hưu hơn, ít người đi làm hơn.

Một cảnh báo gần đây từ cơ quan kiểm toán công của Pháp cho rằng xu hướng này sẽ đẩy chi tiêu công quay về mức cao như thời đại dịch trong những năm tới, trong khi cơ sở thu thuế có nguy cơ bị xói mòn.

Các chuyên gia kinh tế nhấn mạnh: khi thế hệ sinh đông của thập niên 1960 đồng loạt về hưu, căng thẳng thị trường lao động và thiếu hụt nhân lực có thể tăng nhanh.

Dân số vẫn tăng nhẹ: nhờ nhập cư ròng
Dù “chết nhiều hơn sinh”, dân số Pháp năm qua vẫn tăng nhẹ lên khoảng 69,1 triệu người — nhờ nhập cư ròng được ước tính khoảng 176.000.

Điều đó cho thấy một nghịch lý: tự nhiên không còn đủ bù đắp, thì dòng người di cư trở thành một “mạch máu” giúp dân số không co lại ngay. Nhưng nhập cư luôn là chủ đề nhạy cảm ở Pháp, đặc biệt trong bối cảnh chính trị đang phân cực mạnh.

Giông bão chính trị: Marine Le Pen ra tòa kháng cáo, tham vọng 2027 treo lơ lửng
Ngay trong bối cảnh nhân khẩu học đổi màu, chính trường Pháp cũng chao đảo bởi một vụ án có thể định đoạt cuộc bầu cử tương lai.

Lãnh đạo cực hữu Marine Le Pen (57 tuổi) trở lại tòa để kháng cáo bản án bị kết tội biển thủ/quản lý sai quỹ của Nghị viện châu Âu. Phán quyết hồi tháng 3 kết luận bà đã lạm dụng nguồn tiền dành cho trợ lý nghị viện, và áp án cấm tranh cử 5 năm, cùng 2 năm quản thúc tại gia với vòng điện tử.

Le Pen không phát biểu khi đến tòa. Bà chỉ đứng lặng trước hội đồng ba thẩm phán khi lý do phiên xử được đọc. Bên ngoài và trong phòng xử là không khí ngột ngạt của truyền thông, công chúng, và một cảm giác: đây không chỉ là phiên tòa pháp lý, mà là một cuộc “đấu sinh tử” của tham vọng chính trị.

Le Pen nói trước đó rằng bà hy vọng thuyết phục được tòa về sự vô tội; bà xem đây như một “khởi động lại” với thẩm phán mới. Phiên kháng cáo dự kiến kéo dài khoảng 5 tuần, và phán quyết sẽ được đưa ra sau đó, có thể trước mùa hè.

Từ ứng viên sáng giá đến “quả bom hạt nhân” chính trị
Trước phán quyết năm ngoái, Le Pen được xem là một trong những ứng viên sáng giá cho ghế tổng thống 2027 sau thời Macron. Bản án khiến chính trường Pháp chấn động, còn Le Pen gọi đó là “một vụ bê bối dân chủ”, cáo buộc hệ thống tư pháp tung “quả bom hạt nhân” để ngăn bà bước vào Điện Élysée.

Vụ án xoay quanh giai đoạn 2004–2016: tiền của EU dành cho trợ lý nghị viện nhưng bị sử dụng cho công việc khác, liên quan hoạt động chính trị trong nước của đảng (khi đó còn tên National Front). Tòa nói Le Pen là trung tâm của một “hệ thống” rút quỹ, kể cả việc chi trả cho vệ sĩ và chánh văn phòng. Tòa cũng ghi nhận họ không làm giàu cá nhân — nhưng điều đó không đủ để xóa hành vi vi phạm quy định.

Nếu kháng cáo thất bại, Le Pen còn có thể đối diện mức án nặng hơn, bao gồm nguy cơ tù và khoản phạt tiền lớn. Nếu được gỡ án cấm tranh cử, cánh cửa 2027 lại mở. Còn nếu bị chặn hẳn, cái tên kế nhiệm nổi bật nhất là Jordan Bardella, người đã tiếp quản vị trí lãnh đạo đảng và đang tăng mạnh sức hút, đặc biệt với cử tri trẻ.

Một nước Pháp “già đi”, và một nền chính trị “căng lên”
Hai dòng chảy này gặp nhau ở cùng một điểm: tương lai.
Khi dân số già hóa, số sinh giảm, ngân sách hưu trí và y tế căng thẳng, thị trường lao động thiếu người — xã hội dễ rơi vào tâm trạng bất an. Và trong bất an, chính trị cực đoan thường có đất để nở.

Pháp 2025 vì thế giống như một tấm gương có hai vết nứt:
một vết nứt là nhân khẩu học;
vết nứt còn lại là niềm tin và cuộc đấu quyền lực.

Câu hỏi là: nước Pháp sẽ chữa vết nứt bằng cải cách, bằng nhập cư có kiểm soát, bằng chính sách sinh đẻ hỗ trợ gia đình… hay sẽ bị kéo vào vòng xoáy đối đầu, nơi nỗi sợ lớn hơn lý trí?