Thông tin trên mạng luôn cảnh cáo về "8 loại cá có chứa thủy ngân nhiều nhất" gồm có: cá hồi nuôi, cá rô phi, cá trê, cá thu, cá ngừ, cá da trơn, cá chình, cá tuyết Chilê. Lời báo động này ít nhiều đã làm người tiêu dùng trong nước bị hoang mang.
Sự thật này là như thế nào đây?
(Minh họa)
Ai ai cũng ít nhiều bị nhiễm chất thuỷ ngân trong người. Nhiễm qua đường hô hấp, qua da (khi xài mỹ phẩm), nhưng phần lớn là do ăn uống. Hơn 90% chất thuỷ ngân có trong cơ thể người ở Hoa Kỳ là do ăn hải sản, đặc biệt là cá biển.
Thuỷ ngân chạy lòng vòng
Hàng năm có khoảng 7,000 tấn thủy ngân bị phát thải ra không khí, đất đai, sông hồ ao biển… Thủy ngân dù ở dạng nguyên tố (Hg) hay dạng muối vô cơ, khi đi vào nguồn nước, phần lớn đều bị các vi sinh vật khi ăn phải, đã chuyển hoá thành methyl thủy ngân, thường tích tụ trong loài rong tảo. Đây là dạng độc hại nhất của chất thuỷ ngân.
Thế rồi, nghêu sò ốc hến, cua nhỏ, cá bé ăn rong rêu, cá lớn nuốt cá bé, chim chóc ăn cá, cá làm thức ăn cho gia súc. Đến lượt người ăn cá, ăn thịt… Tất cả đều có mang theo và tích lũy loại methyl thủy ngân này trong cơ thể.
Nói lòng vòng như vậy để cho thấy, tôm, cá, nghêu, sò…, thậm chí cả thịt heo bò gà và ngay cả con người, nếu bị nhiễm thủy ngân cũng là chuyện… bình thường.
Một khi thủy ngân đã đi vào chuỗi thực phẩm thì dù có chạy đi đâu cũng chẳng thoát nỗi. Hải sản là loại sinh vật dễ bị nhiễm methyl thủy ngân nhiều nhất. Còn các thực phẩm khác như trứng, thịt gà bò, rau quả… thì không đáng kể. Vấn đề là ăn thứ gì sẽ bị nhiễm nhiều, và ăn nhiều đến cỡ nào mới gây hại cho sức khỏe?
Cá càng lớn càng chứa nhiều thủy ngân
Hàm lượng thủy ngân tự nhiên trong cá biển trung bình khoảng 0,1- 0,3 ppm (1 ppm = 1mg/kg). Đó là mức trung bình, nhưng trên thực tế dư lượng thủy ngân dao động rất lớn tùy theo loại cá, tùy nơi vùng biển, tùy ở mức ô nhiễm môi trường…
Cá sống ở biển sâu và cá sđi ăn mồi (cá ăn thịt) có dư lượng thủy ngân từ trung bình đến cao. Cá càng lớn xác, sẽ càng tích lũy thủy ngân càng nhiều. Điều này được khoa học có giải thích là do cá nhỏ ăn rong rêu (có chứa thuỷ ngân), cá nhỏ bị cá vừa ăn, cá vừa lại bị cá lớn ăn, và cứ thế mà tích lũy dần. Khoa học gọi hiện tượng này là "tích lũy sinh học" (biomagnification).
Nghiên cứu mới đây của trường đại học ở Hawaii và Michigan cho biết, 80% methyl thủy ngân ở mặt nước bị ánh sáng tia nắng cho phá hủy (1). Do đó ,cá biển sống ở vùng biển sâu bị nhiễm thuỷ ngân nhiều hơn loại cá sống ở vùng bề mặt nước cạn.
Thảm hoạ đã xảy ra trước đây ở Minamata, Nhật Bản, được xem là thí dụ điển hình về cá bị nhiễm thủy ngân diện rộng, do nhà máy hóa chất Chisso xả chất thải thủy ngân ra biển. Thảm họa này đã làm cho 1,784 người chết, vài chục ngàn người bị ngộ độc với di chứng kéo dài. Mức nhiễm thủy ngân trong cá ở Minamata được xác định là từ 5,61 to 35,7 ppm, cao gấp cả trăm lần so với cá biển bình thường (0,1- 0,3 ppm).
Nhiễm thủy ngân cỡ nào được xem là có hại?
Cá bị nhiễm thủy ngân cỡ nào thì có hại, xem ra cũng… khó nghĩ, vì tùy theo quan điểm của mỗi quốc gia. Cơ quan FDA (Mỹ) và Úc cho rằng không quá 1 ppm là an toàn. Canada chỉ 0,5 ppm. Việt Nam cũng cho áp dụng luôn con số 0,5 ppm này.
Trên thực tế, khi đưa ra quy định dư lượng thủy ngân để cho kiểm tra, đa số các nước thường phân hải sản làm hai loại để áp dụng ngưỡng giới hạn:
- Loại hải sản có nhiều thủy ngân như cá kiếm (swordfish), cá mập (shark), cá thu vua (king mackerel), cá ngừ vây xanh (bluefin tuna), cá ngừ albacore (albacore tuna), cá chấm vàng (tilefish)… không được phép cao hơn 1 ppm với Mỹ, Úc. Với Canada thì gắt hơn, không quá 0,5 ppm.
- Loại hải sản ít thủy ngân như cá hồi, cá tuyết (cod), cá ngừ trắng đóng hộp, các loại cá nước ngọt và tôm cua, nghêu sò ốc hến, mực bạch tuộc. Với các loại này quy định sẽ gắt gao hơn, không quá 0,5 ppm với Mỹ, Úc. Còn với các nước khó tính như Canada chỉ có 0,3 ppm.
Xin nhắc lại, dư lượng thủy ngân trong cá biển chỉ ở khoảng 0,1- 0,3 ppm, còn khá xa so với quy định gắt gao nhất của Canada. Dĩ nhiên cũng có những trường hợp ngoại lệ. Cụ thể hơn, có thể xem thống kê của FDA (Mỹ) về mức thủy ngân trên các loại hải sản thương mại theo đường link này (2).
Có cần phải hạn chế việc tiêu thụ cá biển?
May mắn là bị ngộ độc thủy ngân qua ăn uống ít khi thấy xảy ra. Dân Âu Mỹ thường ăn cá biển đánh bắt xa bờ hơn là ăn cá nước ngọt vì họ chê là có "mùi bùn". Những khuyến cáo về thủy ngân trong hải sản nhắm vào giới tiêu thụ cá biển là chính.
Nhưng ở Việt Nam thì lại khác. Các loại cá nước ngọt như cá tra, cá rô, cá hú, tép nhảy, tôm đất… được bán đầy chợ. Có cần phải hạn chế tiêu thụ gắt gao vì dư lượng thủy ngân như vậy hay không? Còn loại cá biển Việt Nam, đa số là loại cá đánh bắt ven bờ. Ngộ độc thủy ngân do ăn hải sản ở VN hầu như không được ghi nhận ra nhiều(trừ vùng ô nhiễm nặng do chất xả thải kỹ nghệ). Người mình, nếu khỏe mạnh, có thể ăn nay con cá này, mai loại cá khác. Không có gì phải ngại tình trạng "cá ngậm thủy ngân".
Nhưng mấy bà có bầu nên hết sức thận trọng
Tuy nhiên, phụ nữ mang thai, bà mẹ đang cho con bú và trẻ em rất nhạy cảm với chứng ngộ độc thủy ngân. Mấy bà ăn cá cũng chưa đến nỗi, nhưng thủy ngân có thể truyền từ mẹ qua nhau thai, rất tại hại cho sự phát triển não và hệ thần kinh của thai nhi. Sau này, trí nhớ của trẻ sẽ có vấn đề, giảm đi khả năng tập trung, ngôn ngữ, chức năng vận động tay chân.
Thủy ngân sẽ được đào thải (90%) qua phân với chu kỳ bán hủy sinh học khoảng 65 ngày, và cũng phải mất cả năm mới cho thải hết thủy ngân trong người, nếu không bị nhiễm tiếp. Do đó, mấy bà mưu tính sẽ có bầu cũng phải có kế hoạch từ xa (ít ra cũng cả năm), chứ không chỉ đợi cho lúc có bầu rồi mới chịu hạn chế ăn loại cá biển "ngậm" nhiều thủy ngân.
Cá biển là nguồn dinh dưỡng cao: nhiều protein tuyệt hảo, ít chất béo xấu, nhiều chất béo tốt, và nhất là có nhiều chất béo omega-3, loại DHA và EPA rất cần cho sự phát triển não của thai nhi và trẻ em. Do đó, không có khoa học gia nào đủ can đảm để khuyên mấy bà bầu không nên ăn cá, mà chỉ khuyên nên hạn chế ăn cá biển.
Cơ quan An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) có khuyến cáo mấy bà bầu, bà mẹ đang cho con bú và trẻ em không nên ăn các loại cá có nhiều thủy ngân (xem phân loại ở trên). Còn các loại khác như cá hồi, cá trích, cá nục…chỉ nên ăn khoảng 300 g mỗi tuần. Tôm cua sò, cá nước ngọt có thể ăn thoải mái hơn.
Về lời cảnh giác "8 loại cá 'ngậm' thủy ngân"
Trở lại với lời cảnh giác về 8 loại cá "ngậm thủy ngân nhiều nhất" (ngoài cá tuyết Chilê là loại cá được nhập vào Việt Nam, xin miễn bàn), thì có đến 5 loại đang được nuôi ở Việt Nam, hầu hết là cá nước ngọt: cá hồi, cá rô phi, cá trê, cá chình, cá da trơn (cá tra, cá hú, cá kèo, cá bông lau, cá dứa…).
Cảnh giác dựa trên số liệu nào để cho rằng, 5 loại cá này "ngậm thủy ngân nhiều nhất" để cần phải hạn chế việc tiêu thụ? Do bị ô nhiễm nguồn nước? Nên nhớ các loại cá trên là thế mạnh xuất cảng thủy sản của Việt Nam. Cơ quan hữu trách kiểm tra khu vực nuôi định kỳ, không chỉ kiểm về chất thủy ngân, mà còn các kim loại nặng khác, kháng sinh, độc tố… Nếu có ô nhiễm thì đã bị cảnh cáo rồi.
Cá chình có loại sống ở nước ngọt, có loại ở nước mặn. Đa số cá chình ở thị trường trong nước là cá nước ngọt. Còn cá thu, cá ngừ? Hai loại cá này lại gồm cả trăm loài, loại to, loại nhỏ; loại có nhiều, ít thủy ngân. Đa số được cho đánh bắt ven bờ, có loại xa bờ. Phổ biến ở thị trường Việt Nam chỉ có khoảng 5-6 loài cho mỗi loại cá. Ăn cá nhỏ chừng 3-5 kg thì có sao hay không? Tham khảo thêm link (2). Cho "gom sòng" để gọi chung là cá thu, cá ngừ, rồi ra "phán quyết" cảnh giác thì liệu rằng có hợp lý hợp tình hay không?
Sai lầm có lẽ là do cứ nhắm mắt dịch bừa, không phân biệt từng loài cá, rồi đem cảnh giác của Tây phương đem áp dụng ở VN mà không chịu đánh giá tình trạng cụ thể loại thủy sản trong nước. Không chỉ từ báo chí online, điều đáng tiếc là cảnh giác vè "8 loại cá ngậm thủy ngân" này còn thấy xuất hiện trên trang web của các bệnh viện lớn, có hiệu đính của dược sĩ, bác sĩ, và cứ như vậy là cho sao chép lại tràn lan.
Cảnh giác rủi ro an toàn thực phẩm là điều rất cần thiết, nhưng báo động giựt gân kiểu này không chỉ gây hoang mang cho người tiêu dùng, mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển nguồn thủy sản trong nước.
Tổng thống Trump cảnh báo quân đội Mỹ sẽ phá hủy bất kỳ xuồng tấn công nhanh nào của Iran tiếp cận khu vực phong tỏa trên eo biển Hormuz.
"Hải quân Iran đã bị xóa sổ hoàn toàn với 158 con tàu đang nằm dưới đáy biển. Những gì chúng tôi chưa nhắm đến là một số lượng nhỏ cái mà họ gọi là 'xuồng tấn công nhanh', vì chúng tôi không coi chúng là mối đe dọa lớn", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/4 viết trên mạng xã hội Truth Social.
Xuồng tấn công nhanh là những phương tiện cỡ nhỏ có thể di chuyển với tốc độ cao, trang bị súng máy và một số loại tên lửa chống hạm. Đây được coi là vũ khí chính được lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dùng để tuần tra hoặc rải thủy lôi ở eo biển Hormuz, theo Chris Long, cựu sĩ quan hải quân Anh từng làm nhiệm vụ ở vịnh Ba Tư. Trước chiến sự, IRGC được cho là sở hữu 3.000-5.000 xuồng tấn công nhanh.
Báo WSJ của Mỹ dẫn các nguồn tin cho hay hơn 60% xuồng tấn công nhanh thuộc biên chế của IRGC vẫn nguyên vẹn sau 6 tuần chiến sự với Mỹ - Israel. Các xuồng này thường được cất giấu trong các hang ngầm dọc bờ biển Iran và tận dụng tốc độ cao, khả năng cơ động linh hoạt để né tránh vệ tinh do thám.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng hôm 11/4. Ảnh: AP
"Cảnh báo: Nếu bất kỳ xuồng nào trong số này đến gần vùng phong tỏa của chúng tôi, chúng sẽ lập tức bị tiêu diệt, bằng chính hệ thống mà chúng tôi đã sử dụng để đối phó những kẻ buôn lậu ma túy trên biển. Việc này sẽ diễn ra nhanh chóng và tàn khốc", ông Trump cho biết.
Tổng thống Trump dường như đang đề cập đến hàng chục cuộc không kích mà Mỹ đã thực hiện nhắm vào các xuồng nghi chở ma túy tại Caribe và Thái Bình Dương kể từ tháng 9 năm ngoái, khiến ít nhất 110 người thiệt mạng.
Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, cắt đứt tuyến đường thủy huyết mạch vốn vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, nhằm trả đũa các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
Bình luận của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) phát thông báo về việc bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa tại vịnh Oman và biển Arab phía đông eo biển Hormuz đối với tất cả tàu thuyền bất kể treo cờ nước nào từ 10h hôm nay (21h giờ Hà Nội).
"Bất kỳ tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực bị phong tỏa mà không được cho phép đều có thể bị ngăn chặn, chuyển hướng và bắt giữ", thông báo cho hay. "Lệnh phong tỏa sẽ không cản trở việc di chuyển trung lập qua eo biển Hormuz để đến hoặc đi từ các cảng không thuộc Iran".
Lệnh phong tỏa "bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, bao gồm nhưng không giới hạn ở các cảng và kho dầu", thông báo cho biết, thêm rằng các chuyến hàng nhân đạo gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu khác sẽ được phép đi qua nhưng phải được kiểm tra.
Xuồng cao tốc IRGC mang 4 quả thủy lôi trong cuộc diễn tập trên eo biển Hormuz trước khi chiến sự Trung Đông bùng phát. Ảnh: IRGC
Các nguồn tin ngành vận tải cùng ngày cho hay lệnh phong tỏa từ Mỹ là một trở ngại khác cho các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh.
"Việc Mỹ thông báo kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz mang lại nhiều bất ổn hơn. Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã tăng lên trong những ngày gần đây, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước khủng hoảng", công ty môi giới tàu biển Clarksons nhận định.
Iran đe dọa sẽ trả đũa nhằm vào cảng của các nước láng giềng vùng Vịnh sau khi cuộc đàm phán cuối tuần qua không đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, khiến lệnh ngừng bắn rơi vào tình thế mong manh.
Hai tàu chở dầu liên quan đến Iran đã rời vùng Vịnh qua eo biển Hormuz trong ngày 13/4, trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực, theo dữ liệu từ công ty phân tích vận tải Kpler.
Hãng thông tấn Reuters dẫn lời các nguồn tin ngoại giao tiết lộ Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã nói với chính phủ các nước châu Âu rằng Tổng thống Trump muốn có những cam kết cụ thể từ họ trong tương lai gần nhằm giúp đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, một số thành viên NATO hôm nay tuyên bố họ sẽ không tham gia vào kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của Tổng thống Trump, thay vào đó đề xuất chỉ can thiệp sau khi xung đột kết thúc.
"Chúng tôi không ủng hộ lệnh phong tỏa", Thủ tướng Anh Keir Starmer phát biểu với BBC. "Quyết định của tôi rất rõ ràng, dù áp lực ra sao, và thực tế là đã có những áp lực đáng kể, chúng tôi sẽ không để mình bị lôi kéo vào cuộc chiến".
Tổng thống Emmanuel Macron cho hay Pháp sẽ tổ chức một hội nghị cùng Anh và các quốc gia khác nhằm thiết lập một lực lượng đa quốc gia để khôi phục hoạt động hàng hải tại eo biển.
"Lực lượng phòng thủ thuần túy này, tách biệt với các bên tham chiến, sẽ được triển khai ngay khi tình hình cho phép", ông Macron viết trên X.
Một nguồn tin ngoại giao Pháp cho biết cuộc họp để lập kế hoạch cho phái đoàn có thể diễn ra sớm nhất vào ngày 16/4 tại Paris hoặc London. Theo sáng kiến này, phái đoàn sẽ tập hợp khoảng 30 nước tham gia, trong đó có các quốc gia vùng Vịnh, Ấn Độ, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Italy, Hà Lan và Thụy Điển, nhằm thiết lập các quy tắc di chuyển an toàn và phối hợp với tàu quân sự để hộ tống tàu dầu.
IRGC hôm nay cho biết lực lượng nước này vẫn kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz, cảnh báo "đối phương sẽ mắc kẹt trong vòng xoáy chết chóc nếu có tính toán sai lầm nào".
Tổng thống Donald Trump, với phong cách thực dụng đặc trưng, vẫn để ngỏ khả năng cho một cuộc gặp trực tiếp lần thứ hai. "Còn nước còn tát", các quan chức dưới quyền ông đang ráo riết thảo luận về một kịch bản gặp mặt mới trước khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực vào ngày 21/4 tới. Geneva, Vienna hay Istanbul lại một lần nữa được đưa lên bàn cân làm địa điểm cho những cuộc "đấu trí" đầy cam go.
Đàm phán marathon không có đột phá – nhưng chưa phải hồi kết
Sau hơn 21 giờ đàm phán căng thẳng tại Islamabad – một cuộc thương lượng được ví như “đi trên dây giữa vực sâu chiến tranh và bờ vực hòa bình” – Mỹ và Iran vẫn chưa thể đạt được bất kỳ đột phá nào mang tính quyết định. Thế nhưng, theo các quan chức Mỹ và khu vực, cánh cửa ngoại giao vẫn chưa khép lại. Những cuộc thương lượng marathon ấy, dù chưa mang lại kết quả, vẫn chỉ là một chương trong cuốn sách dài của cuộc đối đầu Mỹ - Iran kéo dài suốt nhiều thập kỷ.
Tổng thống Donald Trump vẫn để ngỏ khả năng nối lại các cuộc đàm phán trực tiếp nếu ông tin rằng Tehran sẵn sàng chấp nhận các điều kiện của Washington. Nội bộ chính quyền Mỹ hiện đang thảo luận về một vòng đàm phán trực tiếp thứ hai, có thể diễn ra trước khi lệnh ngừng bắn hết hạn vào ngày 21/4. Tuy nhiên, tất cả vẫn chỉ dừng ở mức “dự kiến”, khi khoảng cách giữa hai bên còn quá lớn.
Trung tâm của mọi mâu thuẫn vẫn là bóng ma hạt nhân. Phía Mỹ đưa ra những điều kiện thép: Iran phải chấm dứt hoàn toàn việc làm giàu uranium, tháo dỡ các cơ sở hạt nhân trọng yếu và giao nộp hơn 400 kg uranium làm giàu ở cấp độ cao đang được chôn giấu dưới lòng đất. Đây là những "lằn ranh đỏ" mà chính quyền Trump-Vance kiên quyết không lùi bước.
Thế cờ giằng co: mỗi bên một toan tính
Trong khi Mỹ cho rằng Iran đang suy yếu sau nhiều tuần chiến sự và nên chấp nhận các điều kiện, thì Tehran lại tin rằng họ đang nắm lợi thế chiến lược, đặc biệt khi eo biển Hormuz – huyết mạch dầu mỏ của thế giới – vẫn nằm trong tầm kiểm soát của mình. Đây chính là “lá bài tẩy” giúp Iran tự tin kéo dài thế giằng co.
Hai bên đều đã đề xuất tạm ngưng làm giàu uranium, nhưng không thể thống nhất thời hạn: Mỹ đưa ra đề xuất 20 năm, trong khi Iran chỉ chấp nhận 5 năm. Sự chênh lệch này không chỉ là con số, mà phản ánh sự khác biệt sâu sắc về niềm tin, chiến lược và mục tiêu lâu dài. “Kẻ tám lạng, người nửa cân”, nhưng trong cuộc chơi này, mỗi bước đi đều có thể làm thay đổi cục diện toàn cầu.
Một sự chênh lệch đáng kể về con số đã hiện rõ: Mỹ đề xuất lệnh tạm dừng làm giàu uranium trong 20 năm, trong khi phía Iran chỉ đưa ra con số khiêm tốn là 5 năm. Sự vênh nhau này như một gáo nước lạnh dội vào hy vọng về một thỏa thuận nhanh chóng. Dù Phó Tổng thống JD Vance khẳng định đã đưa ra lời đề nghị "tốt nhất và cuối cùng", nhưng có vẻ như Tehran vẫn đang "ngậm hạt thị", chưa sẵn sàng gật đầu trước những yêu sách mà họ coi là cực đoan.
Phó Tổng thống JD Vance tuyên bố rằng Mỹ đã đưa ra “đề nghị tốt nhất và cuối cùng”, đồng thời khẳng định “quả bóng đang nằm trong sân Iran”. Tuy nhiên, phía Iran lại tố Mỹ theo đuổi “chủ nghĩa tối đa”, liên tục thay đổi yêu cầu và gia tăng áp lực bằng biện pháp phong tỏa.
Sáng thứ Hai, Mỹ đã chính thức bắt đầu chiến dịch phong tỏa các cảng biển của Iran. Đây được xem là đòn "rung cây nhát khỉ" nhằm gia tăng áp lực tối đa lên nền kinh tế vốn đã kiệt quệ của Tehran. Donald Trump tin rằng sau nhiều tuần chiến tranh, Iran đã suy yếu trầm trọng và đây là lúc để tung đòn quyết định. Tuy nhiên, Iran không phải là tay mơ. Việc họ vẫn kiểm soát hiệu quả eo biển Hormuz – cuống họng của năng lượng thế giới – cho họ một đòn bẩy không hề nhỏ. Những “lằn ranh đỏ” không thể vượt qua
Nguyên nhân sâu xa của bế tắc nằm ở những điều kiện không thể thương lượng mà Mỹ đặt ra. Washington yêu cầu Iran phải chấm dứt hoàn toàn việc làm giàu uranium, tháo dỡ các cơ sở hạt nhân chủ chốt, đồng thời bàn giao hơn 400 kg uranium làm giàu ở mức gần vũ khí. Đây là những điều mà Tehran từ lâu đã kiên quyết từ chối.
Cuộc tranh cãi về chương trình hạt nhân thực chất không thay đổi so với trước chiến tranh. Nó vẫn là “nút thắt cổ chai” khiến mọi nỗ lực ngoại giao liên tục rơi vào bế tắc. Dù hai bên có thể tìm được tiếng nói chung trong những chi tiết nhỏ, nhưng khi chạm tới cốt lõi, mọi thứ lại quay về vạch xuất phát.
"Tránh vỏ dưa, gặp vỏ dừa", việc phong tỏa này đồng nghĩa với việc giá xăng dầu tại Mỹ có thể leo thang, thử thách sự kiên nhẫn của cử dân Mỹ vốn đang mệt mỏi vì chiến tranh. Các chuyên gia cho rằng Iran có thể chịu đựng được áp lực kinh tế này trong ít nhất 3-4 tuần tới nhờ lượng dầu dự trữ đang lênh đênh trên biển. Cuộc chiến kinh tế này thực sự là một bài toán khó mà phần thắng vẫn còn bỏ ngỏ.
Phong tỏa – con dao hai lưỡi của Washington
Quyết định phong tỏa các cảng Iran và siết chặt kiểm soát tại eo biển Hormuz được xem là bước đi táo bạo của chính quyền Trump. Đây là nỗ lực nhằm cắt nguồn thu dầu mỏ – “huyết mạch kinh tế” của Iran – đồng thời buộc Tehran phải quay lại bàn đàm phán với thái độ mềm mỏng hơn.
Tuy nhiên, đây cũng là con dao hai lưỡi. Việc phong tỏa không chỉ làm gia tăng nguy cơ xung đột quân sự mà còn đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt. Khi nguồn cung bị gián đoạn, giá xăng tại Mỹ và nhiều quốc gia khác lập tức chịu áp lực. “Nước lên thì thuyền lên”, giá năng lượng tăng kéo theo hàng loạt hệ lụy kinh tế.
Các chuyên gia năng lượng nhận định Iran có thể chịu đựng được sức ép này trong vài tuần, thậm chí lâu hơn, nhờ lượng dầu đã xuất khẩu trước đó. Điều này khiến chiến lược gây áp lực của Mỹ chưa chắc mang lại hiệu quả tức thời như kỳ vọng. Nguy cơ leo thang và tia hy vọng mong manh
Phong tỏa cũng đặt Hải quân Mỹ vào thế đối đầu với các mối đe dọa bất đối xứng từ Iran như tàu cao tốc, thủy lôi và drone. Một sai lầm nhỏ có thể thổi bùng xung đột lớn, đẩy khu vực Trung Đông vào vòng xoáy chiến tranh mới.
Dù vậy, phía Mỹ vẫn hy vọng có thể tìm được “lối thoát ngoại giao”. Các nguồn tin cho biết khả năng gia hạn lệnh ngừng bắn đang được cân nhắc, nhằm tạo thêm thời gian cho đàm phán. Nhiều quốc gia trung gian như Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Oman và Pakistan đang nỗ lực làm cầu nối, tìm kiếm điểm chung giữa hai bên.
Cuộc đối đầu hiện nay giống như một ván cờ kéo dài, nơi mỗi nước đi đều được tính toán kỹ lưỡng. “Một nước cờ sai, cả bàn cờ lật”, và trong bối cảnh này, cái giá không chỉ là uy tín chính trị mà còn là ổn định của cả nền kinh tế toàn cầu.
Dù không khí căng như dây đàn, Donald Trump vẫn hé lộ rằng Iran đã gọi điện và "rất muốn thực hiện một thỏa thuận". Phía Iran, qua lời Ngoại trưởng Abbas Araghchi, cũng khẳng định họ đã tham gia đàm phán với thiện chí lớn nhất trong suốt 47 năm qua để chấm dứt chiến tranh. Thế nhưng, "sai một ly đi một dặm", sự thay đổi mục tiêu đột ngột và các yêu sách tối đa từ phía Mỹ vào phút chót đã khiến thỏa thuận Islamabad bị đình trệ.
Hiện tại, chưa ai có thể khẳng định liệu Mỹ và Iran sẽ tiến tới một thỏa thuận hay rơi vào vòng xoáy đối đầu mới. Nhưng rõ ràng, cả hai bên đều hiểu rằng chiến tranh kéo dài không phải là con đường bền vững. Người dân Mỹ đã bắt đầu mệt mỏi, còn Iran cũng phải cân nhắc sức chịu đựng của nền kinh tế.
Thổ Nhĩ Kỳ cùng với Pakistan, Ai Cập và Oman đang đóng vai trò là những chiếc cầu nối quan trọng để thu hẹp khoảng cách giữa hai kẻ thù truyền kiếp. "Muốn sang thì bắc cầu kiều", sự hỗ trợ của các nước trung gian lúc này quý giá hơn bao giờ hết. Nếu đàm phán tiến triển thuận lợi trong những ngày tới, lệnh ngừng bắn có thể được gia hạn để dành thêm thời gian cho những nỗ lực cuối cùng.
“Dĩ hòa vi quý, chín bỏ làm mười” –
Có lẽ đây chính là điều mà thế giới đang chờ đợi: một sự nhượng bộ vừa đủ để tránh một cuộc khủng hoảng lớn hơn. Cuộc chơi vẫn chưa kết thúc. Và trong bóng tối của những toan tính địa chính trị, ánh sáng của ngoại giao vẫn le lói – mong manh nhưng chưa tắt. Thế trận đang ở thế giằng co, "kẻ tung người hứng". Liệu một thỏa thuận lịch sử sẽ được ký kết để mang lại bình minh cho vùng Vịnh, hay một cuộc xung đột quân sự mới sẽ bùng phát? Câu trả lời vẫn nằm ở bản lĩnh và sự khôn ngoan của những người đứng đầu trên bàn cờ chính trị thế giới đầy cạm bẫy này.
Hơn 15 tàu chiến Mỹ đã được triển khai để thiết lập lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran, tờ Wall Street Journal đưa tin, dẫn lời một quan chức cấp cao của Mỹ.
Tàu USS Carl Vinson. Ảnh Hải quân Mỹ
"Một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết lệnh phong tỏa của Mỹ đã chính thức có hiệu lực, với hơn 15 tàu chiến Mỹ được triển khai để hỗ trợ chiến dịch này", tờ báo viết.
Ngày 12 tháng 4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ bắt đầu phong tỏa tất cả các tàu thuyền cố gắng ra vào eo biển Hormuz. Ông cũng chỉ thị Hải quân Mỹ theo dõi và chặn bắt tất cả các tàu thuyền trả tiền cho Iran để đi qua eo biển này. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ cam kết sẽ bắt đầu phong tỏa "tất cả giao thông hàng hải ra vào các cảng của Iran" vào ngày thứ Hai.
Các tổ chức toàn cầu cảnh báo về những hậu quả lâu dài từ sự gián đoạn nguồn cung năng lượng
Các giám đốc của Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Ngân hàng Thế giới và Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã cảnh báo rằng những gián đoạn do cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran có thể dẫn đến một “giai đoạn kéo dài” giá cả các mặt hàng thiết yếu như năng lượng và phân bón ở mức cao.
Giám đốc IEA Fatih Birol cho biết những gián đoạn đối với thị trường năng lượng toàn cầu do chiến tranh gây ra là “thách thức an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, đồng thời cho biết thêm khoảng một phần ba các cơ sở năng lượng trong khu vực mà cơ quan này theo dõi đã bị hư hại.
Ông Birol nói thêm rằng điều kiện kinh tế toàn cầu có thể xấu đi trong tháng 4, khi nguồn cung dầu từ các tàu đang trên đường vận chuyển khi chiến tranh bắt đầu cạn kiệt.
Giá dầu có khả năng tiếp tục tăng cho đến khi hoạt động vận tải đường thủy "đáng kể" được khôi phục qua eo biển Hormuz, có thể trong vài tuần tới, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết.
Ông Wright phát biểu tại diễn đàn Kinh tế Thế giới Semafor ở Washington, DC, rằng mặc dù trước đó ông từng nhận định giá dầu có thể sẽ sớm giảm, nhưng thực tế giá dầu có khả năng vẫn ở mức cao hoặc thậm chí tăng cho đến khi lưu lượng giao thông đáng kể qua eo biển Hormuz được khôi phục.
Hai tàu chở dầu quay đầu rời khỏi eo biển Hormuz sau khi lệnh phong tỏa của Mỹ bắt đầu
Dữ liệu giao thông hàng hải cho thấy ít nhất hai tàu chở dầu đã quay đầu gần eo biển Hormuz ngay sau khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực, cho thấy tác động tức thời đến việc di chuyển của tàu thuyền.
Một tàu, chiếc tàu chở dầu Rich Starry dài 188 mét, đã rời khu neo đậu Sharjah ngoài khơi bờ biển UAE trong khi phát tín hiệu hướng đến Trung Quốc. Một tàu khác, chiếc tàu chở dầu Ostria dài 175 m, cũng đã đổi hướng sau khi tiến vào eo biển.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Ngân hàng Thế giới và Cơ quan Năng lượng Quốc tế đã kêu gọi các quốc gia tránh tích trữ nguồn cung năng lượng và áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu có thể làm trầm trọng thêm điều mà họ gọi là cú sốc lớn nhất từ trước đến nay đối với thị trường năng lượng toàn cầu.
Giám đốc IEA Fatih Birol nói với các phóng viên sau cuộc họp với các lãnh đạo IMF và Ngân hàng Thế giới rằng một số quốc gia đang tích trữ năng lượng và áp đặt các hạn chế xuất khẩu, đồng thời kêu gọi tất cả các quốc gia cho phép nguồn cung năng lượng được đưa ra thị trường. Ông không nêu tên các quốc gia đó.
“Trước hết, đừng gây hại,” Giám đốc điều hành IMF Kristalina Georgieva nói với các phóng viên, lưu ý rằng bà đang gặp gỡ các quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề ở châu Á, châu Phi cận Sahara và một số đảo ở Nam Thái Bình Dương đang lo ngại về nguồn cung.
Iran thiệt hại 270 tỷ USD
Theo ước tính sơ bộ, thiệt hại mà Iran phải gánh chịu từ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel lên tới 270 tỷ USD, người phát ngôn chính phủ Iran, Fatemeh Mohajerani, cho biết với hãng thông tấn RIA Novosti.
Ông Mohajerani cho biết Iran sẽ theo đuổi “các biện pháp pháp lý” để đòi bồi thường, bao gồm cả cho các gia đình bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công vào trường tiểu học dành cho nữ sinh ở Minab khiến 175 người thiệt mạng, hầu hết là trẻ em.
Một lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với Iran sẽ là một chiến dịch quân sự quy mô lớn, kéo dài không xác định, có thể kích hoạt các hành động trả đũa mới từ Tehran và gây áp lực lớn lên lệnh ngừng bắn vốn đã mong manh, theo các chuyên gia.
Các tàu hàng và tàu dầu bị kẹt ở khu vực eo biển Hormuz. Nguồn: Kpler Marine Traffic - CNN.
Mỹ có đủ lực lượng để phong tỏa
Cuộc phong tỏa quân sự của Mỹ đối với tất cả các hoạt động giao thông ra vào các cảng của Iran bắt đầu lúc 10 giờ sáng giờ miền Đông ngày 13/4 (21h cùng ngày giờ Hà Nội), sau khi các cuộc đàm phán hòa bình cuối tuần qua tại Pakistan thất bại.
Al Jazeera dẫn lời một quan chức Mỹ tiết lộ, Mỹ đã sẵn sàng áp đặt và duy trì một lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran, nhưng hiện vẫn chưa thiết lập các quy tắc giao chiến cụ thể để xử lý các trường hợp vi phạm.
Quan chức này cho biết Mỹ có đủ lực lượng và trang thiết bị để thực thi phong tỏa, và lệnh này sẽ được duy trì trong thời gian cần thiết, phù hợp với các quyết định do Tổng thống Donald Trump đưa ra.
Ông Trump dọa đánh chìm tàu Iran
Sáng 13/4 theo giờ Mỹ (tối cùng ngày giờ Hà Nội), Tổng thống Donald Trump đã đưa ra lời đe dọa mới đối với Iran, tuyên bố rằng Mỹ sẽ đánh chìm bất kỳ tàu nào của Iran tiến gần khu vực phong tỏa của Mỹ ở eo biển Hormuz.
Ông Trump tuyên bố rằng trong khi hải quân Iran đã bị "xóa sổ hoàn toàn", Mỹ vẫn chưa đánh chìm được "các tàu tấn công nhanh" của nước này, đồng thời cảnh báo rằng nếu chúng tiến gần đến khu vực phong tỏa, hải quân Mỹ sẽ sử dụng chiến thuật tương tự như đã từng dùng đối với các tàu bị cáo buộc buôn ma túy.
Hành động chiến tranh
Nếu chiến lược của ông Trump thành công, Mỹ có thể loại bỏ đòn bẩy lớn nhất của Iran trong đàm phán và mở lại tuyến hàng hải quan trọng này cho thương mại toàn cầu, qua đó có thể hạ giá dầu. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng phong tỏa là một hành động chiến tranh và đòi hỏi cam kết lâu dài với số lượng lớn tàu chiến.
“Ông Trump muốn một giải pháp nhanh. Nhưng thực tế, nhiệm vụ này rất khó thực hiện nếu đơn phương và khó duy trì trong trung và dài hạn” - Reuters dẫn lời bà Dana Stroul, cựu quan chức cấp cao Lầu Năm Góc, hiện làm việc tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông, nhận định.
Quân đội Mỹ hiện chưa công bố các chi tiết cơ bản về lệnh phong tỏa, bao gồm số lượng tàu chiến sẽ tham gia, có sử dụng không quân hay không, và liệu các đồng minh vùng Vịnh có hỗ trợ hay không.
Các chuyên gia cho rằng với đủ tàu chiến, Hải quân Mỹ có thể thiết lập một lệnh phong tỏa khiến nhiều tàu chở dầu thương mại e ngại không dám vận chuyển dầu của Iran.
Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu Mỹ có sẵn sàng lên tàu, bắt giữ, thậm chí làm hư hại hoặc đánh chìm những tàu cố phá vỡ phong tỏa hay không, đặc biệt nếu các tàu này chở dầu cho những nước lớn như Trung Quốc hoặc các đối tác của Mỹ như Ấn Độ hay Hàn Quốc.
Phản ứng có thể của Iran
Về phía Iran, Đô đốc về hưu Gary Roughead, cựu Tư lệnh tác chiến hải quân Mỹ, cảnh báo Tehran có thể nổ súng vào tàu bè trong Vịnh hoặc tấn công cơ sở hạ tầng của các quốc gia vùng Vịnh - nơi đặt căn cứ của lực lượng Mỹ.
Thượng nghị sĩ Mark Warner, thành viên Dân chủ cấp cao trong Ủy ban Tình báo Thượng viện, đã đặt câu hỏi về chiến lược này, cho rằng Iran có thể sử dụng tàu cao tốc để rải thủy lôi hoặc gắn bom vào các tàu chở dầu.
“Làm sao điều này có thể giúp giảm giá xăng?” - ông đặt vấn đề trên CBS.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đã tuyên bố rằng các tàu quân sự tiếp cận eo biển sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn và sẽ bị xử lý “mạnh mẽ, dứt khoát”, làm gia tăng nguy cơ leo thang nguy hiểm.
Bà Stroul nhận định cuộc khủng hoảng này cuối cùng sẽ cần một nỗ lực dài hạn mang tính quốc tế để giải quyết: “Về lâu dài, vấn đề này sẽ phải được giải quyết bằng ngoại giao và ý chí chính trị quốc tế” - bà nói.
Theo Mohammad Eslami, nhà nghiên cứu tại Đại học Tehran, bất kỳ động thái nào của Mỹ nhằm phong tỏa hoạt động vận chuyển tới và rời các cảng của Iran đều sẽ bị Tehran coi là rủi ro cao và cực kỳ khó thực hiện,
“Câu hỏi đặt ra là liệu quân đội Mỹ có thể chặn được các tàu chở dầu và siêu tàu chở dầu trong vùng biển rộng lớn này hay không” - Eslami nói, cho rằng đây sẽ là “một chiến dịch rất khó khăn đối với quân đội Mỹ”.
Ông nhấn mạnh Iran đang chịu áp lực quân sự và kinh tế nặng nề, và không muốn bị cắt đứt nguồn tiếp cận “lương thực và những thứ thiết yếu khác” trong bối cảnh phải đối mặt với các cuộc tấn công từ Mỹ và Israel.
Eslami cho biết Tehran muốn gửi “một thông điệp rất mạnh mẽ tới người Mỹ”, ngay cả khi “phần lớn các bên vẫn đang nghĩ đến các giải pháp ngoại giao cho cuộc khủng hoảng”, đồng thời cảnh báo rằng việc đóng eo biển Hormuz sẽ là “một bước đi rất, rất lớn từ cả hai phía”.
Về phía Iran, phát ngôn viên cấp cao của Bộ Nội vụ nước này Ali Zeinivand nói với RT rằng Iran “hoàn toàn sẵn sàng cho bất kỳ cuộc đối đầu nào” , nhấn mạnh sự sẵn sàng trên các lĩnh vực ngoại giao, an ninh và chiến trường.
Ông Zeinivand cho biết Tehran duy trì an ninh nội bộ "xuất sắc" , trong khi các nhánh khác đảm nhiệm công tác ngoại giao và các hoạt động quân sự, đồng thời nói thêm rằng Iran có "khả năng, sức mạnh và ý chí" để tự vệ.
Kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của ông Trump "hoàn toàn vô lý"
Từ Châu Âu, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết việc khôi phục tự do hàng hải tại eo biển Hormuz là “cực kỳ quan trọng”.
“Việc eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa đang gây thiệt hại nghiêm trọng. Khôi phục tự do hàng hải là điều có ý nghĩa then chốt đối với chúng tôi” - bà nói.
Bà cũng nhấn mạnh rằng không thể có sự ổn định ở Trung Đông khi Lebanon vẫn đang tiếp tục bị Israel không kích.
Theo Bộ trưởng Quốc phòng Tây Ban Nha Margarita Robles, kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của Trump "hoàn toàn vô lý" .
Bà Robles tuyên bố: “Trump và Netanyahu muốn áp đặt luật lệ của họ lên cộng đồng quốc tế, và điều đó không thể chấp nhận được trong bất kỳ hoàn cảnh nào” .
Nước chè xanh là thức uống được nhiều người sử dụng uống hàng ngày nhưng không phải ai cũng có thể uống được, dưới đây là những người không nên uống nước chè xanh.
Người bị loét dạ dày
Báo Thanh Niên dẫn nguồn trang Guru On Time cho biết, cafein trong nước chè xanh có thể thúc đẩy dạ dày tiết ra axit - ảnh hưởng đến việc chữa lành bề mặt vết loét, làm bệnh tình trầm trọng hơn. Hơn nữa, người bị lạnh bụng không nên uống quá nhiều, quá nhiều sẽ gây tức bụng.
Người bị suy nhược thần kinh hoặc mất ngủ
Chè xanh chứa caffein tác dụng kích thích thần kinh. Vì vậy, uống nước chè xanh có thể làm cho não trở nên hưng phấn quá mức khiến mất ngủ, đặc biệt nếu uống trước khi ngủ.
Người bị táo bón
Trà xanh chứa catechin polyphenol có tác dụng làm se niêm mạc đường tiêu hóa, khiến phân bị khô, gây táo bón hoặc nặng hơn.
Người bị bệnh gan
Bổ sung chiết xuất trà xanh liên quan đến một số trường hợp tổn thương gan. Chiết xuất chè xanh có thể làm cho bệnh gan nặng hơn. Bệnh gan nặng, vì lượng caffeine trong máu tích tụ và tồn tại lâu hơn gây căng thẳng cho gan. Để tránh tác dụng phụ này, hãy tránh uống nhiều hơn 4 đến 5 tách nước chè xanh mỗi ngày.
Nước chè xanh tốt cho sức khỏe nhưng không phải ai cũng uống được
Người bị loãng xương
Uống nước chè xanh có thể làm tăng lượng canxi được thải ra ngoài qua nước tiểu. Caffeine nên được giới hạn ở mức dưới 300mg mỗi ngày (khoảng 2-3 tách chè xanh). Có thể bù đắp lượng canxi bị mất do caffeine gây ra bằng cách bổ sung canxi.
Người bị rối loạn chảy máu
Trong một số ít trường hợp, nước chè xanh có thể gây rối loạn chảy máu. Các hợp chất trong chè xanh làm giảm nồng độ fibrinogen, một loại protein giúp đông máu. Trà xanh cũng ngăn ngừa quá trình oxy hóa acid béo, làm loãng máu. Nếu bị rối loạn đông máu, hãy tránh uống chè xanh.
Giảm hấp thụ protein và chất béo ở trẻ em
Chất tannin trong nước chè xanh có thể cản trở sự hấp thụ các chất dinh dưỡng như protein và chất béo ở trẻ em. Nó cũng dẫn đến kích thích quá mức do chất caffeine có trong nước chè xanh. Do đó không nên cho trẻ em uống chè xanh.
Bao nhiêu trà xanh là quá nhiều?
Báo Sức khỏe & Đời sống dẫn lời ThS Dinh dưỡng Đặng Thị Hoàng Khuê - Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam cho biết, mặc dù có một số tác dụng phụ cần lưu ý nhưng nước chè xanh được coi là an toàn khi sử dụng ở mức độ vừa phải.
Hầu hết các tác dụng phụ tiêu cực này là do hàm lượng caffeine và chỉ xảy ra khi đồ uống được tiêu thụ với số lượng lớn. Tuân thủ liều lượng và tránh uống nước chè xanh nếu nhạy cảm với caffeine. Nếu mắc bất kỳ căn bệnh nào khiến gặp phải các tác dụng phụ, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi uống chè xanh.
Điều quan trọng cần nhớ là tiêu thụ quá nhiều chè xanh có thể gây ra các triệu chứng như lo lắng, bồn chồn, nhức đầu, buồn nôn, tăng nhịp tim hoặc khó ngủ vì đa số mọi người đều có mức độ nhạy cảm khác nhau với caffeine.
Sự cố vận động viên ngừng tim khi sắp cán đích một giải chạy tiếp tục cảnh báo nguy cơ đột quỵ tim mạch khi vận động gắng sức, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng.
Theo thông tin từ Bệnh viện Bạch Mai, một vận động viên tham gia giải chạy ngày 12/4 đổ gục khi chỉ còn cách vạch đích khoảng 10m. Người này rơi vào tình trạng tím tái, ngừng tuần hoàn ngay tại đường chạy.
Nhờ được phát hiện kịp thời và cấp cứu tại chỗ, vận động viên đã qua cơn nguy kịch. Tuy nhiên, sự việc một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về những rủi ro tim mạch tiềm ẩn khi vận động cường độ cao.
Chạy bộ trong thời tiết nắng nóng đối diện với các biến cố tim mạch (Ảnh minh họa)
Theo các bác sĩ Trung tâm Cấp cứu A9 - Bệnh viện Bạch Mai, ngừng tim khi chơi thể thao không phải là tình huống hiếm gặp, nhất là trong bối cảnh phong trào chạy bộ phát triển mạnh nhưng nhiều người chưa được trang bị đầy đủ kiến thức an toàn.
Dù chạy bộ mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, các biến cố tim mạch cấp tính, đặc biệt là ngừng tim đột ngột, vẫn có thể xảy ra, kể cả ở những người trước đó không có triệu chứng. Nguy cơ này tăng cao khi vận động quá sức, cơ thể mất nước, thiếu ngủ hoặc tập luyện trong điều kiện thời tiết nắng nóng.
PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu A9 cho biết, người tham gia chạy cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo như chóng mặt, đau ngực, khó thở, tim đập bất thường, mệt lả hoặc lú lẫn. Khi xuất hiện những biểu hiện này, cần dừng vận động ngay và tìm kiếm hỗ trợ y tế, tuyệt đối không cố gắng tiếp tục thi đấu.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, trong trường hợp ngừng tim, cấp cứu ban đầu có ý nghĩa quyết định. Khi tim ngừng đập, não có thể bắt đầu tổn thương chỉ sau khoảng 4-6 phút nếu không được cung cấp máu. Vì vậy, việc thực hiện hồi sinh tim phổi và sử dụng máy khử rung tim tự động càng sớm càng tốt sẽ giúp tăng đáng kể cơ hội sống cho người bệnh.
Mùa hè là thời điểm các hoạt động thể thao diễn ra sôi động nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các bác sĩ khuyến cáo người dân nên kiểm tra sức khỏe trước khi tham gia thi đấu, đặc biệt là những người trên 35 tuổi hoặc có bệnh nền như tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường.
Đồng thời, cần đảm bảo ngủ đủ giấc, hạn chế sử dụng chất kích thích, tập luyện phù hợp với thể trạng, uống đủ nước và điều chỉnh cường độ khi thời tiết nắng nóng. Quan trọng nhất là lắng nghe cơ thể, không vượt quá giới hạn an toàn và chủ động trang bị kiến thức sơ cứu để kịp thời ứng phó với các tình huống khẩn cấp.
Phạm Thanh Sang bực tức người hàng xóm suýt tông xe trúng mẹ, khi cãi vã có lời khiêu khích, nên cùng hai đồng phạm đánh hội đồng khiến nạn nhân tử vong.
Ngày 14/4, Sang, Đỗ Duy Minh, Đỗ Phát Đạt (33-43 tuổi) bị Công an tỉnh An Giang tạm giữ hình sự để điều tra hành vi Giết người.
Phạm Thanh Sang tại cơ quan điều tra. Ảnh: Tiến Tầm
Theo điều tra, Sang và Đỗ Trọng Bảo, 41 tuổi, vốn là hàng xóm. Đầu tháng 4, Bảo lái xe đạp điện suýt tông trúng mẹ Sang nên cả hai xảy ra cãi vã, thách thức nhau.
Chiều 12/4, Sang nhậu cùng Minh (người làm thuê) và Đạt (em vợ Minh). Đến tối, thấy Bảo đánh bi da trong quán gần nhà, Sang nhớ lại chuyện cũ, đi qua "nói chuyện". Hai bên tiếp tục cãi vã rồi đánh nhau.
Thấy vậy, Minh, Đạt bênh Sang, tham gia vụ ẩu đả. Bảo bỏ chạy nhưng bị nhóm này dùng ly thủy tinh, bàn nhựa, ghế nhựa truy sát. Nạn nhân bị thương nặng, tử vong.
Bị chủ nợ bủa vây, Trần Nguyễn Hữu Thắng rủ bạn đi mua dâm với người chuyển giới rồi xuống tay sát hại, lấy đi vàng, điện thoại và tiền mặt trị giá hơn 125 triệu đồng của nạn nhân.
Ngày 14/4, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Tháp đã ban hành cáo trạng truy tố Trần Nguyễn Hữu Thắng (28 tuổi) và Nguyễn Chí Linh (24 tuổi, cùng ngụ tỉnh Vĩnh Long) về tội "Giết người" và "Cướp tài sản".
Công an dựng lại hiện trường vụ giết người.
Theo kết quả điều tra, thông qua mạng Facebook, Thắng biết được anh Nguyễn Hữu M. (31 tuổi, ngụ xã Long Tiên, tỉnh Đồng Tháp) - là người chuyển giới đăng nhiều ảnh khoe tài sản nên kết bạn làm quen. Sau đó, giữa 2 người thường xuyên liên lạc qua lại.
Thắng biết M. có thực hiện massage kích dục, nên Thắng thuê xe ôm qua M. để mua dâm. Sau đó, do Thắng nợ tiền nhiều người, không có khả năng trả, nên hỏi mượn M., nhưng không được đồng ý liền nảy sinh ý định cướp tiền của M.
Ngày 18 và 19/1/2025, Thắng nhắn tin cho Nguyễn Chí Linh rủ đi cướp tài sản của M.
Đầu giờ chiều 30/1/2025, Linh chở Thắng đến quán của M., trên đường đi giữa 2 người có trao đổi về việc lấy tiền từ M., và Thắng có nhặt 1 cục đá bỏ vào túi áo khoác, nói là nếu có chống cự sẽ lấy đá đập. Biết ý định của Thắng, nhưng Linh vẫn chở Thắng tới quán của M.
Khi đến quán của M., Linh và M. vào phòng quan hệ tình dục. Khi Linh trở ra, M. gọi Thắng vào phòng, lúc này Thắng tiếp tục hỏi mượn tiền M. để trả nợ, nhưng M. không đồng ý. Lúc này, Thắng dùng tay đánh vào mặt làm M. ngã xuống giường và tiếp tục lao vào đánh, bóp cổ của M., thấy vậy Linh cũng vào phòng tiếp sức bằng việc giữ chân M.
Khi xác định M. đã chết, Thắng tháo trên người M. lấy đi 1 bộ vòng ximen, 1 lắc tay khoảng 4 chỉ vàng, 1 sợi dây chuyền bạc (trị giá hơn 94 triệu đồng), 3 điện thoại di động, 31 triệu đồng tiền mặt và một số tài sản khác. Tổng trị giá tài sản chiếm đoạt trên 125 triệu đồng rồi bỏ trốn.
Trước khi bỏ trốn, Thắng đưa cho Linh 2 triệu đồng. Sau đó, Thắng đem bán vàng lấy tiền trả nợ và tiêu xài cá nhân.
Tôi năm nay năm mươi sáu tuổi.
Sau cuộc hôn nhân đổ vỡ, tôi sống một mình gần mười năm. Chẳng hẳn là bất hạnh, chỉ là cô độc. Công việc, căn hộ nhỏ, vài người bạn, thỉnh thoảng một tách cà phê nơi phố thị, những phiên chợ thứ Bảy và những buổi tối lặng lẽ tại gia. Tôi đã tự mình nhặt nhạnh những mảnh vụn để dựng lại cuộc đời, từng chút một, không chút phô trương.
Có lúc, tôi đã tự nhủ rằng thế này là đủ. Rằng sự bình yên có lẽ đáng giá hơn những cảm xúc nồng cháy xa xôi.
Thế rồi tôi gặp Philippe.
Anh không phải người đàn ông hay phô trương, càng chẳng phải hạng người hứa hẹn hão huyền. Anh kín đáo, điềm đạm và biết lắng nghe. Anh gọi điện chỉ để hỏi ngày hôm nay của tôi thế nào. Đôi khi anh đến với một nhành hoa nhỏ mua vội tiệm ven đường. Anh thực sự để tâm khi tôi nói.
Ở bên anh, tôi thấy lòng mình lặng sóng.
Đó chính xác là những gì tôi kiếm tìm.
Ở tuổi này, tôi chẳng còn mong đợi cảm giác "bồn chồn rung động" của thủa đôi mươi. Tôi chỉ cần điều gì đó giản đơn. Một chút tôn trọng. Một chút dịu dàng. Một người không khiến cuộc đời vốn đã nhiều lo toan này thêm phần mệt mỏi.
Chúng tôi tìm hiểu nhau được bốn tháng. Nhà ai nấy ở, nhịp sống ai nấy giữ. Chúng tôi bên nhau chẳng chút vội vàng. Và chính cái nhịp điệu ấy khiến tôi ưng ý. Nó tạo cảm giác lành mạnh.
Dĩ nhiên, đôi lúc cũng có vài gợn nhỏ.
Ở nhà hàng, tờ hóa đơn thường nằm chơ vơ quá lâu giữa bàn. Khi cần đặt chỗ hay lên kế hoạch cho một kỳ nghỉ cuối tuần, thường vẫn là tôi tự quán xuyến. Có lần ở nhà tôi, anh thản nhiên lấy một chiếc khăn lau bát đắt tiền của tôi để lau đôi giày ướt sũng. Tôi chẳng nói gì. Dẫu sao cũng chỉ là cái khăn.
Ở tuổi này, ai chẳng có những thói quen riêng, tôi tự trấn an mình như thế.
Đó là cách chúng ta thường dùng để bao biện cho những điều mà mình chưa sẵn lòng đối mặt.
Một sáng thứ Ba, Philippe gọi cho tôi.
Xe anh đang nằm trong xưởng máy. Anh có một cuộc hẹn quan trọng và tỏ ý bối rối, hỏi liệu có thể mượn xe tôi một ngày. Chỉ một ngày thôi.
Tôi thoáng ngần ngừ.
Chiếc xe của tôi chẳng có gì đặc biệt. Nó không mới, cũng chẳng sang trọng. Nhưng tôi đã tự tay mua nó sau khi ly hôn. Bằng tiền của mình. Bằng những giờ làm thêm, bằng sự chắt bóp và cẩn trọng. Với tôi, đó không đơn thuần là một phương tiện. Đó là minh chứng cho việc tôi có thể tự dựa vào chính mình.
Nhưng rồi tôi cũng đồng ý.
Bởi khi bắt đầu xây dựng điều gì đó với một người, ta tự nhủ rằng phải biết đặt lòng tin.
Tối đó, anh trả xe.
Trông anh có vẻ thư thái, thậm chí là tươi tỉnh. Anh đặt chìa khóa lên kệ tủ ở lối vào và nói:
— Cảm ơn em, em đã cứu nguy cho anh một bàn thua trông thấy.
Chúng tôi nhấp chút rượu vang trong bếp. Anh kể về một ngày của mình, những chuyện không đâu vào đâu. Mọi thứ đều bình thường. Chẳng có gì trong thái độ của anh cho thấy có một vấn đề dù là nhỏ nhất.
Tôi cũng chẳng mảy may ý định ra kiểm tra xe. Tại sao tôi phải làm thế cơ chứ?
Sáng hôm sau, tôi xuống hầm để đi mua sắm.
Vừa ngồi vào ghế lái, xoay chìa khóa... và tôi thấy đèn báo xăng rực sáng.
Bình nhiên liệu đã gần như cạn kiệt.
Tôi ngồi chết lặng, nhìn chằm chằm vào ánh sáng cam nhỏ nhoi đó. Mới hôm trước, bình xăng vẫn còn đầy. Tôi chắc chắn. Tôi là hạng người luôn để tâm đến những chi tiết như vậy.
Vào giây phút ấy, vấn đề thậm chí chẳng còn là tiền bạc.
Nó là một thứ gì đó khác.
Một cảm giác lạnh lẽo, rõ mồn một và khó chịu.
Như thể cái chi tiết nhỏ nhặt này vừa soi rọi vào một sự thật lớn lao hơn nhiều.
Tôi gọi cho anh. Rất bình thản.
— Anh này, anh có thấy xe gần như hết sạch xăng không?
Câu trả lời của anh đến ngay lập tức. Không chút ngượng ngùng. Không chút do dự. Chẳng cần đến một giây để suy nghĩ.
— Có chứ. Thì sao? Xe của em mà. Em phải tự đi đổ xăng chứ.
Tôi không đáp lời.
Trong những khoảnh khắc như thế, mọi thứ trong đầu bỗng trở nên tĩnh lặng lạ thường. Không phải vì mình ngừng suy nghĩ. Ngược lại, vì mình đã hiểu ra tất cả cùng một lúc.
Chuyện không phải ở lít xăng.
Mà là ở thái độ.
Cái cách anh nói như thể đó là điều hiển nhiên. Như thể việc cảm ơn, việc để tâm, hay việc trả lại một ơn huệ sao cho vẹn toàn là những điều có cũng được mà không có cũng chẳng sao. Như thể việc chiếm dụng những gì thuộc về người khác rồi trả lại trong tình trạng tệ hơn là điều chẳng cần bận lòng.
Và bất chợt, mọi ký ức khác ùa về.
Tờ hóa đơn mà anh chẳng bao giờ thực sự nhìn thấy.
Những câu nói bâng quơ của anh về việc đàn ông phải "trụ cột gia đình", trong khi thực tế anh chưa bao giờ thực sự gánh vác phần mình.
Cái cách anh đón nhận mọi thứ như thể đó là đặc quyền mà anh nghiễm nhiên được hưởng.
Sự thản nhiên khi nhận lấy.
Sự trống rỗng trong sự quan tâm.
Đó không phải là sự lơ đãng. Đó không phải là sự vụng về. Đó là bản chất.
Và lúc đó, tôi hiểu ra một điều cực kỳ đơn giản: Chúng ta không phải lúc nào cũng phát hiện ra sự thiếu tôn trọng từ những phản bội tày trời. Đôi khi, ta thấy nó từ những điều li ti nhất. Từ cách một người đối xử với những thứ không thuộc về họ. Và sớm muộn gì, cũng là cách họ đối xử với chính bạn.
Ngày hôm sau, tôi nói với anh rằng tôi không muốn tiếp tục nữa.
Anh tỏ ra ngạc nhiên. Rồi bực dọc.
Anh bảo tôi làm quá. Rằng ở tuổi này, nên sống đơn giản thôi. Đừng làm phức tạp hóa mọi chuyện chỉ vì mấy thứ vụn vặt.
Tôi nhìn anh, và lần này, tôi chẳng buồn giải thích thêm.
Bởi vì đó chưa bao giờ là chuyện "vụn vặt".
Chưa bao giờ.
Tôi chỉ nói ngắn gọn:
— Đây không phải là chuyện xăng cộ. Đây là chuyện của lòng tự trọng.
Rồi tôi khép cửa lại.
Điềm tĩnh. Dứt khoát.
Sau đó, tôi tự mình lái xe đến trạm xăng. Trời xám xịt, không khí hơi se lạnh, một buổi sáng hết sức bình thường. Tôi cầm vòi bơm, lấp đầy bình chứa, và cảm thấy một thứ gì đó trong mình cũng vừa được đặt lại đúng chỗ.
Tôi không giận dữ, cũng chẳng nát lòng.
Tôi chỉ thấy mình tỉnh táo.
Ngồi sau tay lái, tôi đặt hai bàn tay lên vô lăng vài giây trước khi khởi động.
Và tôi hiểu rằng, cô đơn không phải là điều đáng sợ nhất.
Điều đáng sợ nhất là để một người bước vào làm vẩn đục sự bình yên của bạn, và rồi kẻ đó lại coi đó là chuyện hiển nhiên.
Tôi lái xe về nhà.
Suốt dọc đường, tôi chỉ nghĩ về một điều duy nhất:
Đôi khi, chỉ cần một bình xăng cạn để nhận ra ta vừa kịp cứu lấy trái tim mình.
Cô giáo dẫn cu Tí lên văn phòng ông hiệu trưởng, xin cho cu Tí nhảy lớp, sau khi trình bày đầu đuôi câu chuyện .
Ông hiệu trưởng bán tín bán nghi, bàn với cô giáo là ông sẽ hỏi cu Tí một số câu hỏi về Khoa học còn cô giáo sẽ hỏi Tí về kiến thức tổng quát, nếu cu Tí trả lời đúng ông sẽ cho cu Tí nhảy lớp.
- Hiệu trưởng : 25 lần 25 là bao nhiêu ?
- Cu Tí : Dạ là 625
- Hiệu trưởng : Công thức tính diện tích vòng tròn ?
- Cu Tí : Dạ là bình phương bán kính nhân Pi
- Hiệu trưởng : Nước bốc thành hơi khi nào ?
- Cu Tí : Dạ khi nước sôi ở 100°C
.. .. ….
Sau gần 10 phút "tra tấn" cu Tí, câu nào cu Tí cũng đáp đúng hết, ông hiệu trưởng rất hài lòng về kiến thức khoa học của cu Tí và giao cho cô giáo hỏi về kiến thức tổng quát :
- Cô giáo : Con gì càng lớn càng nhỏ ?
Ông hiệu trưởng hết hồn nhưng cu Tí trả lời ngay
- Cu Tí : Dạ là con cua nó có càng lớn và càng nhỏ
- Cô giáo : Cái gì trong quần em có mà cô không có ?
Ông hiệu trưởng xanh cả mặt
- Cu Tí : Dạ là 2 cái túi quần
- Cô giáo : Ở nơi đâu lông của đàn bà quăn nhiều nhất ?
Ông hiệu trưởng run lên
- Cu Tí : Dạ ở Phi Châu
- Cô giáo : Cái gì cô có ở giữa 2 chân của cô ?
Ông hiệu trưởng chết điếng người
- Cu Tí : Dạ là cái đầu gối
- Cô giáo : Cái gì trong người của cô lúc nào cũng ẩm ướt ?
Ông hiệu trưởng há hóc mồm ra
- Cu Tí : Dạ là cái lưỡi
- Cô giáo : Cái gì của cô còn nhỏ khi cô chưa có chồng và rộng lớn ra khi cô lập gia đình?
Ông hiệu trưởng ra dấu không cho bé Tèo trả lời nhưng bé Tèo đáp ngay
- Cu Tí : Dạ là cái giường ngủ
- Cô giáo : Cái gì mềm mềm nhưng khi vào tay cô một hồi thì cứng ra ?
Ông hiệu trưởng không dám nhìn cô giáo
- Cu Tí : Dạ là dầu sơn móng tay
- Cô giáo : Cái gì dài dài như trái chuối, cô cầm một lúc nó chảy nước ra ?
Ông hiệu trưởng gần xỉu
- Cu Tí : Dạ là cây cà rem
Ông hiệu trưởng đổ mồ hôi hột ra dấu bảo cô giáo đừng hỏi nữa và nói với cu Tí :
- Thầy cho con lên thẳng đại học vì nãy giờ thầy đáp không trúng được 1 câu nào hết.
Trong giờ học môn Lịch sử, cô giáo nói:
- Hôm nay chúng ta ôn lại bài cũ. Cho cô hỏi Liễu Thăng bị ch ém ở đâu. Em nào biết đứng lên trả lời cô?
Dũng đứng lên ấp úng trả lời:
- Dạ! Dạ thưa cô, bị ch ém ở ...cổ ... ạ!
Cô giáo:
- Bài cũ học rồi mà không nhớ! O điểm, ngồi xuống. Liễu Thăng bị ch ém ở ải Chi Lăng Lạng Sơn. Nhớ chưa?
Cô giáo lại hỏi:
- Thế ai là người đã ch ém chết Liễu Thăng?
Em Hùng đứng lên trả lời:
- Thưa cô! Em không biết ai đã ch ém Liễu Thăng, nhưng mà không phải là em ạ!
Cô giáo giọng bực tức:
- Bài cũ lại không nhớ, về nhà gọi ngay bố mẹ đến gặp cô.
Hùng ậm ực về nhà gọi bố, nó kể lại với bố nó đầu đuôi chuyện trong lớp. Bố nó mặt đỏ lên và cau lại lôi nó xềnh xệch đến lớp.
Vừa gặp cô giáo, bố nó nói luôn:
- Này, tôi nói cho cô biết nhé! Con nhà tôi ngoan ngoãn không chơi bời đàn đúm, lập băng, lập nhóm gì hết. Thằng Liễu Thăng là thằng nào? Nó bị ai ch ém thì kệ xác nó, sao cô lại đổ cho con tôi ch ém nó hả?
Ông Hiệu Trưởng thấy có phụ huynh đến trường liền theo vào lớp, nghe thấy vậy bèn nói:
- Cô nên học tập rút kinh nghiệm về chuyện này. Những chuyện đ âm ch ém ở đâu đâu không nên hỏi học sinh, phải báo cho tôi biết để tôi báo bên Công An để họ cho người đến điều tra cô nhé!
À suýt tý nữa lại quên, cho tôi hỏi cô em Liễu Thăng là học sinh của lớp nào vậy?
Cô giáo: Trời ạ!
Một bà chõ mồm chửi hàng xóm : "Cha tiên sư bố nhà mày! Nhà mày ăn ở thất đức nên Trời hành nhà mày. Năm nay lại bắt một đứa nữa nhà mày thi đỗ đại học! Thế là nhà mày ba đứa học đại học, một đứa lại còn phải đỗ Thạc sĩ. Cho nhà mày chết đi. Đồ độc ác kia"
Quái lạ, sao lại có chuyện lạ thế này? Con người ta đỗ đại học mà lại bảo trời hành, trời phạt là sao?
Hỏi bà là tại sao lại chửi như vậy?
Bà ta thong thả giải thích: "Bác bảo nuôi cho ba đứa học đại học, tốn có ít tiền đâu? Phải bán cả đất cả vườn đi cho con học đại học. Học xong, lại tốn bao nhiêu tiền đi xin việc mà không xong... Bây giờ thằng đầu, đỗ Thạc sĩ thì chạy xe ôm, đứa con gái cũng Cử nhân, giờ đi gội đầu mà nghe nói là kiêm ca ve, gái gọi... Còn đứa thứ ba, lại đỗ đại học. Như thế chả là Trời phạt nhà nó à?"
Hỏi tiếp : "Thế con nhà bà không bị phải đi Đại học đứa nào à?"
"Không bác ạ. Con nhà em lo nuôi vịt, buôn chổi chít, nuôi lợn... Bây giờ đứa nào cũng giàu nứt đố đổ vách, xây cả biệt phủ... Bọn báo chí vừa rồi, nó mang biệt phủ nhà em ra làm mẫu và nêu gương "điển hình tiên tiến" trong làm kinh tế đấy???
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
USA
VN
