Theo tờ “New York Times”, việc ông Tập Cận Bình có mối quan hệ mật thiết với quân đội hơn đương kim Chủ tịch Hồ Cẩm Đào sẽ là một thử thách lớn đối với Mỹ trên con đường “trở lại” châu Á.
Phó chủ tịch Tập Cận Bình có mối quan hệ mật thiết với PLA hơn đương kim Chủ tịch Hồ Cẩm Đào.
Ảnh guardian.co.uk
Phó chủ tịch Tập Cận Bình có mối quan hệ mật thiết với PLA hơn đương kim Chủ tịch Hồ Cẩm Đào.
Trong một chuyến công du ở nước ngoài, khi nói chuyện với các Hoa Kiều ở thủ đô Mexico, Phó chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã “bóng gió” chỉ trích Mỹ: “Có một số người nước ngoài, với cái bụng no căng, chẳng có việc gì làm ngoài việc chỉ trích đất nước chúng ta. Trung Quốc không xuất khẩu cách mạng, nghèo đói và Trung Quốc cũng không làm cho nước đó phải đau đầu. Vậy nước đó còn muốn gì nữa?”
Dự kiến, Tập Cận Bình sẽ chính thức trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc tại Đại hội Đảng lần thứ 18 khai mạc vào ngày 8/11 – chỉ 2 ngày sau bầu cử tổng thống Mỹ.
Ông Tập được cho là sẽ nắm quyền tối cao ở Trung Quốc trong bối cảnh quan hệ giữa hai nước đang rất chênh vênh và bị phủ bóng tối do xung đột lợi ích tại châu Á và các bài diễn thuyết thường chĩa mũi tấn công vào Trung Quốc trong chiến dịch tranh cử tổng thống Mỹ.
Trong bốn tháng qua, Trung Quốc đã tăng cường các hành động hiếu chiến và kích động phong trào dân tộc chủ nghĩa ở châu Á. Các nhà phân tích và ngoại giao cho rằng những động thái của Trung Quốc chống lại các đồng minh của Mỹ ở châu Á, đặc biệt là Nhật Bản, là nhằm mở đường cho thập kỷ lãnh đạo của ông Tập Cận Bình.
Là con trai của một lãnh đạo cấp cao từ thời kỳ tiền cách mạng, ông Tập Cận Bình, 59 tuổi, có mối quan hệ mật thiết với quân đội ngày càng lớn mạnh của Trung Quốc hơn đương kim Chủ tịch Hồ Cẩm Đào.
Khi tiến dần lên các nấc thang trong Đảng Cộng sản, Tập Cận Bình cũng có các bước tiến song song trong Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA), thắt chặt mối quan hệ của ông với các thành phần của lực lượng vũ trang Trung Quốc.
Ngay cả trong trường hợp ông Tập chưa thể ngay lập tức trở thành lãnh đạo Quân ủy trung ương, điều gần như chắc chắn là ông sẽ chiếm vị trí đó trong 2 năm nữa và giúp ông trở thành người lãnh đạo trực tiếp quân đội Trung Quốc trong vòng 8 năm.
Các nhà phân tích và ngoại giao ở cả Trung Quốc lẫn Mỹ đều cho rằng sự kết hợp của quyền lực chính trị với tư cách là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản và quan hệ tốt với quân đội ngày càng lớn mạnh khiến ông Tập Cận Bình trở thành một nhà lãnh đạo Trung Quốc “đáng gờm” trong con mắt của Washington.
Christopher K.Johnson - cố vấn cấp cao của Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế ở Washinton và là một chuyên gia về Trung Quốc của Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA) – đặt câu hỏi: “Liệu ông Tập có thu hẹp khoảng cách trong mối quan hệ Mỹ - Trung và có những bước đi cụ thể để mối quan hệ này phát triển theo chiều hướng tích cực hơn – hay ông ta sẽ đưa mối quan hệ đó đi theo con đường khác và có tính chất đối đầu mạnh hơn?”.
Câu trả lời có vẻ như bao gồm cả hai chiều hướng nói trên.
Trong một bài diễn thuyết ở Washington hồi tháng 2/2012, ông Tập Cận Bình nói rằng Trung Quốc và Mỹ nên tiến tới “một kiểu quan hệ mới giữa hai cường quốc lớn trong thế kỷ 21”. Ông cho rằng hai bên cần tôn trọng “lợi ích cốt lõi và mối quan tâm chính của nhau”, “tăng cường hiểu biết và tin tưởng lẫn nhau về mặt chiến lược” đồng thời “củng cố hợp tác và phối hợp trong các vấn đề quốc tế”, nhưng không đưa ra những nhận xét cụ thể hơn.
Tuy vậy, theo giáo sư nghiên cứu quốc tế Jin Canrong thuộc Đại học Nhân dân Bắc Kinh, ông Tập Cận Bình đang thách thức vị thế lãnh đạo toàn cầu của Mỹ, khi ông gợi ý rằng Washington nên để ra một khoảng trống để Trung Quốc vươn lên.
Giáo sư Jin Canrong nói: “Trung Quốc nên gách vác một phần trách nhiệm cho Mỹ và Washington nên chia sẻ quyền lực với Bắc Kinh. Các nhà lãnh đạo Mỹ không muốn điều đó xảy ra, nhưng họ sẽ phải chấp nhận nó”.
Giáo sư Jin dự báo rằng nền kinh tế Trung Quốc sẽ còn tiếp tục tăng trưởng với tốc độ cao hơn Mỹ rất nhiều và nói thêm: “Thực tế đó sẽ thay đổi suy nghĩ của họ (Mỹ)”.
Trước khi trở thành nhà lãnh đạo hàng đầu Trung Quốc, ông Tập Cận Bình chủ yếu xuất hiện trong nội bộ chính trường Trung Quốc mà ít thể hiện trước dư luận thế giới.
Nhưng điều quan trọng là trước khi chuyển tới Bắc Kinh ông Tập Cận Bình đã dành nhiều thời gian làm việc ở các tỉnh ven biển như Phúc Kiến, Chiết Giang và xử lý quan hệ với Đài Loan, một hòn đảo mà Trung Quốc coi là một tỉnh của đại lục. Ông Tập nuôi dưỡng mối quan hệ kinh tế với Đài Loan và thường xuyên gặp gỡ các doanh nhân hàng đầu Đài Loan đầu tư lớn vào hai tỉnh nói trên và biến hai tỉnh này thành một trong các đầu máy kinh tế mạnh nhất Trung Quốc.
Joseph Wu, một thành viên của đảng Dân chủ tiến bộ ở Đài Loan, cho biết vào năm 2003, khi thăng chức từ Chủ tịch tỉnh lên Bí thư tỉnh ủy Chiết Giang, ông Tập tiếp tục duy trì mối quan hệ với Đài Loan, mặc dù các vấn đề liên quan đến Đài Loan thuộc thẩm quyền của chủ tịch tỉnh.
Ông Wu dự báo rằng vào giữa nhiệm kỳ tới, ông Tập Cận Bình sẽ “cứng rắn hơn” về vấn đề Đài Loan, kêu gọi Đài Loan hòa nhập mạnh mẽ hơn vào đại lục, mặc dù chính sách này cho đến nay vẫn bị Đài Bắc phản đối.
Theo nhà nghiên cứu Bo Zhiyue của Viện Đông Á thuộc Đại học quốc gia Singapore, kể từ khi trở thành Phó chủ tịch Trung Quốc, ông Tập Cận Bình đã đến thăm hơn 50 quốc gia, một nỗ lực có chủ ý nhằm tìm hiểu về thế giới trước khi nắm quyền.
Trong khi đó đương kim chủ tịch Hồ Cẩm Đào chỉ đến thăm 17 quốc gia khi ông giữ chức Phó chủ tịch Trung Quốc.
Nếu một thập kỷ trước đây chính sách ngoại giao của Trung Quốc tập trung vào bảo vệ nguồn nguyên liệu thô ở nước ngoài để phục vụ cho nền kinh tế tăng trưởng mạnh của nước này, thì sắp tới Trung Quốc sẽ nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng sức mạnh quân sự để bảo vệ các lợi ích của Trung Quốc ở châu Á và mở rộng tầm ảnh hưởng của nước này ra thế giới.
Ông Tập Cận Bình là chính trị gia hoàn hảo để thực hiện chiến lược đó của Trung Quốc. Ông sẽ lãnh đạo một quân đội có ngân sách chắc chắn sẽ lớn mạnh, với tốc độ tăng trưởng bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế, hoặc thậm chí còn nhanh hơn. Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc sắp có một loạt vũ khí, khí tài tinh vi hiện đại đang được chế tạo trong đó có các tên lửa vũ trụ và tên lửa tầm xa có khả năng chống lại tàu sân bay của Mỹ ở Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương.
Câu hỏi được đặt ra là Trung Quốc có kế hoạch sử dụng chúng như thế nào?
“Có những tiếng nói trong nội bộ Trung Quốc rằng hiện nay quân đội nước này có đủ sức mạnh nên họ phải sử dụng sức mạnh đó”, Phillip C.Saunders, giám đốc Trung tâm nghiên cứu các vấn đề quân sự Trung Quốc thuộc Đai học quốc phòng Mỹ ở Washington, nhận xét.
Với tư cách là Phó chủ tịch nước, ông Tập Cận Bình đã giữ chức Phó chủ tịch Quân ủy trung ương kể từ năm 2010 và Tổng Bí thư Hồ Cẩm Đào giữ chức Chủ tịch.
Sự vươn lên của quân đội Trung Quốc diễn ra trong lúc các đồng minh của Mỹ trên khắp châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và các đối tác khác, đặc biệt là Singapore và Ấn Độ lo ngại rằng liệu Mỹ có đủ tiền và quyết tâm củng cố sự hiện diện quân sự ở châu Á như lời hứa của Tổng thống Mỹ Barack Obama hay không.
Các nhà ngoại giao châu Á cho rằng trong bối cảnh đó, Trung Quốc sẽ tìm cách vươn tới khắp nơi trong khu vực. Nhiều nhà quan sát cho rằng ông Tập sẽ “mạnh tay” hơn trong các cuộc tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông và Biển Hoa Đông.
Các quan chức và các nhà bình luận Trung Quốc vừa qua đã bóng gió về cái mà họ cho là Nhật Bản cần phải tách khỏi Mỹ, ngay cả khi Nhật-Mỹ có hiệp ước quốc phòng song phương.
Khi gặp gỡ Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon E. Panetta ở Bắc Kinh hồi tháng 9, ông ông Tập Cận Bình đã gửi một thông điệp đầy “trách móc” rằng Mỹ nên đứng ngoài cuộc đối đầu Nhật-Trung về quần đảo Senkaku/Điếu Ngư trên Biển Hoa Đông.
Nhiều nhà quan sát dự báo rằng trong thập kỷ tới, ông Tập Cận Bình sẽ nỗ lực gia tăng quyền lực và sự hiện diện của Trung Quốc ở châu Á, một khu vực mà Mỹ đã “chiếm thượng phong” kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ II.
Theo infonet/New York Times
Báo Mỹ: Tập Cận Bình 'đáng gờm' nhờ có quan hệ với quân đội
