Về vụ Vinashin bị kiện

Thông tin về vụ kiện này không bất ngờ. Ngày 17/10/2011, một bài báo đăng trên tờ báo tài chính nổi tiếng Financial Times đã cho biết:

“Elliott resigned last week from the steering committee for Vinashin’s USD 600m loan, signaling that the hedge fund plans to go ahead with litigation against the state-owned shipbuilder to recover interest and principal on the defaulted debt, said three creditors and a Hanoi-based source close to the company.

Việc Elliot tuần vừa rồi rút lui khỏi ủy ban chỉ đạo (của các chủ nợ) về giải quyết khoản nợ 600 triệu USD của Vinashin báo hiệu cho thấy rằng quỹ dự định khởi kiện tập đoàn đóng tàu quốc doanh để thu hồi nợ gốc và lãi,ba chủ nợ và một nguồn tin Hà nội thân cận với Vinashin cho biết”.

Khoản vay này do Credit Suisse đứng ra dàn xếp, bao gồm nhiều chủ nợ cho vay hợp vốn mà Elliot là một trong số đó. Về mặt pháp lý, chính phủ Việt nam chỉ phát hành một thư ủng hộ (Letter of Comfort), không có thư bảo lãnh (Letter of Guaranty) nên không có nghĩa vụ trả nợ thay. Tuy nhiên, chính phủ lại là chủ sở hữu 100% Vinashin nên cũng có trách nhiệm “chỉ đạo” Vinashin giải quyết vụ kiện này.

Cũng theo bài báo trên, đây là một khoản vay không thế chấp (unsecured loan), trả thành 10 kỳ sáu tháng một lần cho tới năm 2015. Đã có một vài phương án giải quyết do hai bên đưa ra (xem bài báo đã dẫn) nhưng có lẽ không đạt được thỏa thuận.

BBC là nơi đầu tiên đưa tin về vụ kiện này (Elliot khởi kiện tại một tòa án của Anh). Các báo lề phải cho đến nay duy nhất có hai tờ Sài gòn tiếp thị và Diễn đàn doanh nghiệp đưa lại tin của BBC. Tìm hiểu kỹ hơn mới thấy rằng đây là một vấn đề phức tạp về nhiều mặt, mỗi bên hành động, phát ngôn đều có cái lý của họ mà những người bình thường như chúng ta không thể suy diễn theo cảm tính thông thường được.

Tuy nhiên, đây cũng là một sai lầm của truyền thông lề phải. Né tránh vấn đề lẽ ra có thể giải thích được, để đất cho truyền thông lề trái tung hoành. Cũng may là trong đó có những người rất nghiêm túc, có thiện chí và có nghề.

Vài năm trước đây, tình hình này cũng xảy ra khi loạt bài kiểu “Việt nam đồng đi về đâu” xuất hiện. Đọc kỹ thì thấy nhiều luận điểm suy diễn chủ quan, thiếu logic và số liệu hỗ trợ. Nếu tôi viết một bài “Hiểm họa Internet” cũng kiểu như thế, chen vào nhiều thuật ngữ chuyên môn cho ra vẻ thì chắc chắn nhiều người đọc bình thường không dám dùng Internet nữa. Nhưng người có nghề thì biết là cố tình thổi phồng.

Dưới đây điểm qua vài nguồn tin có ích về vụ kiện này. Đọc hiểu và tiếp thu, đánh giá là trách nhiệm của bạn đọc.

Nhà báo Nguyễn Vạn Phú (hình như viết cho tờ Thời báo kinh tế Sài gòn) có một blog với khá nhiều bài viết về Vinashin năm 2010 (xem tại đây). Trong bài “Cứng rắn trước sức ép”, ông lên án các định chế tài chính nước ngoài cho Vinashin vay theo tâm lý ỷ lại vào chính phủ sẽ trả nợ hộ, cho vay vô tội vạ, không cần đếm xỉa gì đến quy trình thẩm định dự án vay một cách bình thường (trái với nguyên tắc kinh tế thị trường mà họ thường rao giảng). Và ông cũng đề nghị chính phủ cứng rắn trước sức ép, thà chịu đau một lần còn hơn có hệ lụy lâu dài. Đúng là hồi đó tôi có đọc một bài báo nước ngoài không còn nhớ rõ nguồn có nói đại ý “Bố nó to, nhiều tiền và cưng nó lắm. Cứ cho nó vay đi không sợ đâu”. Không cứ ngân hàng nước ngoài, ngân hàng trong nước cũng vậy. Chỉ cần tập đoàn bảo lãnh là các đơn vị thành viên vay thoải mái. Đó là một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự sụp đổ của Vinashin mà hệ thống ngân hàng phải chịu trách nhiệm, không đổ lỗi cho ai được.

Blogger giangle (hình như là một chuyên gia kinh tế) cũng ủng hộ quan điểm cứng rắn của nhà báo Phú. Trong hai bài viết (1 và 2), ông cho rằng cơ may thu hồi nợ của các chủ nợ chót dại cho vay tín chấp là không cao và ảnh hưởng của vụ này đến kinh tế vĩ mô cũng không nặng như suy diễn. Bằng chứng là có những nước đã từng vỡ nợ và bị hạ bậc tín dụng, nhưng khi họ ổn định được kinh tế vĩ mô thì các nhà đầu tư nước ngoài lại quay trở lại, trích “Nếu sắp tới VN bị downgrade, tôi nghĩ phần nhiều sẽ là lý do macro không ổn định chứ không phải vì Vinashin default hay phá sản. Cứng rắn trong vụ này thậm chí sẽ có lợi trong dài hạn vì các tập đoàn/tổng công ty sẽ không trông chờ vào bảo lãnh của chính phủ nữa, các chủ nợ nước ngoài cũng vậy. Đồng vốn đi vay sẽ phải làm ăn hiệu quả chứ không phải cứ đem đầu tư lung tung như Vinashin đã làm. Tôi hi vọng chính phủ sẽ quyết định đúng.”

Hai bằng chứng cụ thể khác là vào tháng 4/2011, năm ngân hàng nước ngoài cho PetroVietnam vay 904 triệu USD, Hoàng Anh Gia Lai huy động thành công 90 triệu trái phiếu quốc tế vào tháng 5/2011 (tất nhiên lãi hơi chát 9,875%). Tóm lại các nhà đầu tư nước ngoài sẽ cẩn thận hơn, nhưng có lãi là họ vẫn làm.

Tiếp sau BBC, đài phát thanh quốc tế Pháp RFI có một bài dài phân tích các thiệt hại trước mắt của vụ kiện này. “Trước mắt là các công ty Việt Nam sẽ phải tốn nhiều tiền cho hệ thống luật sư và chi phí tòa án tại Luân Đôn, mà mức giá khởi đầu có thể là vài chục ngàn USD, lên đến vài trăm ngàn USD cho một vụ trung bình”. Tuy nhiên, nhận định này thì mang tính suy diễn “Việc tòa Thượng thẩm của Anh nhận hồ sơ này sẽ mở đường cho nhiều công ty khác trên thế giới cân nhắc đến phương án này khi đòi nợ Việt Nam.” Nếu kết quả vụ kiện cho thấy Elliot thu được không bõ thì các công ty khác cũng không theo.

Còn một bài viết nữa cũng có chút thông tin.

Còn nhiều nguồn thông tin khác, như đã thấy không phải cái nào cũng có ý đồ xấu cả. Muốn định hướng dư luận thì phải nhìn thẳng vào sự thật, phân tích có tình có lý chứ không phải bưng bít, đánh lừa dư luận. Chiến lược truyền thông về vụ Vinashin nói chung … “còn nhiều bất cập”. Và nhận định cá nhân của những người thiếu thông tin, kiến thức chuyên môn về Vinashin (kể cả của các lãnh đạo) cũng … “còn nhiều bất cập”.

Đối với Vinashin đây là một đòn nặng mà nó không thể và không có quyền giải quyết. Chờ xem ở “trển” chỉ đạo như thế nào.

Theo : phanvinhtri.wordpres s.com