Nạn phân biệt chủng tộc và bài Hồi giáo gia tăng tại Na Uy

Vụ cuồng sát làm hàng chục người chết hôm 22/07/2011 tại Oslo (Na Uy) tiếp tục là tâm điểm khai thác của báo Pháp hôm nay. Theo dòng thời sự, Le Monde cũng ưu tiên cho chủ đề này với bài viết : « Một vụ tấn công trực diện vào mô hình xã hội Na Uy », tờ báo đi sâu vào thực trạng xã hội Na Uy để giải thích cho vụ thảm sát.

Ảnh chụp ngày 26/07/2011, trên đảo Utoeya, Na Uy, nơi diễn ra vụ thảm sát mà người dân không hiểu nổi./Reuters

Vụ thảm sát không những gây chấn động cho người dân Na Uy, mà còn cho cả thế giới, bởi vì nhìn từ bên ngoài, Na Uy, nước chủ nhà của giải Nobel Hòa bình, luôn mang hình ảnh của một đất nước « đạo đức, ôn hòa và đồng thuận ».

Về kinh tế, đây là một nước không có tình trạng thất nghiệp, một đất nước giàu có, với nguồn thu từ dầu hỏa trên Bắc Hải đủ đảm bảo cho sự phồn thịnh lâu dài. Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (PNUD) xếp Na Uy là « nước mà con người sống tốt nhất thế giới ».

Trong xã hội Na Uy, vai trò giới trẻ rất được xem trọng. Như trong ngày 17/5, ngày quốc khánh Na Uy, người ta thấy hàng ngàn trẻ em vẫy cao quốc kỳ dẫn đầu đoàn diễu hành. Theo Le Monde, đây là một sự việc có giá trị biểu tượng cao, cho thấy đó là « một đất nước trẻ em là vua ».

Cũng giống như các nước Bắc Âu lân cận, Na Uy là một nước theo mô hình Nhà Nước Bảo Trợ Phúc Lợi (Welfare State- Etat Providence), tức nhà nước chi tiêu tối đa cho việc đảm bảo phúc lợi cho người dân. Xã hội Na Uy được xây dựng trên cơ sở bình đẳng, công nhân và giới chủ biết cách cùng thảo luận về lợi ích tập thể.

Đặc biệt, Le Monde khen ngợi Đảng Dân chủ Xã Hội của nước này khi cho rằng, đây là đảng lãnh đạo tuyệt vời, và là sự đảm bảo cho mô hình nhà nước phúc lợi, một đặc trưng sáng chói của xã hội Bắc Âu. Các lãnh đạo đảng này rất xem trọng công tác xây dựng đội ngũ đảng viên kế thừa. Từ năm 1950, lãnh đạo đảng cầm quyền này mỗi năm đều đến đảo Utoya để tham dự trại hè thanh niên theo đảng Xã hội Dân chủ.

Như vậy, tấn công ở địa điểm này và vào lớp trẻ rõ ràng không phải là sự việc ngẫu nhiên, mà kẻ ác muốn đánh vào « tâm điểm của ước mơ và mô hình xã hội Na Uy ». Trong bản tuyên ngôn dày 1 500 trang của mình, hung thủ cho rằng, giới lãnh đạo đang tạo điều kiện thuận lợi cho xu hướng Hồi giáo hóa xã hội Na Uy.

Căng thẳng sắc tộc và tôn giáo gia tăng trong xã hội

Phía sau nét hào nhoáng bên ngoài, Le Monde cho hay, Na Uy còn nhiều hạn chế. Từ sau thế chiến thứ hai, thay đổi xã hội và văn hóa diễn ra quá nhanh. Dân nhập cư ngày càng đông, từ những năm 1990 đã tăng gấp đôi và hiện tại chiếm đến 10% dân số. Điều đó tạo ra căng thẳng, không phải về vấn đề việc làm vì Na Uy luôn la nước giàu có, nhưng trong lĩnh vực văn hóa và tôn giáo. Theo một chuyên gia, chủ nghĩa bài Hồi Giáo đã nhiễm vào xã hội Na Uy.

Từ mấy thập niên nay, hiện tượng phân biệt chủng tộc và việc chính quyền thiếu phương tiện đối phó đã tạo thuận lợi cho sự phát triển của phe hữu theo chủ nghĩa dân túy và chống nhập cư.

Trong cuộc bầu cử Quốc hội năm 2009, Đảng Phát triển (FrP) đã giành được 22,9% số phiếu và trở thành đảng đối lập cánh hữu theo hướng dân túy chủ chốt. Na Uy càng giàu có, thì đảng này càng muốn tăng cường tư tưởng bài ngoại. Trong ngôn từ của mình, đảng này thường lên án người Hồi Giáo, xem họ như « mối nguy hại, một kẻ ăn bám của nhà nước phúc lợi ».

Sau khi vụ thảm sát xảy ra, lãnh đạo FrP lập tức lên án vụ thảm sát. Như ý thức được nguy cơ bị tình nghi dính líu, họ đã cảnh báo rằng, không nên trộn lẫn mọi thứ. Họ nói vậy, bởi thật ra tên sát nhân từng là đồng chí của đảng này đến tận năm 2007.

Trong bối cảnh đó, thủ tướng Na Uy vẫn tỏ ra kiên định khi tuyên bố : « Câu trả lời duy nhất là : phải dân chủ hơn nữa, mở cửa hơn nữa ».

Vụ án DSK : thêm một chiêu bài truyền thông mới !

Ngày 1/8 tới sẽ diễn ra phiên tòa mang tính quyết định đối với vụ án xâm hại tình dục của cựu tổng giám đốc IMF ông Dominique Strauss-Kahn. Trong bối cảnh đó, hôm chủ nhật, nguyên cáo xuất hiện trên báo chí để tự bạch, càng làm cho sự việc rắc rối hơn. Đa số báo Pháp hôm nay đều dành bài cho tình tiết mới này. Nhật báo Liberation có bài nhận định « Phía công tố bị gây sức ép ».

Ngày 1/7, tòa án New York. đã quyết định thôi tạm giam ông Dominique-Strauss-Kahn và đặt nghi vấn về tính chân thật của nguyên cáo, nữ hầu phòng Nafissatou Diallo. Sự việc khiến nhiều người nghĩ đến khả năng bản án sẽ bị hủy. Theo Liberation, sự xuất hiện của Diallo trên báo chí vào thời điểm này rõ ràng là có mục đích gây sức ép lên phía công tố để vụ án không bị hủy.

Ngay sau quyết định hôm 1/7, luật sư của nguyên cáo là ông Thompson đã lập tức phản đối khi cho rằng, ngành công tố « sợ » đi đến cùng vụ án. Những ngày sau đó, vị luật sư này huy động một bộ phận cộng đồng người da đen tại New York để ủng hộ nguyên cáo. Qua sự việc vừa rồi, ông đã tiến thêm một buớc xa hơn.

Một luật sư New York nhận định : « Thông thường trong những vụ tấn công tình dục, nạn nhân né tránh công chúng. Thế nhưng, chúng ta vừa biết đến một sự việc có vẻ hy hữu. Rõ ràng là vị luật sư của nguyên cáo không muốn bỏ qua cơ hội nào, và muốn gây sức ép để ngành công tố không từ bỏ truy tố. Ở Mỹ, nếu có tồn tại song song một vụ án hình sự, thì dễ dành chiến thắng hơn trong vụ án dân sự ». Nên nhớ rằng, luật sư Thompson cũng đã không dấu ý định kiện dân sự ông DSK để kiếm tiền đền bù cho thân chủ của mình.

Một giáo sư luật tại New York cho biết, ngay cả khi hồ sơ hình sự bị hủy bỏ, thì vụ án dân sự vẫn có thể đi đến cùng. Bà nhận định, trong vụ việc này, nếu mở vụ án dân sự, thì mục đích là « đòi tiền một người đàn ông giàu có chứ không phải là muốn đẩy ông vào tù ».

Nạn đói tại Châu Phi : các nước giàu « giúp lời không giúp của »

Hội nghị quốc tế về nạn đói tại Châu Phi ở Roma hôm qua đã báo động thảm họa lương thực tại Châu Phi, nhưng đóng góp tài chính để cứu trợ thì còn hạn chế, khiến tình hình càng thêm nghiêm trọng. Phản ảnh sự việc này, Liberation có bài: « Nước mắt các sấu của phương Tây ».

Mấy tuần qua, hàng chục ngàn người đã chết đói tại Châu Phi. Ở Somalia, có 12 triệu người đang bị đe dọa và LHQ đã công bố nạn đói chính thức cho một số vùng.

Tình hình rất « khủng khiếp », thế mà, hành động thì không tiến triển. Hết thượng đỉnh này đến thượng đỉnh nọ, người ta chỉ toàn đưa ra những lời tuyên bố gần giống nhau, để rồi cuối cùng việc cứu trợ lại gặp khó khăn do thiếu nguồn tài chính.

Trong cuộc họp báo, ông Diouf đã cho biết, cần giải ngân 1,6 tỷ đô la cho năm tới, trong đó cần phải có ngay 300 triệu đô để tránh xãy ra thảm họa nhân đạo. Tổng thư ký LHQ cho rằng con số 1,6 tỷ đô là không thấm vào đâu, mà chỉ đủ dùng cho Somalia.

Ngân hàng Thế giới đã thông báo sẽ giải ngân 500 triệu đô la. Liên Hiệp Châu Âu sẽ giúp 100 triệu euro. Pháp thì quyết định tăng gấp đôi mức đóng góp của mình lên đến…10 triệu euro ! Chỉ vậy thôi, ngoài ra không còn chi tiết cụ thể hơn về tống số tiền cứu trợ được hứa.

Một chuyên gia nhận định, nên xem xét thận trọng những tuyên bố được đưa ra tại các cuộc họp, đã có trường hợp tiền được hứa rồi mà chờ mãi chẳng thấy tới. Mặt khác chuyên gia này cho biết, để ngăn chặn hiệu quả một cuộc khủng hoảng nhân đạo, nên giải quyết vấn đề cốt lõi và nên đầu tư chống biến đổi khí hậu. Thế nhưng, chỉ có « nước mắt cá sấu » thương khóc. Cộng đồng quốc tế đã thất bại trong việc đảm bảo an ninh lương thực. Theo chuyên gia này, nếu không có giải pháp cần thiết, thì nạn đói sẽ trở thành một xì căn đan của thế kỷ này.

Theo FAO, hiện có 1 tỷ người thiếu ăn trên thế giới. Trong khi đó, chính sách của các nước giàu đối với những nước nghèo thì không thay đổi. Cuộc khủng hoảng lương thực hiện tại ở Châu Phi, theo L’Humanité, không phải chỉ có nguyên nhân hạn hán, mà còn do hiện tượng giá thực phẩm leo thang bởi đầu cơ tài chính. Các nước phía Nam thì vẫn bị lệ thuộc về kinh tế, do lẩn quẩn trong nợ nần, từ đó có thể dẫn tới những chọn lựa chính sách sai lầm và tai hại.

Giám đốc của tổ chức phi lợi nhuận Oxfam của Anh đã than thở : « Thật đáng xấu hổ khi mà chỉ có một vài nền kinh tế mạnh sẳn sàng cam kết để cứu những tính mạng nghèo khổ và mỏng manh nhất ở Đông Phi ». Về phần mình, One, một tổ chức phi lợi nhuận đấu tranh chống đói nghèo, hy vọng : « Những tuyên bố mạnh mẽ và đầy cảm xúc nên có kèm theo những hành động tương xứng để cứu nguy cho những người đang lặn hụp trong nạn đói ».

Nữ tu ở Thụy Sỹ có nhà dưỡng lã

Cuối cùng, Le Figaro giới thiệu một kiểu nhà dưỡng lão dành cho nữ tu tại bang nói tiếng pháp Fribourg của Thụy Sỹ. Địa điểm đặc biệt này thoạt nhìn cũng giống như một khu dưỡng lão bình thường, chỉ có khác là người trú ngụ ở đây là những cụ bà đầu đội khăn xanh nhà đạo, trên tường thì có ảnh Chúa và những lời Chúa dạy. Đây vừa là một tu viện vừa là một trạm xá.

Bang Fribourg là một trong những bang có nhiều tín đồ Công giáo nhất Thụy Sỹ, có đến 80 giáo đoàn. Trong lịch sử, cộng đồng tôn giáo này coi sóc trường học và cứu giúp người nghèo. Hiện tại, có đến 600 tu sĩ trên 75 tuổi. Nhà nước quyết định đầu tư 546.000 euro/năm cho việc chăm sóc họ. Một nữ dân biểu giải thích : « Những vị nữ tu đã xây dựng vùng này, vì thế cần phải tìm cách giúp đỡ họ ».

Ngoài việc được chăm sóc y tế, các cụ bà còn được tham gia lễ cầu nguyện đều đặn. Nhà thờ được thiết kế ngay trong khu nhà. Người mạnh có thể đến tận nơi, người không nghe tốt sẽ được trang bị máy nghe, người bệnh đi không nổi thì cũng có thể nghe lời giảng vì trên đầu giường có gắn một loa trực tiếp từ giáo đường. Một nữ tu 93 tuổi cho biết : «Chúng tôi ở đây cũng giống như ở nhà mình ».

Trang nhất các báo Pháp ngày 26/7/2011

Vụ thảm sát tại Oslo và vụ án Domonique Strauss-Kahn là hai chủ đề nổi trội trên trang nhất các báo Pháp hôm nay. Le Monde đăng ảnh nhiều người đến tưởng niệm nạn nhân tại Oslo hôm chủ nhật rồi với hàng tựa : « Mô hình Na Uy bị đánh vào trọng điểm », còn nhật báo công giáo La Croix chạy tít « Na Uy, những ám ảnh của một kẻ cuồng tín ». Hai tờ báo tiếp tục đưa tin về vụ thảm sát và góp phần tìm hiểu về kẻ sát nhân.

Đặc biệt, La Croix dành bài xã luận nhận định đấy là một kẻ « hoang tưởng », muốn hủy diệt một thứ mà nhiều người hiện tại cũng đang góp phần làm hao mòn, đó là : sự tôn trọng người khác, và tôn trọng những giá trị dân chủ nền tảng.

Liberation và Le Figaro đều dành trang nhất đăng đăng ảnh nguyên cáo Diallo trong vụ án DSK, và cho biết, gần tới ngày diễn ra phiên tòa quyết định (ngày 01/08), sự xuất hiện này nằm trong ý đồ sức ép lên giới công tố để cho vụ án hình sự không bị hủy bỏ.

Bên cạnh đó, L’Humanité quan tâm đến nạn đói tại Châu Phi, với hình ảnh trẻ em ốm đói thảm thương trên trang nhất. Đặc biệt, tờ báo phê phán thái độ thiếu nhiệt tình trong công tác cứu trợ của các nước giàu.

theo rfi