Ukraine 'tiên nhập NATO, hậu thu Donbass': Nhớ bức tường Berlin

[Romano]

Học giả Áo cho rằng, Ukraine có thể vào NATO giống mô hình Tây Đức, chấp nhận vùng lãnh thổ ly khai Donbass có quy chế như Đông Đức trước đây.Theo Ukrinform đưa tin, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Ukraine Oleksiy Reznikov đã tổ chức một số cuộc họp quan trọng với lãnh đạo Lầu Năm Góc, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, cũng như tại Quốc hội Hoa Kỳ tại thủ đô Washington vào ngày 18-19/11.

Đặc biệt, các bên đã thảo luận sâu về các khả năng tăng cường quan hệ đối tác chiến lược Mỹ - Ukraine, cũng như việc áp dụng thực tế các cơ chế hỗ trợ Ukraine trên nhiều lĩnh vực.Kết thúc chuyến thăm, Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Oleksiy Reznikov vào hôm 21/11 đã tuyên bố, nước này nên tiếp tục thực hiện các cải cách mà sớm hay muộn sẽ đảm bảo việc gia nhập NATO, bất chấp thực tế là Liên minh cho đến nay vẫn chưa có sự đồng thuận chính trị về tư cách thành viên của Ukraine.

Phóng viên Ukrinform dẫn lời ông Oleksiy Reznikov: “Quyết định về việc Ukraine gia nhập NATO chỉ có thể được đưa ra khi có sự đồng thuận của các nước Đồng minh và đó sẽ là một quyết định chính trị”.

Theo ông, một quyết định chính trị như vậy cho đến nay vẫn chưa nằm trong chương trình nghị sự của các nước Đồng minh, nhưng điều đó không có nghĩa là Ukraine nên quên các quy định của Hiến pháp Ukraine, rằng mục tiêu và nhiệm vụ của chúng ta là gia nhập NATO.Người đứng đầu Bộ Quốc phòng Ukraine nhấn mạnh rằng, vào NATO không chỉ vì lợi ích của thành phần an ninh đất nước, NATO không chỉ là một liên minh quân sự, mà còn là một tổ chức có khả năng toàn diện trong cả vấn đề phát triển dân chủ, kinh tế, vấn đề nhân đạo” - ông Reznikov nhấn mạnh.Do đó, theo ông, nhiệm vụ của Ukraine là thực hiện cải cách của mình để sẵn sàng trở thành thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương. Ông cũng bày tỏ niềm tin rằng, quyết định chính trị [về việc chấp thuận cho Ukraine gia nhập NATO] sớm muộn gì cũng sẽ được đưa ra.

Tuy nhiên, ngoài những tiêu chí trong hàng loạt lĩnh vực như về cải cách tư pháp, quân đội, dân chủ, chống tham nhũng…, vấn đề quan trọng nhất khiến NATO khó có thể chấp nhận cho Ukraine gia nhập khối này là tình trạng đất nước đang còn chiến tranh và bị chia cắt.

Hiện nay, trên danh nghĩa thì Ukraine vẫn đang trong tình trạng chiến tranh với hai vùng lãnh thổ ly khai Donbass ở miền đông đất nước là Cộng hòa Nhân dân Donetsk tự xưng (DPR) và Cộng hòa Nhân dân Lugansk tự xưng (LPR), tiếng súng đang tạm ngưng do Thỏa thuận ngừng bắn ở Minsk do Bộ tứ Normandy (Nga, Pháp, Đức Ukraine) khởi xướng.

Bình luận về những giải pháp đáp ứng các tiêu chí của NATO, một nhà kinh tế học người Áo là ông Günther Fehlinger, người sáng lập Ủy ban Áo cho sáng kiến ​​châu Âu Ukraine, đã đưa ra giải pháp cho vấn đề này trong một cuộc phỏng vấn với hãng tin Ukraine Ukrinform.

Học giả Áo khuyên Ukraine theo mô hình Tây Đức

Theo ông ông Günther Fehlinger, Ukraine có thể xem xét ví dụ về việc gia nhập NATO vào năm 1955 của Tây Đức (FRG).“Ukraine phải thực tế và rõ ràng, chỉ có một tương lai NATO cho ‘Ukraine Tự do’, đó là điều tương tự như Cộng hòa Liên bang Tây Đức vào năm 1995, chỉ có thể trở thành Thành viên NATO đối với Ukraine mà không có các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng.

Tương tự như đối với FRG/BRD năm 1995, chính quyền Kiev có thể giữ vững tầm nhìn thống nhất quốc gia trong Hiến pháp và tôi tin tưởng rằng, với sự kiên định này, Ukraine đạt được sự thống nhất và kết quả là trở thành thành viên NATO và EU trong tương lai xa” - Fehlinger nói.Ông nói thêm rằng NATO “chỉ có thể bảo đảm an ninh cho Ukraine với đường biên giới rõ ràng”. Do đó, theo Fehlinger, Ukraine nên xem xét việc phân định một “vùng giáp ranh” [vùng đệm] trên cơ sở cái gọi là “đường phân giới với các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng”, tương tự như sự phân định của bức tường Berlin, ở Đức trước đây.

Vùng đệm biên giới này nên được “đặt trong điều kiện yên tĩnh nhưng có thể bảo vệ được”, tương tự như biên giới Tây Đức-Đông Đức, nơi NATO đã giúp Tây Đức giữ được Tây Berlin trước Đông Đức suốt 44 năm dài, trước khi đất nước thống nhất bởi nền dân chủ và sự phồn thịnh.

Theo chuyên gia người Áo, NATO không nên được coi là “công cụ Reconquista [‘tái chinh phục’]”, mà Liên minh trên thực tế chỉ có thể “bảo vệ Ukraine Tự do khỏi sự xâm lược của Nga”, còn việc có bảm đảm được độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ hay không, điều đó phụ thuộc vào chính Kiev.Theo ông, việc Ukraine bị chia cắt cũng phải được chấp nhận tương tự như phương Tây đã phải học cách sống chung với sự chiếm đóng của Liên Xô ở Đông Đức trong hai thế hệ. Và cuối cùng, ý chí tự do của người Đông Đức lớn hơn nỗi sợ hãi về chế độ thân của Liên Xô nên họ bắt đầu chạy khỏi các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng để hướng tới Tây Đức giàu có, an ninh và tự do.