Chiến lược mới của Mỹ nhằm “hất cẳng” Nga, Trung Quốc khỏi lục địa đen

[PinaColada]

Nga và Trung Quốc đang gây ảnh hưởng lớn tại châu Phi. Mỹ đâu có thể ngồi yên? Mỹ tung chiến lược mới quyết “hất cẳng” Nga, Trung Quốc ra khỏi nơi này.

Chiến lược mới về Châu Phi của chính quyền Tổng thống Trump tập trung chống lại sự mở rộng ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc tại “lục địa đen”.

Các quan chức giấu tên trong chính quyền Mỹ cho biết, để tăng cường sự cạnh tranh, Mỹ sẽ củng cố quan hệ với các quốc gia được coi là dễ tổn thương trước các thỏa thuận từ Trung Quốc và Nga. Ngoài ra, Mỹ có kế hoạch mở rộng đầu tư, song song với việc tiếp tục rút quân và đánh giá lại sự hỗ trợ nước ngoài dành cho Châu Phi.



Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ John Bolton. Ảnh: National Interest.
Chiến lược mới ưu tiên lợi ích của Mỹ

Trong bài diễn văn tại Quỹ Di sản (Heritage Foundation) ở Washington D.C ngày 13/12, Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ John Bolton cho biết, chính sách mới sẽ đặt các lợi ích của Mỹ tại châu Phi lên hàng đầu và chấm dứt các hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc "kém hiệu quả và thiếu trách nhiệm". “Chiến lược mới là kết quả của một quá trình nghiên cứu chuyên sâu, phản ánh các nguyên lý cốt lõi trong học thuyết về chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump. Điều quan trọng là chiến lược này phù hợp với các cam kết tranh cử trước đó của ông, đặt lợi ích của người Mỹ lên trên hết, ngay tại nước Mỹ và tại nước ngoài. Theo cách tiếp cận mới, mỗi quyết định chúng tôi đưa ra, mỗi chính sách chúng tôi theo đuổi và mỗi USD chúng tôi viện trợ sẽ giúp tăng cường những lợi ích của Mỹ trong khu vực”.

Ông Bolton cũng cảnh báo phương Tây cần phải thức tỉnh trước mối đe dọa của Nga và Trung Quốc – hai quốc gia mà Mỹ cho là trong nhiều thập kỷ qua đã lợi dụng việc đầu tư cơ sở hạ tầng, mối quan hệ về chính trị và sự hỗ trợ về an ninh để mở rộng ảnh hưởng trên khắp lục địa đen. Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ đã dùng những lời lẽ gay gắt tố cáo những nỗ lực của Nga và Trung Quốc trong việc tranh giành ảnh hưởng tại châu Phi. “Các đối thủ cạnh tranh lớn của Mỹ là Nga và Trung Quốc đang mở rộng ảnh hưởng về tài chính và chính trị trên khắp khu vực Châu Phi. Họ đang cố tình đẩy mạnh đầu tư vào khu vực để nhanh chóng mở rộng ảnh hưởng về tài chính và chính trị trên khắp Châu Phi, giành lợi thế cạnh tranh với Mỹ”. Ông cũng cho rằng “các hoạt động mà Trung Quốc và Nga đang theo đuổi đã kiềm hãm sự tăng trưởng kinh tế tại Châu Phi, đe dọa sự độc lập về tài chính của các quốc gia Châu Phi, ngăn chặn cơ hội đầu tư của Mỹ và sự can thiệp của quân đội Mỹ, đe dọa nghiêm trọng đến các lợi ích an ninh Mỹ”.

Theo ông Bolton, tầm nhìn của Mỹ là giúp Châu Phi trở thành một “khu vực độc lập, tự lực tự cường không phụ thuộc hay bị chi phối và không mắc nợ bất cứ bên nào”. Đặc biệt cách tiếp cận mới của chính quyền ông Trump dường như nghiêng nhiều về cam kết Mỹ sẽ có thể thúc đẩy quan hệ giao thương với những quốc gia trong khu vực dễ bị tổn thương bởi “các hành vi thương mại của Nga và Trung Quốc”.

Việc chống lại các mối đe dọa khủng bố tại Châu Phi là ưu tiên thứ hai trong chiến lược mới của Mỹ, phù hợp với Chiến lược Quốc phòng quốc gia của Tổng thống Donald Trump. Ông Bolton cho biết, Mỹ sẽ hỗ trợ chính phủ các nước Châu Phi củng cố năng lực của các lực lượng và các cơ quan an ninh. Mục đích là để các quốc gia này có thể tự mình chiến đấu với những phần tử cực đoan, khủng bố.

Rào cản không dễ vượt qua

Ngay sau tuyên bố của ông John Bolton, đã có nhiều tranh cãi về việc liệu chiến lược mới đối với Châu Phi của chính quyền Tổng thống Trump có được triển khai hiệu quả hay không, bởi không giống như Châu Á và Châu Âu, Mỹ từ trước đến nay có vẻ như dồn ít tâm huyết vào khu vực Châu Phi. Theo đánh giá của các cựu quan chức ngoại giao và các chuyên gia trong khu vực, chiến lược mà Mỹ công bố đối với khu vực Châu Phi được cho là đã “quá lỗi thời”.

Lệnh cấm đi lại cũng như những lời chỉ trích của ông Trump đã tạo ra mâu thuẫn giữa Mỹ và Châu Phi. Hồi đầu năm 2018, trong một cuộc họp tại Nhà trắng về vấn đề nhập cư, ông Trump đã làm dậy sóng dư luận khi gọi những người tị nạn tại các quốc gia Châu Phi là “dơ bẩn” .

Bên cạnh đó, phải mất hơn một năm để ông Trump gặp một nguyên thủ quốc gia Châu Phi và lấp đầy các vị trí ngoại giao chủ chốt của Mỹ về Châu Phi, hiện giờ một số chức vụ đại sứ vẫn bị bỏ trống. Chính phủ các nước Châu Phi cho rằng việc bổ nhiệm chậm chạp những vị trí bỏ trống là dấu hiệu cho thấy Nhà Trắng không mấy coi trọng châu Phi. Cho đến thời điểm hiện tại, chính quyền ông Trump chỉ đưa ra một vài tuyên bố về châu Phi, trong khi dành phần lớn thời gian tập trung vào các vấn đề Triều Tiên, cuộc chiến thương mại với Trung Quốc và tái áp đặt trừng phạt Iran. Không giống như hai người tiền nhiệm, Tổng thống Trump không công bố bất cứ sáng kiến nào về Châu Phi.

Theo hai quan chức Mỹ, chiến lược mới của nước này không kêu gọi dành nhiều ngân quỹ cho hoạt động ngoại giao, thu thập thông tin tình báo hoặc viện trợ của Mỹ tại Châu Phi, thay vì đó tập trung sử dụng các nguồn lực sẵn có một cách hiệu quả hơn. Nhà Trắng dự kiến đưa một số quốc gia làm “con cờ chính” trên bàn cờ của mình. Các chuyên gia dự đoán, danh sách này sẽ có Kenya – đồng minh lâu đời của Mỹ. Đối với các nỗ lực chống khủng bố, chính quyền Tổng thống Trump sẽ tìm cách tiếp tục hợp tác với các đối tác quan trọng như Somalia, Lybia và Mali.

Giới phân tích cho rằng, khi Nhà Trắng không có kế hoạch mở rộng các nguồn lực của Mỹ tại Châu Phi, thì không rõ làm thế nào chính quyền ông Trump có thể chống lại ảnh hưởng của Nga, Trung Quốc hoặc các đối thủ cạnh tranh khác.