Lý do khủng bố IS lại nhằm vào Philippines thời điểm này?

[PinaColada]

Một tuần căng thẳng tại Philiipines đã trôi qua. Phiến quân liên hệ với Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS đã chiếm đóng thành phố Marawi, phía nam Philippines. Các nước Đông Nam Á lo sợ IS tràn vào khu vực này. Tại sao khủng bố IS lại nhằm vào Philippines thời điểm này?

Tờ Guardian (Anh) đã có bài phân tích cụ thể những thông tin cần biết về vụ việc này sau một tuần phiến quân khủng bố nổi loạn ở Philippines.

Điều gì đang xảy ra?

Lực lượng nổi dậy có liên hệ với Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS đã kiểm soát một số khu vực lân cận ở thành phố Marawi, phía nam Philippines.

Ít nhất 61 phiến quân và 17 người thuộc lực lượng an ninh đã thiệt mạng. Ngoài ra, còn có khoảng 19 dân thường cũng bị sát hại. Hàng chục nghìn người đã phải rời khỏi thành phố Marawi.



Binh lính Philippines trong cuộc giao tranh với nhóm khủng bố Maute. Nguồn: Reuters
Cuộc chiến bắt đầu như thế nào?

Theo các thông tin tình báo, lực lượng an ninh Philippines đã cố bắt giữ Isnilon Hapilon, một thủ lĩnh Hồi giáo được IS hậu thuẫn để làm người chỉ huy tổ chức này ở khu vực Đông Nam Á, nơi mà bọn khủng bố đang muốn thiết lập sự hiện diện bên ngoài Trung Đông. Hapilon cũng nằm trong danh sách truy nã của FBI, với trị giá treo thưởng 5 triệu USD.

Sau một cuộc tấn công thất bại hôm 23/5 của quân đội chính phủ, các phiến quân bảo vệ Hapilon đã trút cơn thịnh nộ lên thành phố Marawi bằng cách chiếm đóng một bệnh viện, trường học và nhà thờ. Nhóm khủng bố này cũng đã xâm nhập vào một nhà tù và thả các tù nhân ở đây ra.

Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đã tuyên bố thiết quân luật trên khắp đảo Mindanao, một tỉnh nghèo có dân số 22 triệu người với lịch sử thường xuyên xảy ra các cuộc binh biến.

Những tay súng là ai?

Các phiến quân từ nhóm khủng bố không mấy tên tuổi Maute, được đặt tên theo hai anh em Omar và Abdullah Maute.

Hapilon từng lãnh đạo một nhóm cực đoan khác là Abu Sayyaf có liên hệ với al-Qaida, được biết đến qua vụ đánh bom và chặt đầu các con tin cũng như tiến hành vụ đánh bom Bali năm 2002 ở Indonesia.

Quân đội Philippines cho biết Hapilon đã gia nhập Maute. Trước đây, Maute vốn chỉ hoạt động như một tổ chức tội phạm nhưng giờ đã thay đổi lý tưởng đối với các mục tiêu tấn công. Nhóm khủng bố này bị cáo buộc trong vụ đánh bom tại thành phố Davao năm ngoái khiến 14 người thiệt mạng. Hãng tin Amaq của tổ chức IS cuối tuần trước đã lên tiếng nhận trách nhiệm cho vụ tấn công tại thành phố Marawi.

Tại sao lại vào thời điểm này?

Sidney Jones, giám đốc Viện Nghiên cứu phân tích chính sách của xung đột có trụ sở tại Jakarta, nhận định vụ tấn công thể hiện sự liên kết của nhiều bè phái Hồi giáo cực đoan ở Mindanao với nhau trong bối cảnh khu vực này có “tiền sử” bạo lực vũ trang vì tranh chấp đất đai, các nguồn lực và để giành quyền kiểm soát.

Theo bà Jones, giờ đây lực lượng này đã hình thành một liên minh để chống lại một "kẻ thù chung". “Ông Duterte và chính phủ của ông đã không nhận ra sự thay đổi lớn đang diễn ra ở Mindanao và những người đàn ông này không bị thôi thúc bởi chính trị hay tiền bạc. Các thủ lĩnh của nhóm có thể chỉ là những kẻ cướp trong quá khứ nhưng bây giờ, họ là những người truyền bá lý tưởng. Họ đã bị IS thuyết phục rằng câu trả lời cho các vấn đề ở Mindanao chính là luật lệ Hồi giáo”, bà cho biết.

Trong một báo cáo hồi tháng 10 năm ngoái, bà Jones đã dự đoán tình trạng hỗn loạn hiện nay. Đối mặt với thất bại ở Syria và Iraq, IS đang mở rộng hoạt động ở Philippines để thiết lập một căn cứ mới trong khu vực.

Sự ủng hộ IS ở Mindanao đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc hợp tác, mở rộng việc tuyển dụng những kẻ cực đoan gia nhập hàng ngũ khủng bố, bao gồm cả các sinh viên đại học thông thạo máy tính; đồng thời phiến quân ở đây cũng đã thiết lập những kênh liên lạc quốc tế và hỗ trợ tài chính để hoạt động.

Rất nhiều người Hồi giáo ở Philippines sống ở Mindanao, một tỉnh bán tự trị và Marawi là thành phố đông dân nhất trong khu vực tự trị.

Kế hoạch của chính phủ là gì?

Tổng thống Duterte đã rút ngắn chuyến thăm Nga khi vụ việc trên nổ ra và ngay lập tức đáp trả mạnh mẽ. “Nếu như có sự thách thức công khai ở đây thì các ngươi sẽ chết”, lãnh đạo Philippines cảnh cáo.

Ông Duterte, cựu thị trưởng Davao, một thành phố khác ở Mindanao, vốn nổi tiếng với sự cứng rắn trong cuộc chiến chống ma túy kể từ khi ông lên nhậm chức hồi tháng 6 năm ngoái. Trong cuộc đụng độ tại Marawi lần này, ông Duterte cũng lên tiếng bảo vệ các binh lính và khẳng định họ có thể làm mọi cách để đẩy lùi phiến quân.

Hôm 28/5 vừa qua, Tổng thống Philippines đã kêu gọi hai nhóm nổi dậy đối lập khác ở Mindanao, bao gồm cả hai nhánh Hồi giáo tách biệt, cùng gia nhập cuộc chiến chống lại tổ chức khủng bố Maute. Ông Duterte hứa hẹn sẽ đáp lại xứng đáng sự trợ giúp của họ bằng nhà cửa, danh tiếng và tiền bạc.