Yếu tố Nga, Trung Quốc trong họp Ngoại trưởng G7

[Romano]

Ngày 18/4, sau ba ngày nhóm họp tại Karuizawa, Ngoại trưởng Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) ra Tuyên bố chung với một số nội dung đáng chú ý.

Cấu trúc mới
Điểm dễ thấy nhất giữa tài liệu này và phiên bản năm 2022 tại Munster (Đức) là sự khác biệt về độ dài và cấu trúc. Phiên bản tiếng Anh của Tuyên bố chung vừa qua có độ dài 9.200 chữ, ngắn hơn với văn bản năm ngoái (13.400 chữ). Đồng thời, văn bản tại Munster đề cập chi tiết đến nhiều vấn đề cụ thể, với 46 đề mục. Con số này trong Tuyên bố chung ở Karuizawa chỉ là 24, với nội dung được gộp lại, diễn giải ngắn gọn hơn.

Đáng chú ý, một số nội dung được đề cập trong văn bản năm 2022 không còn xuất hiện hoặc chỉ được đề cập ngắn gọn hơn như Iraq, Syria, Haiti hay đại dịch Covid-19. Trong đó, nội dung về Biển Đông và Biển Hoa Đông được gộp vào trong phần về Trung Quốc. Trong Tuyên bố chung năm 2022, từ khóa “Ukraine” xuất hiện 30 lần song trong văn bản tương tự vừa được công bố ở Karuizawa, con số này chỉ còn 19 lần.

Ngược lại, một số nội dung khác như vấn đề Đài Loan, Triều Tiên, Iran, phi hạt nhân hóa có xu hướng xuất hiện nhiều hơn. Các từ khóa khác như “Trung Quốc”, “Nga”, “khí hậu” hay “không gian mạng”, xét trên độ dài văn bản, xuất hiện với tần suất tương đồng trong cả hai Tuyên bố chung Ngoại trưởng G7 năm 2022 và 2023.

Độ dài, cấu trúc của hai Tuyên bố chung này phản ánh sự thay đổi của tình hình thế giới, mối quan tâm của các thành viên G7, đặc biệt là chủ nhà Nhật Bản. Câu chuyện Nga-Ukraine, Trung Quốc, biến đổi khí hậu hay không gian mạng là vấn đề xuyên suốt từ năm 2022. Trong khi đó, vấn đề Đài Loan, tình hình bán đảo Triều Tiên và câu chuyện phi hạt nhân hóa phản ánh những mối quan tâm mới của nước chủ nhà, thể hiện phần nào trong Sách Xanh Ngoại giao Nhật Bản vào ngày 11/4 vừa qua.

Nga vẫn nổi trội
Trong đó, xung đột Nga-Ukraine tiếp tục là tâm điểm trong Tuyên bố chung năm 2023, với hai nội dung lớn, chi tiết hơn so với bản tháng 5/2022.

Một mặt, G7 khẳng định khối này tiếp tục “tất tay” trong ngăn chặn, trừng phạt Nga. Các biện pháp sẽ bao gồm chỉ trích mạnh mẽ hành động quân sự, phát biểu đe dọa về sử dụng vũ khí hạt nhân, phá hoại hạt nhân hay nỗ lực “vũ khí hóa” lương thực và năng lượng của xứ bạch dương; tiếp tục duy trì các cấm vận chính trị-kinh tế toàn diện; thúc đẩy điều tra hành vi của Moscow mà khối cáo buộc là “tội ác chiến tranh” hay “vi phạm quyền con người”.

Mặt khác, G7 cam kết duy trì hỗ trợ cho Kiev “chừng nào nước này cần”, dưới hình thức viện trợ về an ninh, kinh tế và mang tính thể chế kéo dài. Khối cũng ủng hộ “nguyên tắc cơ bản được nêu trong Công thức hòa bình” của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và cam kết tham gia thúc đẩy quá trình tái thiết cơ sở hạ tầng quan trọng, nhất là năng lượng cùng môi trường.

Sự thay đổi này phản ánh thông tin mới đây từ phương Tây cho rằng Trung Quốc chưa hợp tác quân sự với Nga tại Ukraine. Ngoài ra, đây có thể là tín hiệu cho thấy G7 ngầm thừa nhận vai trò quan trọng của Bắc Kinh trong giải quyết xung đột, đặc biệt sau Lập trường 12 điểm và lần công du Moscow mới đây của Chủ tịch Tập Cận Bình. Điều này ít nhiều thể hiện qua chuyến thăm của lãnh đạo, quan chức cấp cao các nước G7 (Italy, Đức, Pháp) cùng EU tới Trung Quốc cuối năm 2022 tới nay.

Tuyên bố chung năm 2022 nêu đích danh và kêu gọi Bắc Kinh không viện trợ quân sự cho Moscow. Tuy nhiên, phiên bản năm 2023 đã lược bỏ chi tiết này và chỉ kêu gọi các bên thứ ba “ngừng mọi sự hỗ trợ cho hành động quân sự của Nga hoặc đối mặt hệ quả nghiêm trọng”, dù vẫn đề cập tới Iran.