Mỹ học được gì cho tương lai từ trận Trân Châu Cảng?

Cuộc tập kích Trân Châu Cảng cách đây 72 năm tuy đã thành dĩ vãng nhưng vẫn là bài học lớn đối với Mỹ và nhiều nước cho cuộc chiến trong tương lai. Cho tới nay cuộc tập kích chiến lược của Quân đội Nhật Bản vào Trân Châu Cảng (Pearl Harbor) năm 1941 vẫn là đề tài để các nhà quân sự nghiên cứu, rút ra bài học cho cuộc chiến tranh trong tương lai. Cuộc tập kích này cũng mở đầu cho Chiến tranh thế giới thứ hai ở Châu Á – Thái Bình Dương, vì vậy nhiều nhà sử học coi đây là bước ngoặt quan trọng cho diễn biến quan hệ Mỹ - Nhật cũng như vai trò của hai nước ở Châu Á – Thái Bình Dương từ đó tới nay.
Vào lúc 6h sáng ngày 7/12/1941, trong khi Trân Châu Cảng đang trong buổi sáng thanh bình thì bỗng nhiên trái bom đầu tiên của Nhật Bản rơi xuống phá tan bầu không khí thanh bình của thành phố cảng này.

Máy bay Nhật chuẩn bị cất cánh tấn công Trân Châu Cảng.

Cuộc tập kích này khiến quân Mỹ tổn thất nặng nề: 4 tàu chiến bị đánh chìm, 4 tàu khác bị hư hỏng nặng, 188 máy bay bị phá hủy, hơn 2.400 binh sĩ và dân thường thiệt mạng, hơn 1.200 người bị thương. Rất may, hai tàu sân bay của Mỹ khi đó không ở trong cảng mà đang chạy thử ở ngoài khơi, nên không bị thiệt hại.
Trong khi đó, phía Nhật Bản tổn thất không đáng kể với 29 máy bay bị bắn rơi, 4 tàu ngầm bị hư hỏng, tổng cộng 65 người thương vong.
Tổng thống Mỹ khi đó là Frankin D. Roosevelt tuyên bố ngày 7/12/1941 "sẽ sống mãi trong sự khinh bỉ" ("A date which will live in infamy"). Bị tấn công một cách bất ngờ, nên ngay ngày hôm sau ( 8/12/1941), Tổng thống Roosevelt tuyên chiến với Nhật Bản. Lập tức, ngày 11/12/1941, Đức và Italy cũng tuyên chiến với Mỹ. Như vậy, ý đồ đứng ngoài cuộc bán súng cho cả hai bên của Mỹ bị phá vỡ. Phe trục (Đức - Ý - Nhật) đã kéo Mỹ vào cuộc.
Ngòi nổ Trân Châu Cảng đã làm bùng lên Chiến tranh thế giới thứ hai ở Châu Á – Thái Bình Dương giữa quân Nhật Bản với Mỹ cùng khối Đồng minh. Nhật Bản muốn đánh bại Mỹ hoặc ít nhất kìm chân Mỹ ở trên đất của họ chứ không thể để Mỹ trở thành trở ngại ở Châu Á – Thái Bình Dương.
Nhật thắng lớn trong trận tập kích chiến lược này, nhưng về chiến lược lâu dài thì đây cũng là sự mở màn cho sự thất bại của Nhật Bản vào 4 năm sau, khi nước này phải hứng chịu 2 quả bom nguyên tử của Mỹ thả xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki.

Các tàu chiến neo đậu ở Trân Châu Cảng trúng bom, thủy lôi của tiêm kích Nhật.

Vì sao có cuộc tập kích?
Một là, Mỹ và Phương Tây là trở ngại đối với nước Nhật đã lớn mạnh thông qua cuộc cách mạng đổi mới Minh Trị Duy Tân. Là đảo quốc, nên nguyên nhiên vật liệu khan hiếm, vì vậy, nước Nhật muốn vươn ra ngoài khu vực có nguồn nguyên vật liệu phong phú, đó chính là Châu Á – Thái Bình Dương.
Cuộc tập kích này diễn ra năm 1941, nhưng đã nhen nhóm từ năm 1931 khi Nhật Bản xâm chiếm Mãn Châu Lý và năm 1933 đưa ra chủ trương “Đại Đông Á” thực hiện mưu đồ làm bá chủ Châu Á - Thái Bình Dương, muốn đẩy Mỹ và Châu Âu ra khỏi khu vực này. Vì đây là hai lực lượng kiềm chế và ngăn chặn Nhật Bản vươn ra ngoài. Vì vậy, từ lâu Nhật Bản đã nung nấu ý đồ loại bỏ chướng ngại Mỹ và Phương Tây, nhất là Mỹ để độc chiếm khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

Chiến hạm USS Arizona của Hạm đội 7 Thái Bình Dương chìm trong khói lửa, ngày 7/12/1941.

Hai là, khi Nhật Bản tấn công và chiếm đóng Mãn Châu Lý, bị Mỹ phản đối, Tổng thống Roosevelt đã tiến hành trừng phạt kinh tế Nhật Bản. Vì vậy, Nhật Bản càng nung nấu ý chí trả thù và hoạch định cuộc tấn công này.
Ba là, Nhật Bản muốn đẩy quân Mỹ lùi ra xa, chia cắt Mỹ với các nước ở Châu Á – Thái Bình Dương, nhất là tách Australia ra khỏi Mỹ để độc chiếm khu vực này, thực hiện chiến lược “Đại Đông Á”. Đồng thời thể hiện sức mạnh quân sự của Nhật để răn đe các nước khác muốn ngả theo Mỹ.
Tuy nhiên, thất bại ban đầu chưa hẳn là đã bị đánh bại. Bị thất bại nghiêm trọng, nên vào 12h30 ngày 8/12/1941, Tổng thống Roosevelt đã thuyết phục Quốc hội tuyên chiến với Nhật Bản và nhận được sự ủng hộ tuyệt đối. Thất bại ở Trân Châu Cảng đã khiến Mỹ quyết tâm hơn trong cuộc chiến ở Châu Á – Thái Bình Dương với Nhật Bản. Cuộc tập kích này cũng là màn mở đầu cho thất bại của chủ trương “Đại Đông Á” độc chiếm Châu Á – Thái Bình Dương của Nhật và đưa tới sự thất bại toàn diện khi phải ký Hiệp ước đầu hàng vô điều kiện vào tháng 9/1945.
Bài học nào cho cuộc chiến trong tương lai?
Các nhà nghiên cứu và các nhà chiến lược đều đánh giá: “Khu vực Châu Á – Thái Bình Dương chiếm 60% dân số thế giới và 50% GDP toàn cầu, nếu nước nào không tranh thủ được thì sẽ bị đào thải”.
Bởi vậy, khu vực này đang trở thành sự tranh giành của các cường quốc, nhất là giữa Mỹ và Trung Quốc. Đây là nguyên nhân để Mỹ thực hiện “Chiến lược trở lại Châu Á – Thái Bình Dương”.
Thời gian qua, chiến lược này của Mỹ đã đạt được kết quả nhất định. Để thực hiện chiến lược này, Mỹ chủ trương: Củng cố và tăng cường hơn nữa quan hệ với các đồng minh nòng cốt như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Australia, Philippines, Thái Lan, tranh thủ xây dựng quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với các nước Ấn Độ, Singapore, Indonesia, đồng thời mở rộng hơn nữa quan hệ đối tác toàn diện với các nước khác như Myanmar…

Để không lặp lại thất bại năm xưa, Mỹ đã lập tuyến phòng ngự từ xa để ngăn chặn nguy cơ tương tự không phải từ Nhật mà là từ Trung Quốc, Nga, Triều Tiên. Ảnh minh họa

Cuộc tập kích Trân Châu Cảng đã để lại bài học sâu sắc cho các nhà quân sự với cuộc chiến tranh trong tương lai. Trong tương lai, cuộc tập kích chiến lược không phải bằng máy bay, tàu chiến thông thường và kéo dài tới trên 2 tiếng đồng hồ như ở Trân Châu Cảng, mà là cuộc tập kích chiến lược hay còn gọi là “Đòn phủ đầu” bằng tên lửa tầm xa mang đầu đạn hạt nhân và không cần phải hành quân xa như Nhật Bản trước đây mà tiến hành ngay tại các căn cứ tên lửa ở nước sở tại. Thời gian diễn ra chỉ trong mấy phút có thể tiêu diệt từ 70-80% lực lượng đối phương. Sức tàn phá của các tên lửa tầm xa mang đầu đạn hạt nhân cũng rất ác liệt.
Cách đây 12 năm, vào ngày 11/9/2001, Mỹ bị tấn công bất ngờ vào tòa tháp đôi ở New York. Tuy nhiên, Mỹ quyết tâm không bị bất ngờ trước cuộc tấn công tên lửa tầm xa mang đầu đạn hạt nhân của đối phương vào đất Mỹ.
Mỹ cho rằng đối thủ trong tương lai của Mỹ có thể là Trung Quốc, Nga và Triều Tiên là những nước có vũ khí hạt nhân, tên lửa tầm xa. Vì vậy, để tránh bất ngờ, Mỹ đã lập phòng tuyến từ xa để ngăn chặn.
Đó là phòng tuyến đánh chặn kéo dài từ Bắc tới Nam, từ Đông sang Tây, từ bán đảo Alaska xuống các nước ở Đông Bắc Á, như Nhật Bản, Hàn Quốc tới Đài Loan, Guam, Hawai, Australia, xuống Đông Nam Á như Philippines vòng qua Ấn Độ Dương tới tận Morocco. Mỹ đã bố trí dày đặc các tên lửa đánh chặn trên phòng tuyến này đảm bảo bắn hạ các tên lửa tầm xa của đối phương ngay trên biển trước khi tới đất Mỹ.
Kiều Tỉnh