Mỹ, Nhật rắn với Triều Tiên, dè chừng Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Barack Obama vừa cam kết với Nhật Bản về hành động cứng rắn với Triều Tiên, nhưng chính quyền của ông cũng cố gắng kiềm chế căng thẳng leo thang giữa lãnh đạo mới của Nhật với Trung Quốc.

"Ngài có thể được đảm bảo rằng ngài sẽ có người bạn đồng hành mạnh mẽ ở Mỹ trong suốt nhiệm kỳ của mình", Barack Obama ngày 22/2 nói với tân Thủ tướng Nhật Shinzo Abe trong phòng Bầu dục tại Nhà Trắng, và gọi liên minh với Nhật là "nền tảng chính" trong chính sách của Mỹ ở châu Á.

Obama cho biết hai lãnh đạo đã thảo luận "về những mối quan ngại trước hành động khiêu khích của Triều Tiên và quyết tâm hành động mạnh mẽ để đáp trả".

Triều Tiên hôm 12/2 tiến hành vụ thử hạt nhân thứ ba và phớt lờ những cảnh báo ngay cả từ đồng minh Trung Quốc. Những bức ảnh vệ tinh mới đây cho thấy nước này tiếp tục hoạt động tại bãi thử.

Thủ tướng Abe đồng ý với quan điểm của Obama về việc không đưa ra "những phần thưởng" cho Bình Nhưỡng và về nhu cầu đối với một nghị quyết mới của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe và Tổng thống Mỹ Barack Obama hội đàm với nhau. Ảnh: AFP

Tuy nhiên, Nhà Trắng dường như muốn hạ nhiệt quan hệ giữa Nhật Bản và Trung Quốc, nước đang tăng cường cử tàu đến chuỗi đảo Senkaku/ Điếu Ngư. Obama đã không đề cập đến vấn đề này, nhưng Ngoại trưởng Mỹ John Kerry, trong một cuộc gặp với người đồng cấp Nhật Bản Fumio Kishida, cho biết ông muốn "khen ngợi Nhật vì sự kiềm chế của nước này".

Cuộc gặp giữa lãnh đạo tối cao của hai nước diễn ra chỉ vài giờ sau khi Bắc Kinh chỉ trích Abe về một bài phỏng vấn trên báo, trong đó ông cho rằng Trung Quốc cuối cùng sẽ chỉ gây tổn hại đến môi trường đầu tư vì những hành động quyết liệt trong khu vực.

Ông Abe nói với Obama rằng người Nhật luôn xử lý vấn đề Senkaku với thái độ bình tĩnh và sẽ tiếp tục làm như thế. Tân thủ tướng Nhật sau đó sử dụng ngôn từ mạnh mẽ hơn khi phát biểu tại một trung tâm nghiên cứu. "Chúng tôi đơn giản là không thể khoan dung trước bất cứ thách thức nào hiện nay và trong tương lai. Bất cứ quốc gia nào cũng không nên tính toán sai hay đánh giá thấp sự kiên quyết trong cách giải quyết của chúng tôi", ông Abe nói tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế.

Trao đổi giữa lãnh đạo hai nước thể hiện giọng điệu khác hẳn so với cách đây một tháng, khi cựu ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton cảnh báo Trung Quốc không thách thức sự quản lý của Nhật đối với chuỗi đảo, gây ra sự phản đối từ Bắc Kinh.

Trước đó, trong một phỏng vấn với tờ Washington Post đăng tải hôm 21/2, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã dùng những ngôn từ mạnh mẽ nhằm chỉ trích Trung Quốc, nói rằng Bắc Kinh sử dụng các cuộc tranh chấp lãnh thổ với Nhật Bản và các nước khác để duy trì sự ủng hộ mạnh mẽ ở trong nước.

Ông Abe cho hay, động cơ khó thay đổi đằng sau sự hung hăng trên biển gần đây của Trung Quốc là lý do khiến ông dành nhiều nỗ lực để đối đầu với người Trung Quốc hơn là sống chung hòa bình với họ. Thủ tướng Nhật cũng cho rằng cuộc tranh chấp căng thẳng với Bắc Kinh vì Senkaku/Điếu Ngư sẽ không sớm được giải quyết.

Trong cuộc phỏng vấn, Thủ tướng Abe còn nói rằng hệ thống giáo dục Trung Quốc nhấn mạnh tới tình yêu nước và “tâm lý chống Nhật”, khiến cuộc tranh chấp lãnh thổ giữa hai nước càng trở nên căng thẳng.

Ông Abe cũng phác thảo một loạt các kế hoạch để đối phó với Trung Quốc, bao gồm việc thúc đẩy chi tiêu quốc phòng, tăng cường quan hệ với các nước như Thái Lan, Indonesia, Việt Nam và các nước khác có chung lo ngại về Bắc Kinh.

Thủ tướng Nhật nói thêm, sự hiện diện của Mỹ ở châu Á có ý nghĩa quan trọng nhằm ngăn chặn Bắc Kinh chiếm lãnh thổ do các quốc gia khác kiểm soát.

Ngay sau đó, Bắc Kinh đã lên tiếng phản ứng trước các bình luận của Thủ tướng Nhật.

Người phát ngôn Bộ ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi cho hay giới chức Trung Quốc bị sốc trước các phát biểu của ông Abe.

“Hiếm khi lãnh đạo một nước có những phát biểu bóp méo ngang nhiên như vậy”, ông Hồng Lỗi phát biểu, và cáo buộc Thủ tướng Nhật tấn công nước láng giềng và kích động sự đối đầu giữa các nước trong khu vực. Trung Quốc đã yêu cầu phía Nhật giải thích về các bình luận đó, ông Hồng Lỗi nói.

Bình luận của Thủ tướng Nhật cũng khiến truyền thông Trung Quốc tức giận.

Tờ Nhân dân nhật báo cho rằng Trung Quốc lấy làm “sửng sốt” khi trong cuộc phỏng vấn với tờ Washington Post, ông Abe khẳng định sẽ ngăn chặn Bắc Kinh xâm phạm lãnh thổ Nhật Bản.

Trong khi đó, Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Yoshihide Suga ngày 22/2 khẳng định báo Mỹ đã trích dẫn sai tuyên bố của Thủ tướng Shinzo Abe về vấn đề Trung Quốc, dẫn đến hiểu lầm khiến Bắc Kinh phải lên tiếng "sửng sốt".


Kim Hảo (Tổng hợp)