4 hạn chót quan trọng quyết định thành bại của ông Trump

[pizza]

Những hạn chót về giám sát tình báo, ngân sách và khủng hoảng năng lượng Iran đang dồn Trump vào thế khó, khi nhiều yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của ông.


Hàng loạt mốc thời gian quan trọng trong 5 tuần tới có thể định hình vận mệnh chính trị của ông Trump và đảng Cộng hòa.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và đảng Cộng hòa đang bước vào chuỗi thời điểm “được ăn cả, ngã về không” trong 5 tuần tới, với hàng loạt mốc thời gian, phần lớn nằm ngoài tầm kiểm soát trực tiếp của ông, nhưng có thể định hình cục diện trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Những “deadline” này trải dài từ an ninh quốc gia đến chính sách đối nội, song đều có điểm chung: nếu xử lý sai, hệ quả chính trị sẽ rất lớn.

30/4: Gia hạn FISA - cuộc chiến nội bộ GOP
Đảng Cộng hòa chỉ còn vài ngày làm việc lập pháp để đạt thỏa thuận gia hạn Điều khoản 702 của Đạo luật Giám sát Tình báo Nước ngoài (FISA) - công cụ then chốt trong hoạt động tình báo.

Điều khoản này cho phép chính phủ Mỹ theo dõi liên lạc của người nước ngoài ở nước ngoài mà không cần lệnh tòa. Tuy nhiên, dữ liệu của công dân Mỹ cũng có thể bị thu thập “vô tình”, khiến các tổ chức bảo vệ quyền riêng tư kêu gọi siết chặt, yêu cầu phải có lệnh trước khi truy xuất dữ liệu.

Ông Trump yêu cầu gia hạn “sạch”, bất chấp sự hoài nghi trong chính nội bộ đảng. Trong khi đó, phe bảo thủ cứng rắn tại Hạ viện đòi thêm “lan can pháp lý” để ngăn chặn việc giám sát không lệnh đối với người Mỹ.

Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đã công bố dự thảo gia hạn 3 năm, với một số điều chỉnh giám sát và chế tài, nhưng chưa đáp ứng yêu cầu phải có lệnh - điểm mấu chốt mà phe cứng rắn theo đuổi.

Đến nay, nhóm phản đối vẫn chưa “gật đầu”. Lãnh đạo GOP tiếp tục thương lượng nhằm đưa dự luật ra Ủy ban Quy tắc vào đầu tuần tới. Tuy nhiên, ngay cả khi Hạ viện thông qua, dự luật vẫn có nguy cơ mắc kẹt tại Thượng viện trước hạn chót.

Đầu tháng 5: Bộ An ninh Nội địa cạn ngân sách
Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin cảnh báo ngân sách trả lương cho nhân viên sẽ cạn trong tuần đầu tháng 5, khi Quốc hội vẫn loay hoay chấm dứt tình trạng “đóng cửa một phần” kéo dài hai tháng của bộ này.

Nguồn tiền hiện tại đến từ khoản ngân sách được phân bổ từ năm ngoái theo đạo luật lớn của ông Trump, nhưng với gánh nặng chi trả khổng lồ, quỹ này sẽ nhanh chóng cạn kiệt nếu không có ngân sách mới.

Trong bối cảnh đó, đảng Cộng hòa đang đề xuất gói tài trợ phần lớn cơ quan thuộc Bộ An ninh Nội địa, nhưng trì hoãn ngân sách cho các đơn vị nhạy cảm như ICE và Hải quan - Biên phòng, vốn là điểm tranh cãi với phe Dân chủ.

Ông Mullin cho biết gần 2/3 nhân sự của bộ vẫn đang nghỉ việc tạm thời và chỉ trích phe Dân chủ “đặt an ninh quốc gia vào rủi ro”, kêu gọi phải quy trách nhiệm cho những người trì hoãn.

Cuối tháng 5: Iran trước “lằn ranh dầu mỏ”
Lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ đang tạo áp lực thời gian đối với Iran. Nếu không thể xuất khẩu dầu trong khoảng một tháng tới, Tehran buộc phải đóng các giếng dầu - động thái có thể gây tổn thất lâu dài do nguy cơ mất áp suất và giảm năng suất.

Dù xung đột lan rộng tại Trung Đông, Iran vẫn duy trì xuất khẩu trong hai tháng qua, chủ yếu sang Trung Quốc. Chính quyền Trump thậm chí đã “nới tay” phần nào nhằm giảm áp lực thiếu hụt năng lượng toàn cầu.

Theo chuyên gia Gregory Brew, trong 4-5 tuần tới, Iran sẽ phải chuyển dầu vào kho dự trữ cho đến khi đầy. Sau đó, lựa chọn duy nhất là giảm sản lượng.

“Lệnh phong tỏa phải được duy trì nghiêm ngặt thêm ít nhất một tháng nữa trước khi Iran buộc phải cắt giảm sản xuất”, ông nhận định.

1/6: Dự luật ngân sách - bài toán thời gian của Thượng viện
Ông Trump muốn một dự luật ngân sách được trình lên bàn ký trước ngày 1/6, nhằm cấp vốn cho lực lượng thực thi nhập cư và biên giới.

Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Thượng viện Lindsey Graham đã công bố khung ngân sách, và Thượng viện đã bước đầu thông qua. Tuy nhiên, dự luật vẫn phải vượt qua Hạ viện - nơi một số nghị sĩ Cộng hòa muốn mở rộng phạm vi để đưa thêm ưu tiên chính sách của đảng.

Bất kỳ sửa đổi nào cũng sẽ khiến dự luật quay lại Thượng viện, kéo dài thời gian tranh luận và bỏ phiếu - điều mà lãnh đạo đa số John Thune muốn tránh.

Ông Thune chủ trương giữ dự luật “gọn nhẹ” để tăng khả năng thông qua nhanh, kịp hạn chót mà ông Trump đặt ra.

Trong khi đó, một số nghị sĩ bảo thủ tại Hạ viện yêu cầu Thượng viện phải thông qua ngân sách nhập cư trước khi xem xét dự luật lưỡng đảng nhằm mở cửa lại toàn bộ Bộ An ninh Nội địa - động thái có thể khiến tình trạng đóng cửa kéo dài sâu sang tháng 5.

Tổng thể, 5 tuần tới là phép thử đồng thời về năng lực điều hành, đoàn kết nội bộ và chiến lược chính trị của ông Trump cùng đảng Cộng hòa, trong bối cảnh mỗi “deadline” đều tiềm ẩn rủi ro lớn nếu trượt nhịp.

VietBF@ sưu tập