Nhà nghiên cứu Đặng Hùng và hai thanh niên đă chạy bán sống bán chết, trèo tót lên khỏi hầm mộ, bởi từ các ngóc ngách, khe kẽ, rắn độc túa ra ph́ pḥ đuổi người cứ như trong phim kinh dị.
Những ngày cuối năm, người dân cả nước kéo nhau đi mua sắm, tham thú cảnh quan, hoặc nhậu nhẹt tất niên, c̣n Nhà nghiên cứu lịch sử Đặng Hùng (Hội Văn học nghệ thuật Thái B́nh) lại gọi tôi về Thái B́nh đi viếng mộ vua Trần.
Đă nửa cuộc đời, ông Hùng dành tâm huyết cho việc nghiên cứu về đời Trần, đặc biệt là thời kỳ nhà Trần ở Thái B́nh. Vậy nên, năm nào cũng vậy, cứ đến cuối năm, ông Hùng lại về làng Tam Đường (Tiến Đức, Hưng Hà, Thái B́nh) thắp hương ở đền thờ, thăm viếng phần mộ các vị vua Trần, trước khi ra mộ tổ tiên ḿnh.
Tôi đă từng có nhiều năm theo chân nhà khảo cổ Tăng Bá Hoành (nguyên giám đốc Bảo tàng Hải Dương) đi đào mộ cổ, đặc biệt là những ngôi mộ Hán, chủ yếu gồm mộ xây gạch và mộ xếp cũi gỗ ở vùng Hải Dương, Hưng Yên, Hải Pḥng, Quảng Ninh.
Mộ Hán là tên gọi chung một số loại mộ xây vào thời Bắc thuộc ở nước ta. Loại h́nh mộ này c̣n kéo dài đến thời Trần, nhưng thời này quy mô nhỏ hơn.
Những ngôi mộ của quan lại, nhà giàu, vốn đắp to như quả đồi, nhưng trải mưa nắng mài ṃn hàng ngàn năm, con người tàn phá, biến động địa chất, mà giờ đây, nó chỉ c̣n như cái g̣ đống, lùm đất giữa cánh đồng mà thôi. Những g̣ mộ ấy vẫn c̣n rải rác ở các cánh đồng vùng đồng bằng Bắc Bộ, tương đối nhiều ở Hải Dương.
 |
| Ông Cường bên ngôi mộ được gọi là Phần Bụt. |
Dù đă được tận mắt nhiều g̣ mộ Hán khổng lồ, song tôi vẫn thực sự choáng ngợp trước 3 g̣ mộ ở làng Tam Đường (Tiến Đức, Hưng Hà, Thái B́nh). 3 g̣ mộ uy nghi giữa cánh đồng lúa rộng mênh mông. Có lẽ, đây là những g̣ mộ cổ lớn nhất từng được biết đến ở nước ta.
Chúng ta vẫn biết đến Thái B́nh là tỉnh không có đồi núi, nhưng đứng trước 3 ngôi mộ này, có lẽ phải xem xét lại. Bởi v́, 3 g̣ mộ ấy đúng là 3 quả đồi. Quả là một công tŕnh vĩ đại của thời Trần.
Ông Cường, Phó ban quản lư di tích đền Trần tại Tam Đường dẫn chúng tôi lên g̣ mộ mà người dân gọi là Phần Bụt. Đứng dưới chân g̣ mộ, càng thấy công tŕnh mồ mả thực là vĩ đại. Chưa ai đo đạc những ngôi mộ này, nhưng theo ước tính của nhà nghiên cứu Đặng Hùng, th́ diện tích tính dưới chân đế của nó cũng phải đến vài mẫu.
Ngay dưới chân mộ, một nhóm chị em phụ nữ đang miệt mài cắt cỏ. Ngày giáp Tết, người dân đi tảo mộ tổ tiên, thường dọn cỏ sạch sẽ, nhưng với 3 g̣ mộ khổng lồ này, th́ nhân công dọn cỏ quanh năm suốt tháng.
Một chị bảo, với 5 nhân công, th́ phải cắt cỏ liên tục một tuần mới xong được một g̣ mộ. Mỗi g̣ mộ thu được mấy chục tấn cỏ. Không hiểu sao, cỏ ở những g̣ mộ này lại tốt đến thế, chẳng chăm bón ǵ mà cứ tốt bời bời, cao đến thắt lưng.
Chị em nhân công dọn cỏ cứ cắt theo lối, như kiểu người nông dân Bắc Bộ gặt lúa thành hàng, rồi xoáy trôn ốc dần lên đến đỉnh mộ. Dọn đến đỉnh mộ th́ ở dưới chân mộ cỏ đă lại xanh rờn. Vậy nên, cứ dọn cỏ xong phần mộ thứ 3, th́ lại chuẩn bị cho cuộc dọn cỏ ngôi mộ đầu tiên.
Việc dọn cỏ của chị em nhân công quanh năm suốt tháng không ngừng nghỉ. Nếu không dọn cỏ th́ phần mộ của các vị vua sẽ thật thảm hại, trông như núi cỏ khổng lồ. Có một cách dọn cỏ rất nhanh và hiệu quả, đó là phun thuốc diệt cỏ. Thế nhưng, chẳng ai dám cho phép đem thuốc độc phun vào mộ vua.
Cũng không ai được phép đưa máy cắt cỏ đến, v́ tiếng nổ sẽ làm kinh động nơi yên nghỉ của vua. Mọi việc liên quan đến những g̣ mộ này đều phải làm thủ công. Riêng việc dọn cỏ cho 3 “quả núi” này cũng là một kỳ công.
Ông Cường đứng dưới chân mộ khấn vái, xin phép các vua Trần cho phóng viên được trèo lên mộ. Tôi vạch cỏ trèo lên, đứt cả hơi mới lên đến đỉnh mộ. Đứng trên nóc mộ vua, nh́n thấy làng mạc bốn phương, thấy cả đê sông Hồng phía xa.
Tôi trộm nghĩ, nếu để cho đám thợ săn chuột đào bới, th́ có thể tóm được cả tấn chuột ở một ngôi mộ. Chuột đào nham nhở g̣ mộ, tạo thành những đống mà (đất do chuột moi ra) to tướng. Các nhân công lại phải h́ hục vun đất đắp lại.
Chị em nhân công cắt cỏ kể cho tôi nghe về chuyện gặp những con chuột to như con mèo cắn nhau chí chóe ngay trước mặt các chị. V́ không ai được phép lên g̣ mộ đào hang bắt chúng, nên chúng cũng dạn người, nô đùa ngay trước mắt các chị.
Ở các g̣ mộ này có rất nhiều chuột đất và chuột cống. Người Thái B́nh gọi chuột cống là một loại chuột rất lớn, nặng trên dưới 1 kilogam, chuyên ăn gà, vịt, chim chóc, chứ không phải gọi chung cho các loài chuột sống dưới cống ở đô thị.
 |
| Một ngôi mộ vua Trần to như quả đồi ở làng Tam Đường. |
Chuột đất cũng là loại chuột to, nặng ngót 1 kilogam, có màu xám. Hai loại chuột này là đặc sản của quê lúa, thịt rất thơm ngon, được bán ở chợ với giá 200 ngàn đồng/kilogam. Tuy nhiên, do bị săn bắt nhiều, nên hiện tại hai giống chuột này khá hiếm.
Chuột lắm th́ rắn độc ắt sẽ nhiều. Người dân trong làng Tam Đường ít khi dám trèo lên những g̣ mộ này. Hang hốc nhiều, cỏ rậm rạp lút gối, nên chuyện dẫm phải rắn độc và bị đớp rất dễ xảy ra. Người dân trong vùng vẫn thường xuyên tóm được rắn độc khi chúng ḅ ra từ những g̣ mộ này.
Cũng có nhiều người bị rắn độc ở các g̣ mộ cắn và trúng độc. Chuyện chết người cũng đă từng xảy ra. Thậm chí, từ xưa đến nay, người dân không dám thả trâu đến gần g̣ mộ. Bởi v́, trâu đến chân g̣ mộ ăn cỏ thường xuyên bị rắn độc cắn chết. Theo những người có kinh nghiệm, chỉ có rắn hổ chúa mới đủ lượng độc tố giết chết trâu.
Giới săn rắn nh́n những g̣ mộ này mà thèm thuồng, nhưng chẳng ai cho phép họ được đào mộ vua để bắt rắn, nên đành chịu.
Nhà nghiên cứu Đặng Hùng vẫn c̣n nhớ như in cái lần ḷ ḍ ṃ xuống một hầm mộ sau khi người dân đào bới làm lộ ra. Với sự giúp đỡ của hai thanh niên, ông Hùng đă đốt đuốc chui xuống hầm mộ nghiên cứu.
Ông Hùng sung sướng đến chết lặng khi dạo trong đường hầm kè đá, gỗ uy nghi trong ḷng mộ. Tuy nhiên, ông và hai thanh niên đă chạy bán sống bán chết, trèo tót lên khỏi hầm mộ, bởi từ các ngóc ngách, khe kẽ, rắn độc túa ra ph́ pḥ đuổi người cứ như trong phim kinh dị.
Người dân trong làng tin rằng có Thần Rắn bảo vệ nơi yên nghỉ của các vị vua, nên không ai dám xuống hầm nữa. Đến năm 2000, sau khi họp bàn, người dân trong làng đă lấp hầm mộ lại, một là để người dân không ṭ ṃ chui vào bị rắn độc cắn, hai là để vua Trần được yên nghỉ.
Theo
VTC
Rùng ḿnh: Rắn thần trong 3 g̣ mộ to như núi đuổi bắt người
