Phổ biến vũ khí, đe dọa an ninh mạng, ngân sách eo hẹp và sự trỗi dậy về quân sự của Trung Quốc… là những bài toán không dễ dàng đối với ông Leon Panett.
Ông Leon Panetta, cựu giám đốc CIA và là ông chủ mới của Lầu Năm Góc sẽ phải đối mặt với một loạt những thách thức to lớn.
Cắt giảm ngân sách quốc phòng
Bài toán đầu tiên của ông Panetta là ngân sách quốc phòng gần như chắc chắn đang teo lại trong những năm tới. Đây gần như là hiện tượng có tính quy luật trong lịch sử nước Mỹ mỗi khi chiến tranh kết thúc. Nhưng khác với thời điểm kết thúc cuộc chiến ở Triều Tiên, Việt Nam, chiến tranh Lạnh kết thúc việc Mỹ rút chân khỏi Iraq, Afghanistan không có nghĩa các nguy cơ an ninh đối với nước này đã giảm bớt.
Nhất là khi khu vực Trung Đông – Bắc Phi đang diễn ra các quá trình bất ổn chính trị trên diện rộng. Đặc biệt, chính quyền Obama mở ra một mặt trận thứ 3 ở Libya. Tình hình trong an ninh quốc tế vốn đã rất phức tạp nhưng không phải là những thách thức duy nhất đối với ông chủ mới của Lầu Năm Góc. Nhiều mây đen và bão tố đang hiện hữu ở chân trời an ninh.
Mất thế kiểm soát thị trường vũ khí công nghệ cao
Không thể phủ nhận, trong những năm gần đây quân đội Mỹ đã mất thế kiểm soát đối với thị trường vũ khí điều khiển (vũ khí thông minh), trong bối cảnh một loạt các cường quốc mới nổi có thể tự phát triển các loại vũ khí công nghệ cao. Điều này, tạo điều kiện cho các tổ chức phi nhà nước sở hữu những loại đạn cối và tên lửa có điều khiển.
Khi đó, chiến tranh thông thường sẽ bị thay đổi tính chất, làm cho các cuộc hành quân quân sự trở nên vô cùng mạo hiểm so với ngày nay.
Sự phổ biến trên không chỉ đe dọa các mục tiêu quân sự mà cả những mục tiêu dân sự, nhất là các cơ sở kinh tế quan trọng. Giá trị của thương mại biển ngày nay không còn chỉ tính bằng khối lượng hàng hóa các tầu hàng chuyên chở. Tổng giá trị của các dàn khoan, các giếng dầu, các trạm bơm dầu và các đường cáp quang dưới đáy biển cùng với thềm lục địa của Mỹ có thể lên tới hàng nghìn tỷ USD. Rất nhiều trong số tài sản này, theo ngôn ngữ quân sự, là những mục tiêu tương đối mềm hoặc dễ bị tấn công của kẻ thù.
Trong số các cường quốc trên, đặc biệt phải kể tới Trung Quốc, nước đang có những cố gắng lớn nhằm chuyển đổi cán cân quân sự ở khu vực Tây Thái Bình Dương đến mức sự bảo đảm của Mỹ đối với các đồng minh của mình ở khu vực không còn đáng tin tưởng, thậm chí, tạo ra nguy cơ các nước trong khu vực phải chấp nhận bá quyền của Trung Quốc ở Đông Á.
Cơ sở của luận điểm trên thể hiện ở việc Trung Quốc đang xây dựng lực lượng tên lửa có khả năng đe dọa các căn cứ quân sự lớn của Mỹ ở khu vực như căn cứ Kadena ở Okinawa và căn cứ Andersen ở Guam.
An ninh mạng
Tính tổng thể của những nguy cơ an ninh còn được bồi đắp bởi sự phát triển của “vũ khí tin học”, đe dọa tổng thể hệ thống mạng chiến tranh của quân đội Mỹ. Các loại vũ khí mạng đang được các nước dùng vào các mục đích gián điệp và phá hoại.
Một đối tượng quan trọng không kém của tội phạm mạng là cơ sở tin học của các hệ thống tài chính, năng lượng. Chúng có thể chịu những tổn thất hủy diệt ở mức độ chiến lược mà không được cảnh báo trước.
Vậy mà đến nay, Quân đội Mỹ chỉ được giao nhiệm vụ bảo vệ các miền “.mil”. Dù còn nhiều yếu tố quan trọng khác kiên quan đến vị an ninh của Mỹ, đặc biệt là ngành công nghiệp quốc phòng, vẫn nằm ngoài chức năng bảo vệ của lực lượng chỉ huy mạng mới được thành lập của Mỹ (USCC).
Sự phổ biến vũ khí hạt nhân
Tehran, một chính quyền không thân thiện với Mỹ, đứng trước ngưỡng cửa trở thành một quốc gia hạt nhân. Việc Iran sở hữu loại vũ khí hủy diệt hàng loạt sẽ tạo nên cục diện đối đầu không khoan nhượng giữa nước này và quốc gia thù địch trong khu vực là Israel. Thời gian bay của tên lửa đạn đạo giữa hai nước chỉ mất khoảng 10 phút, không đủ để cảnh báo sớm và khởi động một sự đáp trả có hiệu quả - nếu hai nước có đủ nguồn lực và chuyên môn công nghệ - kỹ thuật để xây dựng, bảo dưỡng và vận hành những tên lửa này.
Sự xuất hiện của “quả bom tại Vịnh Ba Tư” (Iran) và “quả bom của Israel” cũng không thể đảm bảo rằng Thổ Nhĩ Kỳ và các nước hàng đầu thế giới Arab bỏ qua nhu cầu trang bị hạt nhân cho chính họ. Lấp ló đằng xa, Pakistan, quốc gia hạt nhân có khả năng sản xuất ra một lượng plutoni nhiều hơn nhu cầu của thị trường nội địa, có thể sẽ nắm lấy cơ hội để phổ biến mô hình ô hạt nhân của mình tới các nước vùng Vịnh.
Điểm đặc biệt gây quan ngại với Mỹ ở chỗ Pakistan là nước sở hữu hạt nhân bất ổn nhất thế giới. Nhất là trong thời gian gần đây, quan hệ giữa hai nước đang xấu đi sau vụ triệt hạ Osama Bin Laden, lãnh đạo của tổ chức Hồi giáo cực đoan Al Qaeda.
Có thể lập luận rằng nước Mỹ chưa bao giờ phải đối mặt với một sự kết hợp của các thách thức an ninh ngày càng lớn như hiện nay.
Trước khi gặp gỡ với các tướng lĩnh, trước hết Bộ trưởng Quốc phòng mới cần hình dung được việc làm thế nào, hay liệu, nước Mỹ có thể đối phó được với những thách thức mới kể trên hay không và những tác động có thể có đối với các chương trình quốc phòng của Mỹ là gì? Không làm được như vậy thì nước Mỹ sẽ gặp rủi ro lớn vì quân đội được tổ chức, huấn luyện và trang bị để đối phó với những thách thức quen thuộc và dễ dàng trong mà các đối thủ của Mỹ đã từ bỏ.
Ông Robert Gates ra đi với danh tiếng là một trong những bộ trưởng quốc phòng giỏi nhất của nước Mỹ, là sự nuối tiếc cho Tổng thống Obama khi ông này sắp bước vào cuộc đua tái cử. Những thách thức phía trước cho Quân đội Mỹ và vị bộ trưởng quốc phòng mới đòi hỏi nước Mỹ phải có cách tiếp cận mới. Chỉ có thời gian mới trả lời ông chủ Lầu Năm Góc có đủ phẩm chất và năng lực giữ cho uy tín và ảnh hưởng của Mỹ trên thế giới đến mức nào.
Phạm Ngọc Uyển__DV
4 bài toán khó với ông Leon Panetta
