Thị trường vàng cầm chừng, chờ qui định mới
SÀI G̉N - Sài G̣n ngủ một đêm tới sáng mọi thứ đă đảo lộn tới không ngờ. Mặc dù trước đó, khi giá vàng và đô la Mỹ đua nhau lên giá, cộng thêm giá xăng dầu, giá điện đồng loạt tăng, báo chí đă có những thông tin về việc nhà nước sẽ lập các đoàn thanh tra, kiểm tra các ngân hàng và các điểm thu đổi ngoại tệ để siết chặt việc quản lư. Thị trường vàng và ngoại tệ vẫn hoạt động nhộn nhịp, “không thèm” quan tâm tới thông tin trên.
Các tiệm mua bán vàng bạc đá quí vắng khách tại trung tâm mua sắm Thương xá Tax, Sài G̣n. (H́nh: Văn Lang/Người Việt)
Bất ngờ, ngày 9 tháng 3, 2011, công an, quản lư thị trường phối hợp với bên ngân hàng kiểm tra hàng loạt những tiệm vàng có kinh doanh ngoại tệ (không được phía ngân hàng nhà nước cấp phép). Kết quả: 10 tiệm vàng lớn tại Sài G̣n bị phạt nặng. Cùng lúc, tin từ Hà Nội bay vào, một giám đốc công ty tư nhân rút 400 ngàn USD của cá nhân từ ngân hàng, trong lúc đang thực hiện giao dịch với một chủ tiệm vàng để đổi số tiền trên ra tiền đồng Việt Nam tại nhà riêng th́ công an ập vào, 400 ngàn USD và gần 9 tỉ đồng tiền Việt bị tạm giữ chờ xử lư...
Lập tức, ngày hôm sau (10 tháng 3), thị trường đô la Mỹ tại Sài G̣n đóng băng hoàn toàn. Việc này làm nhiều người dân ở Sài G̣n sau một đêm thức giấc hoàn toàn chới với.
Chị M. nhà ở Phú nhuận kể, mới mấy hôm trước chị được biết giá đô Mỹ đang lên, do vậy trưa ngày 9 tháng 3 nhận được điện thoại từ ngân hàng báo tin có tiền từ thân nhân bên Mỹ gởi về chị mừng lắm đi lănh ngay. Nhưng chiều hôm đó chị chưa vội đổi, tính qua ngày hôm sau sẽ ra Sài G̣n đổi sẵn ghé siêu thị điện máy mua một cái tủ lạnh niềm mơ ước bấy lâu khi mùa nắng nóng đang về, chị tính là sẽ c̣n dư ra một ít và biết đâu chừng qua hôm sau đô lại lên giá thêm th́ càng... lợi. Ngày hôm sau 10 tháng 3, chị M hoàn toàn hụt hẫng khi chị ghé mấy tiệm vàng gần chợ Bến Thành để đổi tiền đô đều bị lắc đầu từ chối với cùng một lư do: công an đang kiểm tra gắt lắm, do vậy ngưng vô thời hạn việc mua bán đô.
Một tiệm vàng trên đường Lê Lợi, Sài G̣n. (H́nh: Văn Lang/Người Việt)
Không thường xuyên nhận tiền của thân nhân và cũng không rành lắm về thị trường ngoại tệ, chị M. đứng thẫn thờ với $300 trên tay. Cuối cùng một chủ tiệm vàng chỉ chị M. ra khu đường Đồng Khởi (Tự Do cũ), để đổi tiền tại mấy đại lư của ngân hàng. Vào một quầy đổi ngoại tệ, chị M. chới với khi nhân viên tại quầy cho biết $100 đô Mỹ hiện thời chỉ đổi được 2 triệu 86 ngàn đồng Việt Nam, vậy mà chỉ cứ tưởng phải đổi được gần 2 triệu 300 ngàn, v́ chị nghe nói mấy bữa trước “đô” lên lắm. Hỏi thăm lại nhân viên quầy th́ được trả lời là tỉ giá này do nhà nước quy định, nếu chị không đổi th́ đi đâu cũng vậy. Nuốt cục nghẹn chi M đành bấm bụng đổi tiền, tính ra mỗi một trăm đô chị mất gần 220 ngàn đồng Việt Nam, với 300 đô chị mất hơn nửa triệu bạc, đúng là của đau con xót.
Trưa ngày 11, chúng tôi ghé quầy đổi tiền Money Change 59, tỉ giá mà nhân viên ở đây đưa cho chúng tôi chỉ c̣n 2 triệu 55 ngàn đồng cho $100. V́ báo chí Việt Nam đă đồng loạt đưa tin các tiệm vàng ngưng hoàn toàn việc mua bán ngoại tệ, không c̣n biết đi đâu chúng tôi đành phải đổi tại quầy. Nhưng sau đó vào một tiệm cà-phê Wifi gần đó check lại tỉ giá ngân hàng chúng tôi mới biết ḿnh bị hố: tỉ giá ngân hàng ngày hôm đó là 2 triệu 87 ngàn đồng cho một trăm đô Mỹ!
Hèn chi, ở quầy đổi tiền chúng tôi thấy một cô Tây trẻ ghé hỏi thăm tỉ giá, khi thấy nhân viên quầy đưa ra một giá quá thấp như vậy đă lắc đầu quầy quậy bỏ đi ngay lập tức. Rơ ràng là mấy ngày qua, lợi dụng ưu thế độc quyền của ḿnh, mấy quầy đổi tiền có giấy phép là đại lư của ngân hàng đă có dấu hiệu ép giá của khách hàng để trục lợi. Nhưng khách hàng càng bực ḿnh hơn khi hỏi thăm tỉ giá bán ra của tiền đô th́ ở đâu tại quầy nào cũng chỉ nhận được câu trả lời duy nhất: “Chỉ mua vào chứ không bán ra.”
Một đại lư đổi ngoại tệ trên đường Lê Lợi, Sài G̣n. (H́nh: Văn Lang/Người Việt)
Mặc dù trước đó mấy bữa, đi khảo giá, chúng tôi nhận được câu trả lời là muốn mua bao nhiêu cũng có, nhưng sau ngày 9 tháng 3, muốn mua tiền đô th́ phải có giấy tờ của cơ quan thẩm quyền cấp cho những lư do cụ thể như đi công tác nước ngoài, đi du học, đi du lịch, đi chữa bệnh ở nước ngoài... với những thủ tục xét duyệt rất nhiêu khê mà chẳng ai muốn dây vào mất thời gian, rách việc. Tức một cái là khi họ mua tiền đô của khách hàng th́ rất dễ, nhưng khi bán ra th́ lại... quá khó. Mới có mấy ngày mà người dân đă thấy nhớ cái thị trường tự do của những ngày trước.
Chiều hôm sau (12 tháng 3) chúng tôi đi rảo quanh các tiệm vàng các quận ven Sài G̣n để xem thị trường tự do về ngoại tệ ở Sài G̣n đă thực sự “chết” hẳn chưa. Các tiệm vàng đều vắng khách, khi có khách vô nhân viên cũng chẳng thèm chào đón. Chúng tôi hỏi bán tiền đô, họ nh́n một cách nghi ngại rồi lắc đầu cho biết đă ngừng hẳn việc mua bán ngoại tệ. Mọi việc đă gần như có câu trả lời dứt khoát, nhưng thật bất ngờ khi chúng tôi ghé một tiệm vàng quen tại Phú Nhuận, thấy đám nhân viên thờ ơ khi có khách vào. Tưởng sẽ lại bị từ chối, nhưng khi ông chủ tiệm nhận thấy người quen ra chào, chúng tôi hỏi giá bán tiền đô, không chút ngần ngại ông chủ tiệm cho giá ngay 2 triệu 130 ngàn đồng cho một trăm USD và càng bất ngờ khi ông cho luôn giá bán ra là 2 triệu 150 ngàn đồng (chênh lệch giữa giá mua và bán là 20 ngàn đồng cho 100 USD).
Để xác nhận là thị trường chợ đen về ngoại tệ ở Sài G̣n chưa bao giờ chết, một người bạn của chúng tôi kể, có anh bạn ở công ty đi công tác nước ngoài đột xuất, cần có 3 ngàn USD lận lưng, chạy ra ngân hàng xin đổi tiền th́ thủ tục quá nhiêu khê, hơn nữa anh cần đô la Mỹ th́ người ta lại đổi cho anh tiền Yen (Nhật), tiền Bạt (Thái) và tiền... Euro. Tức ḿnh anh về kể cho vợ nghe, cô vợ cười ngất, đoạn bấm máy gọi cho một tiệm vàng quen, chỉ 15 phút sau $3,000, được nhân viên của tiệm mang tới giao đổi tận nhà.
Một đại lư đổi ngoại tệ trên đường Đồng Khởi (Công Lư cũ). (H́nh: Văn Lang/Người Việt)
Mấy ngày qua, những người dân có nhu cầu đột xuất về tiền đô với số lượng nhỏ vài ba trăm đô chới với v́ không biết chạy mua ở đâu, ngân hàng th́ làm khó dễ về thủ tục, c̣n tiệm vàng th́ từ chối v́ sợ bị công an gài. Đa số các tiệm vàng chỉ dám mua bán với những khách hàng thân quen, uy tín lâu nay.
Trong vai một người cần mua tiền đô gấp cho con gái chuẩn bị đi du học nước ngoài, chúng tôi tới ngân hàng hỏi thăm thủ tục mua tiền. Sau khi được nhân viên tận t́nh hướng dẫn thủ tục, chúng tôi vẫn cứ mặt buồn, lại luôn miệng “cần mua gấp sợ con gái trễ học.” Một nhân viên bỏ nhỏ, nếu gấp vậy th́ hăy để lại số phôn, chúng tôi sẽ giúp đỡ.
Việc dư luận mấy ngày qua dân chúng ở Sài G̣n xôn xao về việc gặp khó khăn cho những nhu cầu thanh toán gấp bằng tiền đô đă buộc giới chức có thẩm quyền phải lên tiếng hứa hẹn là sẽ cải tiến thủ tục để bà con dễ dàng nhanh chóng mua được tiền đô theo đúng tỉ giá ngân hàng. Trước mắt th́ lời hứa vẫn chỉ là... lời hứa. Những người có nhu cầu th́ vẫn phải vắt chân lên cổ tự lo. Như một người bạn của chúng tôi, nhận được điện thoại khẩn cấp của con gái từ nước ngoài: “Ba ơi, tiền ba gởi cho con ăn học đầu năm nay đă bị hacker xâm nhập tài khoản và quơ hết rồi, ba gởi gấp cho con ít tiền cầm cự chờ con kiếm việc làm thêm.” Dầu sôi nửa bỏng như thế, lại thêm thủ tục nhiêu khê, có người cha nào mà không rát ruột v́ tiếng kêu của con?
Ngoài thị trường ngoại tệ tự do bị đóng băng đột ngột, thị trường vàng miếng ở Sài G̣n cũng đang cầm chừng mua bán và nghe ngóng v́ nhà nước dự định tháng 4 này sẽ xóa thị trường kinh doanh vàng miếng tại Việt Nam. Người dân chuyển qua mua nhẫn trơn để cất giữ và thanh toán khi hữu sự.
Văn Lang/Người Việt
Sài G̣n, thị trường đô la rút vào bí mật
