Phát lộ tàu cổ giữa bãi biển Hội An, hé mở câu chuyện hàng trăm năm trước

[pizza]

Sau bão số 13, từng đợt sóng lớn xâm thực mạnh đã cuốn trôi lớp cát dày ven biển Hội An, làm lộ ra phần thân con tàu gỗ khổng lồ được cho là tàu cổ bị vùi lấp hàng trăm năm – di vật quý hiếm gắn với thời kỳ hưng thịnh của thương cảng Hội An xưa.

Những ngày qua, từng đợt sóng lớn liên tiếp xâm thực bờ biển Hội An Tây, cuốn trôi lớp cát dày vốn phủ kín khu vực từng được xác định có tàu cổ chôn vùi dưới lòng cát. Khi thủy triều rút vào buổi sáng, phần thân tàu gỗ khổng lồ rộng hơn 5m, dài lộ ra 17,4m (và có thể còn dài hơn do bị vùi sâu) hiện rõ trước mắt người dân và du khách.



Di vật quý minh chứng cho tuyến giao thương cổ Hội An
Ghi nhận của PV Dân Việt, con tàu nằm song song với bờ biển, nhiều bộ phận như giang, ván be, vách ngăn, lỗ mộng vẫn còn nguyên vẹn cấu trúc, cho thấy kỹ thuật đóng tàu tinh xảo và quy mô lớn hiếm gặp. Sự xuất hiện của di vật quý hiếm này đã thu hút đông đảo người dân và du khách tới chiêm ngưỡng, ghi hình từ sáng sớm.

Ông Quảng Văn Quý, Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, cho biết ngay sau khi phát hiện, lực lượng chức năng đã khoanh vùng, cắm biển cảnh báo, đồng thời tuyên truyền người dân không tiếp cận khu vực, nhằm bảo vệ hiện trạng di sản dưới nước.

Trung tâm cũng đã gửi văn bản đề nghị UBND phường Hội An Tây phối hợp bảo vệ khu vực, tránh tình trạng đào bới, xâm phạm di vật quý hiếm.

Theo báo cáo của Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An, con tàu cổ từng được phát hiện lần đầu vào tháng 12/2023 tại khu vực Thịnh Mỹ (TP Hội An, tỉnh Quảng Nam cũ), nhưng sau đó bị cát bồi lấp trở lại. UBND tỉnh Quảng Nam (cũ) đã ban hành Công văn số 1037/UBND-KGVX ngày 7/2/2024, thống nhất chủ trương khai quật khẩn cấp di vật.

Trung tâm sau đó phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP Hồ Chí Minh và Bảo tàng Đà Nẵng tiến hành khảo sát chuyên sâu.

Kết quả bước đầu cho thấy con tàu được đóng bằng gỗ bằng lăng, kiền kiền và gỗ thông, sử dụng chất xảm trét chống thấm tiên tiến, minh chứng cho kỹ thuật đóng tàu bậc cao của thế kỷ XIV–XVI. Cấu trúc thân tàu lớn, chịu lực tốt, có thể thực hiện những chuyến hải trình dài ngày phục vụ thương mại hoặc hải chiến.

Dù kết quả định tuổi C14 chưa hoàn tất, các chuyên gia nhận định niên đại của con tàu thuộc giai đoạn giữa và cuối thế kỷ XIV đến thế kỷ XVI, trùng khớp với thời kỳ hưng thịnh của thương cảng Hội An – trung tâm giao thương quốc tế sầm uất bậc nhất Đông Nam Á.

Thách thức lớn trong bảo tồn
Thạc sĩ Phạm Phú Ngọc, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An, cho biết công tác trục vớt con tàu không quá phức tạp, nhưng thách thức lớn nhất nằm ở khâu bảo quản:

“Nếu không có môi trường bảo tồn phù hợp về độ ẩm, nhiệt độ và hóa chất xử lý, hiện vật có thể nhanh chóng mục rữa. Chúng tôi đang triển khai biện pháp bảo vệ tạm thời và theo dõi diễn biến xâm thực, bồi lấp cát theo chu kỳ thủy triều.”

Trong bối cảnh bờ biển khu vực này đang sạt lở nghiêm trọng, các chuyên gia đánh giá việc bảo vệ nguyên trạng con tàu là “cuộc đua với thời gian”.

Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An đã đề xuất tổ chức khai quật khẩn cấp và bảo quản bước đầu di vật, đồng thời kiến nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng chỉ đạo triển khai biện pháp bảo vệ lâu dài, có thể mời chuyên gia khảo cổ trong và ngoài nước, trong đó có các nhà nghiên cứu Nhật Bản, tham gia tư vấn.

Lực lượng chức năng đã khoanh vùng, cắm biển cảnh báo, đồng thời tuyên truyền người dân không tiếp cận khu vực, nhằm bảo vệ hiện trạng di sản dưới nước. Ảnh: D.B
Theo giới nghiên cứu, đây là một trong số rất ít tàu cổ còn khá nguyên vẹn được phát hiện tại Việt Nam, có giá trị lớn trong việc bổ sung tư liệu về tuyến thương mại biển Đông Nam Á thời kỳ hưng thịnh của thương cảng Hội An.

“Đây là chứng tích quan trọng về hoạt động giao thương cổ trên tuyến biển Hội An, nơi từng sầm uất bậc nhất khu vực,” ông Phạm Phú Ngọc nhấn mạnh.

Việc phát lộ xác tàu cổ không chỉ mang ý nghĩa khoa học và khảo cổ học to lớn, mà còn là cơ sở quan trọng cho việc lập hồ sơ di sản văn hóa dưới nước của Việt Nam, góp phần khẳng định vị thế lịch sử – văn hóa đặc biệt của thương cảng Hội An trong dòng chảy văn minh biển Đông Nam Á.

Vietbf @ Sưu tầm