Tộc người Orochi (Nga) từ nhiều đời nay đang dùng một "thủ đoạn" khá độc đáo để qua mặt ma quỷ: Đổi vợ đổi chồng.
Tạo "mục tiêu ảo" cho ma quỷ ám... thoải mái
Người Orochi là một dân tộc thiểu số sống tập trung chủ yếu ở phía Tây vùng Siberi, nước Nga. Đây là một dân tộc ít người, ước tính chỉ c̣n khoảng một ngh́n người. Lối sống của người Orochi cũng tách biệt với thế giới bên ngoài. Họ thích chọn những ngọn núi cao nhất, ở những nơi hẻo lánh và lạnh giá nhất để sinh sống, h́nh thành một cộng đồng khép kín.
Dù vậy, cộng đồng nhỏ bé này lại có nhiều phong tục tập quán rất độc đáo và cực kỳ thông minh, khiến người khác phải bất ngờ. Bên cạnh việc theo tín ngưỡng đa thần (thờ thần Gấu, thần Hổ, thần Lửa...), cầu xin sự b́nh an và may mắn, người Orochi cũng nghĩ ra một "chiêu độc" vô cùng tinh quái để pḥng tránh những tai họa mà ác quỷ có thể gây ra.
Đó là tạo ra các "h́nh nhân thế mạng" làm "mục tiêu ảo" cho lũ quỷ này nhắm tới, để bản thân ḿnh được b́nh an vô sự. Không giống như nhiều nước châu Á, h́nh nhân thế mạng thường là h́nh nộm, người Orochi dùng... chính bản thân họ để lừa ma quỷ. Nghi thức này thường được tiến hành vào ngày đầu năm mới, để nó có thể phát huy tác dụng cho cả năm.
"Thủ đoạn" độc đáo này xuất phát từ quan điểm của người Orochi, vận mệnh của mỗi gia đ́nh sẽ được các vị thần và lũ ác quỷ quyết định trong từng năm, tại thời khắc giao thừa giữa năm cũ và năm mới. Các vị thần sẽ ban phước lành, c̣n lũ quỷ th́ giáng tai họa vào các đôi vợ chồng - chủ nhân của mỗi gia đ́nh. Để nhận được sự che chở của các vị thần, họ lập đền thờ và cúng tế quanh năm. Nhưng làm sao để tránh bị lũ quỷ ám?
Tổ tiên của người Orochi đă nghĩ ra một biện pháp cực kỳ ranh mănh là... tráo đổi các đôi vợ chồng với nhau. Những cặp đôi này sẽ là chủ mỗi gia đ́nh trong ngày đầu năm mới và lũ quỷ sứ sẽ nhằm vào họ mà gieo rắc tai họa. Nhưng sau ngày đầu năm, ai về nhà nấy, những đôi vợ chồng thực sự lại sống bên nhau mà không sợ gặp phải tai ương, v́ lũ quỷ đă bị đánh lừa. Các đôi vợ chồng mà chúng biết đến trong ngày đầu năm đă không hề tồn tại trong suốt cả năm. Đó là các mục tiêu giả, chỉ tồn tại trong đúng một ngày nhưng lại thay họ gánh chịu rủi ro trong những tháng ngày sau đó.
Màn kịch hoàn hảo
Trước thềm năm mới ít ngày, một "hội đồng hoán đổi" gồm các phụ nữ quá lứa, lỡ th́ được thành lập. Họ sẽ quyết định việc hoán đổi - ai sẽ là vợ/chồng giả của ai trong ngày đầu năm mới. Tên tuổi của các đôi vợ chồng trong làng được tập hợp và hội đồng sẽ hoán đổi họ với nhau. Người chồng của gia đ́nh này sẽ được chọn để ghép đôi với người vợ của một gia đ́nh khác, và ngược lại, vợ của anh ta sẽ phải đi làm vợ một người đàn ông khác.
Việc tráo đổi được đảm bảo làm sao để các "mục tiêu giả" này không bị lặp lại qua từng năm. Khi công việc hoàn thành, họ sẽ đi đến từng gia đ́nh và thông báo cho người chồng biết, "vợ mới" của anh ta trong năm mới là ai. Các bà vợ cũng không hề biết ḿnh sẽ phải đi làm dâu nhà nào, họ vẫn chuẩn bị nhà cửa, bếp núc cho dịp năm mới b́nh thường. Trước giao thừa, các ông chồng sẽ thông báo với vợ danh tính "vợ mới" của ḿnh và đi đón họ về. Lúc này, các bà vợ của họ cũng sẽ được những ông chồng khác đến đón đi.
Chính v́ phong tục này mà vào đầu năm mới, những người phụ nữ Orochi đă có gia đ́nh thường trang điểm rất đẹp. Vừa là để đón chào năm mới, đồng thời cũng để "ra mắt nhà chồng" mới luôn. Họ như thể lại làm cô dâu lần nữa vậy. Một điều thú vị là mặc dù việc hoán đổi này chỉ mang tính chất h́nh thức, nhưng nếu muốn, các đôi vợ chồng giả hoàn toàn có quyền... "động pḥng". Không ai cảm thấy phiền về điều đó, mà ngược lại, nó lại càng làm cho "mục tiêu giả" này trở nên thật hơn, lũ quỷ sẽ càng dễ bị đánh lừa hơn. Hành động này được khuyến khích một cách không chính thức.
Tuy nhiên, đa phần các đôi vợ chồng giả này chỉ dừng lại ở mức ngồi tṛ chuyện, tâm sự với nhau. Đến cuối ngày, ai sẽ về nhà nấy. Mặc dù vậy, có trời mới biết “ma ăn cỗ”. Không ai được phép truy vấn bạn đời của ḿnh có "làm ǵ" trong lúc hoán đổi hay không. Đây là một việc cấm kỵ. Nếu đề cập đến chuyện đó, chuyện "đánh lừa" sẽ bị quỷ biết được và trở nên mất thiêng.
Một gia đ́nh người Orochi trong ngày đầu năm mới.
"Số thầy th́ để cho ruồi nó bâu"
Như đă nói ở trên, đóng vai tṛ quan trọng trong nghi lễ đánh lừa ma quỷ này là hội đồng các phụ nữ lỡ th́. Họ có toàn quyền sắp xếp các đôi vợ chồng trong ngày đầu năm mới, mà tính thật - ảo của nó không biết đâu mà lường.
Thế nhưng, chính những người phụ nữ cô độc này lại không có quyền sắp xếp cho ḿnh một ông chồng - dù chỉ là h́nh thức theo nghi lễ. Họ giúp người khác thành đôi thành lứa để tránh tai họa, nhưng chính bản thân th́ vẫn cô đơn trong ngày đầu năm này.
Nhiều người Orochi tin rằng, ngoài các đôi vợ chồng "ảo" chỉ tồn tại trong ngày đầu năm ra, th́ chính "tác giả" của các "mục tiêu giả" này (tức các phụ nữ đơn thân) cũng là mục tiêu của quỷ dữ.
Chính họ đă tạo ra các "mục tiêu giả", và cùng chịu sự tác oai tác quái của quỷ dữ. Thực tế cho thấy, những người phụ nữ này thường chịu nhiều đau khổ, tai ương hơn các đôi vợ chồng. Phải chăng họ đă phải chịu tội thay cho những người khác?
Trong quan niệm của người Orochi không đề cập đến việc này. Bản thân họ cũng rất vui vẻ và lấy làm vinh dự khi được làm "đạo diễn" vở kịch hoàn hảo nhằm qua mặt lũ quỷ.
Những phụ nữ này tự hào v́ đă làm một việc có ích cho cộng đồng và hoàn toàn không hề quan tâm đến hậu quả mà bản thân có thể phải gánh chịu, cũng như hoàn cảnh oái oăm "số thầy th́ để cho ruồi nó bâu" của ḿnh. Người Orochi tin rằng, quỷ dữ chỉ làm hại các gia đ́nh có đủ vợ lẫn chồng, c̣n những người không lập gia đ́nh không phải đối tượng của chúng, nên không phải lo lắng.
Tục lệ đánh lừa ma quỷ độc đáo này của người Orochi đă được lưu truyền từ nhiều đời nay, nhưng chỉ mới được biết đến sau khi một nhóm nhà thám hiểm người Nga có dịp lưu lại cộng đồng này tại đúng thời điểm đón năm mới. Một nhà nghiên cứu người Nga cho biết, ông bất ngờ trước "mánh khóe" này của người Orochi, nhưng không hề thấy sốc.
Đó là một phong tục đẹp, có tác dụng tinh thần rất lớn cho một cộng đồng nhỏ bé, sống giữa thiên nhiên này. Nó không chỉ khiến người ta quên đi lo lắng về vận hạn, rủi ro mà c̣n khiến tinh thần họ phấn chấn, yên tâm khi bắt đầu một năm mới.
"Thật thật, giả giả"
Tộc người ít ỏi và mang nhiều nét "nguyên thủy" Orochi c̣n có những quy định rất… phóng khoáng để giải quyết hậu quả phát sinh của những cặp đôi tạm. Theo lẽ thường, mối quan hệ "giả vờ" chỉ tồn tại duy nhất một ngày đầu năm, nhưng nếu các đôi vợ chồng giả ấy muốn biến "hư thành thực" do có t́nh ư với nhau, th́ nguyện vọng ấy cũng sẽ được xem xét một cách nghiêm túc. Các bô lăo trong bộ tộc sẽ tổ chức cuộc họp toàn thể. Nếu người chồng đồng ư cho vợ ḿnh đi làm vợ kẻ khác, mọi chuyện sẽ được an bài theo ư nguyện của các bên. C̣n nếu người chồng không muốn mất vợ, hai bên sẽ phải thương lượng. Trong trường hợp cuộc "đàm phán" đi vào bế tắc, người vợ sẽ buộc phải về với chồng thật của ḿnh. Mặc dù quy định chi tiết đến cả những t́nh huống như vậy, nhưng từ nhiều năm nay, chuyện này chưa từng xảy ra. Tất cả các cặp đôi được hoán đổi đều ư thức được rằng, đây chỉ là h́nh thức để tránh tai ương, xui xẻo cho cả năm. Nếu có t́nh ư ǵ với nhau, họ hoàn toàn có quyền "t́nh một đêm", biến giả thành thật và mọi chuyện chỉ nên dừng ở đó.
Hồng Nhung (Theo Pravda/Kommersant)
Nguoiduatin
Đổi vợ đổi chồng để qua mặt... ma quỷ
