Anh Do (Los Angeles Times)
Những quán phở và các tiệm bánh thu hút khách đến dải phố trung tâm mua bán cũ kỹ ở Westminster. Những tờ nhật báo cạnh tranh để giành độc giả tị nạn chạy những hàng tựa về tin tức ở Hà Nội. Gần Civic Center là tượng của người lính VNCH bên cạnh người lính Mỹ.
Tuy nhiên, thành phố đă khai sinh Little Saigon — thủ đô của của người Việt ở ngoài Việt Nam — chưa bao giờ có thị trưởng gốc Việt Nam.
Trong mấy mươi năm qua, kể từ khi Sài G̣n sụp đổ, cử tri trong cộng đồng người di cư ở Quận Cam đă bầu chọn thẩm phán gốc Việt, một giám sát viên quận, một dân biểu tiểu bang, và các thành viên Hội đồng thành phố và một số ủy viên hội đồng học chính. Nhưng việc làm bán thời gian trong trách nhiệm cao nhất thành phố Westminster vẫn c̣n ngoài tầm tay người gốc Việt.
Việc này có thể sẽ sắp thay đổi.
Tri Ta [Tạ Đức Trí], biên tập viên quản lư của VietSALON, tạp chí chuyên ngành làm móng tay, và phó thị trưởng Westminster, có thể làm nên lịch sử trong tuần tới nếu ông đáp ứng kỳ vọng và trở thành người có nhiều phiếu nhất trong cuộc đua giữa năm ứng cử viên thị trưởng. Các đối thủ của ông — thương gia Al Hamade, ủy viên thành phố Penny Loomer, chủ doanh nghiệp Hà Minh Mach và Tamara Sue Pennington, một nhân viên kỹ thuật giao thông — thiếu kinh nghiệm và quan hệ chính trị như ông Trí.
Trí đă là ủy viên Hội Đồng Thành Phố từ sáu năm qua và được Margie Rice, thị trưởng đương nhiệm và là thị trưởng phục vụ lâu năm nhất của thành phố, ủng hộ.
Mặc dù khuôn mặt của Westminster đă thay đổi từ lâu, nhưng việc bầu chọn một thị trưởng gốc Việt vẫn sẽ đánh dấu “một bước nữa trong tiếp biến văn hóa tâm lư chính trị của người Việt Nam,” Jeff Brody, một giáo sư tại Đại học California ở Fullerton đă nghiên cứu và viết nhiều về Little Saigon, nhận xét.
Đă mất nhiều thời gian để Westminster đến được ngă rẽ này, Brody nói, v́ đây là một thành phố đa văn hóa, do đó, ứng cử viên cần phải xây dựng một liên minh giữa các cử tri gốc Việt, La-tinh và người Mỹ da trắng.”
Một ứng cử viên không c̣n có thể dựa trên cái họ gốc thiểu số để tranh phiếu từ cộng đồng sắc dân đó, các chuyên gia nói. Cử tri di cư đă trưởng thành và sự đa dạng trong Westminster có nghĩa là một ứng cử viên thị trưởng phải đại diện cho lợi ích của toàn dân thành phố, chứ không chỉ là đại diện cho một nhóm dân nào đó,” Brody nói.
Trước đây là một cộng đồng đa số người da trắng thuộc tầng lớp trung lưu, nay Westminster là một thành phố không sắc dân nào chiếm đa số, dù một phần dân số châu Á là 44%, theo số liệu điều tra dân số - là sắc dân nhiều người nhất. Hơn 1/3 dân số trong 91.000 người sinh cư tại đây là người gốc Việt. Tuy nhiên, những vùng của người gốc Việt ở Little Saigon vượt xa các giới hạn của thành phố.
Chính v́ lẽ đó khiến các ứng cử viên người Mỹ gốc Việt đến bị xem xét kỹ lưỡng hơn, và thường bị cáo buộc là chỉ đại diện cho những người di cư đồng bào của họ.
Trí, 39 tuổi [sinh năm 1973 tại Việt Nam, sang Mỹ khi 19 tuổi], chối bỏ quan điểm đó. “Tôi nghĩ rằng tôi thực sự là một người trung thực, công bằng, tôi muốn phục vụ tất cả mọi người.”
Bà Rice và ông Trí (Westminster, Ca)
Nguồn ảnh: OntheNet
Rice, 83 tuổi, cho biết khi thúc Trí ra tranh cử thị trưởng thay ḿnh, đă được một lời hứa — rằng Trí sẽ tiếp tục giữ một số truyền thống nhất định của thành phố như lễ kỷ niệm ngày 911, ngày treo cờ [Flag Day], lễ thắp đèn cây Giáng sinh hàng năm và cuộc nhân dịp Tết Nguyên Đán.
“Tôi đi t́m một người hiểu lịch sử và truyền thống của chúng ta. Anh ta có thể trầm lặng, nhưng vẫn có thể rất mạnh khi anh cần,” bà Rice nói.
Rice nói đối thủ mạnh nhất của Trí có thể là Loomer, người trợ lư quản lư của thị trấn trong sáu năm trước khi nghỉ hưu cách đây bảy năm. Trí và Loomer đă là đối thủ trong hai năm 2006 và 2010 ở các cuộc bầu cử Hội đồng Thành phố, và Trí đă thắng cả hai lần.
Lần này, người thắng sẽ thừa hưởng một thành phố đang gặp khó khăn. Đă có gần 70 nhân viên bị sa thải và các viên chức thành phố đă phải rút 3 triệu USD từ quỹ dự trữ để cân bằng ngân sách 48,7 triệu USD của thành phố.
Loomer, một ủy viên dịch vụ cộng đồng, lư luận với khả năng quản lư ngân sách thông thạo, bà tin rằng ḿnh có dủ tư cách làm thị trương hơn ông Trí.
Loomer, người đă sống tại Westminster 54 năm cho biết, “Nếu bạn muốn thuê người có kinh nghiệm, th́ tôi là người đó. Đời công chức của tôi đă cho tôi sự tinh xảo để hiểu rơ những hoạt động của thành phố này.”
“Ông ta có thể thắng. Tôi có thể thắng,” bà Loomer nói. “Tôi không nghĩ rằng bạn có thể là một thị trưởng chỉ cho một nhóm người. Bạn phải là một thị trưởng cho tất cả cộng đồng. Tôi là một người hâm mộ chính sách gồm tất cả mọi người. Tôi là người hâm mộ của cộng đồng gốc Tây Ban Nha và cộng đồng gốc Việt Nam.”
Trí đến Hoa Kỳ vào năm 1992 và vào học tại ĐH California tại Los Angeles, với ư định theo khoa điện toán. Sau khi nộp bài trong kỳ thi đầu tiên tại lớp học khoa học chính trị, Trí nói rằng một giáo sư gọi ông sang một bên và nói, “Anh có khiếu về ngành này.” Ông Trí chuyển sang hộ khoa Kho học Chính trị.
Ông là biên tập viên quản lư của VietSALON, một tạp chí đặc biệt cho các ngành công nghiệp làm móng tay, móng chân, và sống với gia đ́nh trong khu nhà di động Mission del Amo. Ông Trí là ứng cử viên người Mỹ gốc Việt thứ ba tranh cử chức thị trưởng ở Westminster, hai người trước đă thất bại.
Ông Trí “nên cẩn thận tránh làm nổi,” Tony Lâm, chủ một tiệm bánh ḿ sandwich, người Mỹ gốc Việt đầu tiên được bầu vào chức vụ chính trị ở Hoa Kỳ khi ông đă trở thành một ủy viên hội đồng thành phố của Westminster, cố vấn.
“Ở Mỹ, bạn phục vụ cho cộng đồng lớn, không chỉ cho cộng đồng riêng của ḿnh,” ông Lâm, người được bầu vào năm 1992, trước khi lui khỏi chính trường mười năm sau đó. “Phục vụ không những chỉ là một vinh dự, đó là một công việc rất lớn, bạn phải làm mỗi ngày.”
Nếu ông Trí trở thành thị trưởng, đó sẽ là “một tiếp nối tự nhiên,” Fred Smoller, phó giáo sư khoa học chính trị tại ĐH Brandman Đại học, một bộ phận của Đại học Chapman nói. “Ông Trí sẽ theo những bước chân của người khác từ người gốc Ái Nhĩ Lan [Ireland], người gốc Do Thái, đến người gốc Ư, khi họ lạp nghiệp, gầy dự có mặt của họ ở đất nước này.
“Dân chủ thưởng công cho những người đă góp phần xây dựng,” Smoller nói.
© DCVOnline
Nguồn: Westminster may elect its first Vietnamese American mayor. By Anh Do, Los Angeles Times. November 1, 2012.
Westminster có thể sẽ có thị trưởng gốc Việt đầu tiên
