Nhiều lần bị kẻ trộm lặng lẽ khuân đi nhưng cứ đến ranh giới xă là chiếc chuông bỗng trở nên nặng cả ngàn cân khiến những tên trộm sợ hăi vứt chuông mà chạy. Câu chuyện về “báu vật không thể bị mất cắp” của người dân xă Tân Phong (Ḥa B́nh) là chuyện thật mà cứ ngỡ như bịa...
“Báu vật không thể mất cắp”
Anh Bùi Văn Nui, Trưởng công an xă Tân Phong, huyện Cao Phong dẫn chúng tôi vào thăm chiếc chuông là “tang vật” của những vụ trộm giờ đang nằm lặng im trong một góc trang trọng của trụ sở làm việc. “Báu vật” của địa phương này được đúc bằng đồng, có chiều cao khoảng 1m, rộng khoảng 0,5m, phần quai chuông là một con rồng chạm khắc cầu kỳ, trên thân chuông là những h́nh chạm khắc tinh xảo khác. Sau những lần bị “đạo tặc” ăn trộm bất thành, chiếc chuông v́ chưa có một nơi chính thức trang trọng để đặt nên công an xă quyết định cho “ngự” tại trụ sở làm việc.
Cụ Bùi Văn Ểu, một trong những cao niên nhất xă Tân Phong biết, ngày xưa chuông được đặt tại một ngôi chùa lớn nhất vùng có tên Khai An. Chùa được xây dựng từ thế kỷ 17, nổi tiếng linh thiêng, là nơi các Phật tử thường đổ về văn cảnh, cứ ngày rằm, mồng một là sân chùa chật ních người. Những năm 1950 của thế kỷ trước, một số quan lang đạo tay sai của thực dân Pháp đă dỡ bỏ ngôi chùa bất chấp sự phản đối của người dân trong vùng. Gạch đá của chùa được sử dụng vào việc khác, chỉ có duy nhất chiếc chuông được giao cho người dân, có lẽ v́ chúng sợ chiếc chuông linh thiêng nên không dám mang đi.
 |
| Chiếc chuông bí ẩn đang được lưu giữ tại công an xă Tân Phong. |
Miền Bắc được giải phóng khỏi ách đô hộ của thực dân Pháp, chiếc chuông được giao cho Hợp tác xă quản lư. Ngày xưa, con rồng trên quai chuông c̣n có ngậm một ḥn đá quư lấp lánh bằng viên bi ve. Nhiều người bảo viên đó bằng vàng, có người bảo đó là bằng ngọc quư, cứ càng lau sạch th́ viên bi đó càng lấp lánh. Khi đưa về Hợp tác xă, chiếc chuông được sử dụng thay kẻng báo giờ cho mọi người biết giờ giấc đi làm và thời gian nghỉ làm. Mỗi lần chuông được đánh, âm của nó vang vọng khắp vùng. “Hồi chuông cuối cùng dứt c̣n vọng vào không gian, hơn 10 phút sau mới ngừng hẳn”, cụ Ểu thuật lại.
Bao thế hệ của người dân trong xă coi tiếng chuông thân quen như một phần cuộc sống của ḿnh, mỗi khi đi xa trở về, người nào cũng nhắc đến việc: “Chuông chùa ngày xưa ra sao?”.
Sáng một ngày cuối mùa đông năm 1976, trời rét căm căm chẳng ai muốn ra khỏi nhà. Khi người đánh kẻng thức dậy, định đánh chuông báo giờ làm th́ giật ḿnh phát hiện “báu vật của làng” đă “không cánh mà bay”. Người ta nghĩ ngay đến chuyện chuông bị những kẻ trộm khuân đi bán đồ cổ. Cả xă phân công nhau đi t́m, rồi báo công an huyện. Sau hai ngày đi t́m, mọi người vẫn không phát hiện dấu tích của chiếc chuông. Dân làng buồn rầu nghĩ: “Chiếc chuông bị mất thật rồi”.
Ít ngày sau đó, đám trẻ chăn trâu phát hiện một đống cỏ, lá cây che đậy cẩn thận ở giao thông hào giáp với đất của nông trường Cao Phong, cũng là ranh giới của xă với xă khác. Con hào này vốn được đào sâu hơn 1m để ngăn trâu, ḅ của xă không vượt sang được vườn cam của nông trường kề bên.
Anh Bùi Văn Lư (ngụ xóm Quyền, ngày đó là cậu bé chăn trâu phát hiện ra chiếc chuông) kể lại: “Lúc lấy chuông th́ nhiều người phát hiện xung quanh khu vực có nhiều vết chân in sâu vào trong đất, nhiều vết đổ rạp của cây cỏ xung quanh như dấu tích một cuộc vật lộn giằng co quyết liệt. Vậy nhưng khi dân làng mang chuông về th́ chỉ cần hai người vác mà cứ đi băng băng, có người mang cân thử th́ thấy chính xác là nặng 80kg. Vậy mà chẳng hiểu sao nhóm trộm lại không mang đi được?”.
Khi mang chuồng về nơi cũ, mọi người để ư mới biết viên ngọc mà con rồng ngậm đă bị trộm đập lấy đi. Chiếc chuông lại được treo về chỗ cũ làm kẻng báo thức. Dân làng nghĩ rằng chiếc chuông đă mất “trang sức quư” là viên ngọc con rồng ngậm th́ chắc không c̣n nhiều giá trị, chắc kẻ trộm sẽ không c̣n nḥm ngó.
Trả giá cho tội trộm chuông chùa
Vậy nhưng mọi người đă nhầm. Không hiểu chiếc chuông có giá trị ǵ mà hai năm sau, sáng một ngày đầu năm 1978 chiếc chuông lại bị những kẻ xấu rắp tâm trộm cắp. Cả xă nháo nhác đi t́m, rồi thăm ḍ những người chuyên buôn đồ cổ ở trong vùng và cả thị xă Hoà B́nh nhưng tuyệt nhiên không ai có tin tức ǵ. Lần này nhiều người nghĩ chắc chuông mất thật rồi, nhóm trộm đă quyết tâm lấy đi th́ khó mà có thể t́m lại được.
3 ngày sau đó, một sự thần kỳ lại lặp lại, vẫn là những trẻ trâu t́nh cờ t́m thấy chiếc chuông bị đánh cắp. Lần này chiếc chuông cũng được giấu kín trong bụi cây dưới hào, cách khu vực 2 năm về trước khoảng 100m. Cũng như lần trước, người ta thấy lạ khi chiều sâu của giao thông hào không quá sâu nhưng những kẻ trộm không thể khuân chuông đưa sang bờ hào bên kia, cũng là phần đất của xă khác.
Và cũng như lần trước, xung quanh chiếc chuông có nhiều nốt chân in sâu vào đất, những vết rạp của cỏ cây, chiếc chuông th́ lún hẳn xuống đất tựa như có vật nặng ngàn cân đè lên. Công an nhận định kẻ trộm đă rất vất vả khi định khiêng chuông đi nhưng không thể di chuyển được nên đành giấu lại. Người dân xôn xao: “Đó là bảo vật của chùa, của vùng đất này th́ chẳng ai có thể mang nó đi đâu được”.
Một số dấu vết, vật chứng để lại hiện trường khiến công an xác định ra 3 nghi phạm trộm chuông là những người ở xă bên, cách xă Tân Phong khoảng 10km. Tuy nhiên, các cụ trong thôn trước sự việc này th́ đă họp bàn và quyết định đề nghị cơ quan chức năng thôi không điều tra tiếp.
“Chuông không mất, kẻ trộm chắc đă sợ
mất mật nên mọi người cũng không muốn làm lớn chuyện mà dễ gây hằn thù”, cụ Ểu cho hay. Sau nhưng trong 3 năm sau đó, người ta thấy những chuyện lạ xảy ra với họ khi lần lượt từng người đều theo nhau chết “bất đắc kỳ tử”.
Người đầu tiên vào trong rừng chặt củi th́ bị một con rắn hổ mang ch́ cắn chết ngay tại chỗ. Người thứ hai leo lên núi lấy sa nhân th́ trượt chân ngă chết. Rồi người thứ 3 đi ăn trộm th́ bị chủ nhà đánh đến chết. “Chuyện những người đó có chính là những người trộm chuông hay không th́ không có chứng cứ, nhưng câu chuyện chết thảm của họ th́ là bài học cho những người cả gan dám xâm phạm đến những điều thiêng liêng của cha ông để lại, của dân làng”, cụ Ểu nói.
Bí ẩn chờ “giải mă”
Vị Trưởng công an xă vừa nâng niu những ḍng chữ trên chuông, vừa luôn miệng tiếc nuối: “Tiếc quá các anh ạ!”. Chuyện là vào khoảng những năm 1986, có một trận mưa to ập đến trút nước khiến đập giữ nước của xă bị vỡ. Thấy t́nh h́nh nguy cấp, người ta vác… búa tạ ra gơ chuông để mong tiếng kêu to hơn báo động cho người dân ra ứng cứu. Chuông không hề hấn sứt mẻ ǵ, nhưng nhờ tiếng chuông chùa báo động mà dân làng tránh được thảm họa và sau lần đó, tiếng chuông nghe không c̣n được vang như trước.
Chuông đă hoàn thành trách nhiệm cất tiếng vui buồn với người dân, nay được ǵn giữ như một báu vật của làng. Ông Bùi Văn Yển, Bí thư đảng uỷ xă Tân Phong cho biết: “Trong danh sách xây dựng cơ bản của huyện Cao Phong trong năm 2012 tới đă có danh sách khôi phục lại ngôi chùa và chiếc chuông sẽ được đặt xứng đáng với vị trí của nó”.
Vị thạc sĩ Trung văn đi cùng đoàn công tác chúng tôi sau một hồi quỳ bên chiếc chuông chăm chú đánh vần từng chữ cổ đă đứng dậy lắc đầu: “Chữ cổ nên giờ ít người biết, chỉ nhận ra những ḍng như tên chuông là Minh Trung Đ́nh của chùa Nhất Huyền Trang, được đúc vào ngày 26 tháng 3 năm Cảnh Thịnh thứ 8 (khoảng những năm 1790), cạnh đó có ghi một số triết lư nhà Phật, bí quyết đúc chuông để tiếng chuông có thể vang xa và c̣n có ḍng chữ đại ư chuông này là sự ḥa hợp giữa thần và ḷng người”.
Vậy là những bí ẩn về chiếc chuông đặc biệt này vẫn c̣n chờ những nhà nghiên cứu văn hóa tới “giải mă” để người nay có thể hiểu thêm về những nét văn hóa dân tộc của cha ông ta ngày xa xưa.
Lạ lùng chuông cổ bỗng... nặng ngàn cân khiến trộm hăi hùng
