Doanh nghiệp Việt vốn coi châu Âu là một thị trường khó tính và khó tiếp cận. Tuy nhiên, sự thực không hoàn toàn như thế.
Theo thống kê chưa đầy đủ, hiện Việt Nam có một cộng đồng người Việt tại 103 quốc gia và vùng lănh thổ trên khắp thế giới. Trong đó, tập trung đông nhất ở các thị trường lớn như Mỹ, Liên minh châu Âu EU, Đông Âu,...
Tuy nhiên, nghịch lư là phần lớn hàng hóa mà người Việt tại đây đang kinh doanh và phân phối không phải hàng Việt Nam mà là hàng hóa Trung Quốc, Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ,... Trong khi đó, các doanh nghiệp Việt Nam muốn thâm nhập các thị trường hàng đầu thế giới này lại vấp phải rất nhiều khó khăn.
Trong năm 2010, tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt tới 70 tỷ USD với rất nhiều chủng loại hàng hóa phong phú. Trong đó, các sản phẩm chủ lực bao gồm dệt may, cà phê, giày dép, gạo,.. Thế nhưng người Việt ra nước ngoài ít khi gặp sản phẩm hàng hóa mang nhăn hiệu Việt Nam.
Nguyên nhân chủ yếu của thực trạng này là do hàng hóa Việt Nam vẫn chưa có vị trí ổn định trên thị trường thế giới, đặc biệt là những thị trường khó tính như EU và Mỹ nên đa phần sản phẩm xuất khẩu đều là hàng gia công cho nước ngoài hoặc cung cấp nguyên liệu ở dạng thô.
Khi các sản phẩm này đến tay người tiêu dùng cuối cùng lại được dán mác một quốc gia khác, một nhà sản xuất có uy tín hơn chứ không phải là nhăn hiệu của Việt Nam.
Vậy khó khăn của doanh nghiệp Việt là ǵ và hàng Việt muốn thâm nhập vào Mỹ, châu Âu có phải là bất khả thi?
Mẫu mă sản phẩm là điểm yếu nhất của hàng hóa Việt
Trong khuôn khổ chương tŕnh Gặp gỡ doanh nhân trong và ngoài nước với chủ đề “Cơ hội hợp tác đầu tư, giao thương và xuất khẩu hàng Việt Nam” diễn ra ngày 13/10, ông Nguyễn Thanh Mỹ, Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài đă chia sẻ nhiều kinh nghiệm về việc kinh doanh hàng Việt tại các thị trường nước ngoài.
Ông Mỹ cho biết, trong những năm gần đây, một số hàng hóa của doanh nghiệp Việt đă xây dựng được thương hiệu riêng trong nước, nhưng vẫn chưa đủ sức bước ra thị trường nước ngoài một cách độc lập.
Người Việt Nam kinh doanh ở nước ngoài cũng đa phần là chọn hàng Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ… để bán v́ giá thành rẻ, mẫu mă đẹp và phong phú, được nhiều người tiêu dùng bản địa ưa thích. Bên cạnh những ưu điểm như giá cả cạnh tranh, chất lượng tốt th́ mẫu mă bao b́ lại là một trong những điểm yếu nhất của doanh nghiệp Việt khi cạnh tranh trên trường quốc tế.
Ông Mỹ khẳng định: “Hàng Việt có chất lượng, nhưng bao b́ kém bắt mắt khiến khách hàng ít chú ư”.
Ông Phạm Ngọc Chu, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Hungary, Phó chủ tịch Ủy ban Hợp tác Kinh tế Việt Nam – Hungary cũng đồng t́nh với quan điểm này.
Ông Phạm Ngọc Chu mang đến Hội thảo những bao b́ sản phẩm hàng Việt Nam hiện đang được bán tại thị trường Hungary để minh họa cho quan điểm của ḿnh.
Ông Chu bổ sung thêm: “Doanh nghiệp Việt Nam đầu tư chưa tới nơi tới chốn vấn đề bao b́, mẫu mă sản phẩm”. Ông cho rằng: Bao b́ sản phẩm không chỉ là giấy gói đồ mà c̣n là yếu tố đầu tiên quyết định sự hấp dẫn của sản phẩm đó.
Ông Chu cho biết, nhiều doanh nghiệp Việt không thực sự hiểu môi trường kinh doanh, thị hiếu của người dân bản địa đă mang sản phẩm ra nước ngoài nên thất bại là điều dễ hiểu. Dẫn chứng cho sự cho vấn đề này, ông đưa ra những mẫu bao b́ sản phẩm Việt Nam hiện đang được bán tại Hungary như gạo, cà phê.
Ông phân tích: “Bao b́ gói cà phê với h́nh cốc cà phê đá mà doanh nghiệp Việt Nam đang sử dụng chỉ thích hợp ở những nước nhiệt đới, c̣n những nước châu Âu quanh năm lạnh th́ người tiêu dùng thích những sản phẩm có in h́nh cốc cà phê nóng mang lại cảm giác ấm áp hơn nhiều”.
Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam đă sử dụng cùng 1 loại bao b́ với cùng 1 phong cách tại tất cả các thị trường phân phối loại sản phẩm đó, từ thị trường trong nước, tới các nước láng giềng và thậm chí là cả những thị trường cách 1 nửa ṿng trái đất.
Bởi vậy, “nếu không thất bại mới là lạ”, ông Chu phát biểu.
Ngoài vấn đề mẫu mă bao b́, ông Mỹ cho biết, các doanh nghiệp Việt Nam muốn phát triển tại các thị trường nước ngoài cũng cần quan tâm đến chiến lược phân phối.
Ông Mỹ khẳng định: “Nếu có sản phẩm chất lượng đảm bảo, mẫu mă đẹp, giá cả vừa phải cộng thêm với các bước xây dựng kênh phân phối hợp lư, hàng Việt Nam hoàn toàn có cơ hội tại những thị trường hàng đầu thế giới”.
Hàng Việt tại đất Âu: Không phải là bất khả thi
Trong dịp về Việt Nam tham gia Hội thảo lần này, ông Chu, với cương vị một doanh nhân người Việt Nam thành đạt trên đất bạn Hungary đă chia sẻ những kinh nghiệm bản thân về cách thức thâm nhập và thành công tại thị trường châu Âu.
Theo ông, có mấy điểm mà doanh nghiệp Việt nhất thiết phải chú ư th́ mới có thể thành công tại thị trường châu Âu và Mỹ như xây dựng chiến lược xuất khẩu, lựa chọn sản phẩm xuất khẩu vào các thị trường này phải đảm bảo sự phù hợp với văn hóa, thị hiếu, với lịch sử, có tính thời sự,...
Ông Chu khẳng định: Xây dựng chiến lược xuất khẩu hàng hóa Việt Nam ra nước ngoài là việc làm “sống c̣n”, lợi ích này không chỉ có 5 hoặc 10 năm mà cả cho các thế hệ mai sau. Cho nên chúng ta quyết tâm phải làm.
Mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa là việc làm cực kỳ khó khăn, đ̣i hỏi trí tuệ, công sức và tài chính. Triển khai một mặt hàng mới ra thị trường mới mất rất nhiều thời gian công sức và tiền bạc, số tiền ban đầu để đầu tư triển khai thị trường mới lớn hơn rất nhiều số tiền hàng ḿnh nhập sang. Thế nhưng về lâu dài có lợi rất nhiều.
Tuy nhiên, do tiềm lực tài chính c̣n hạn chế nên nhiều doanh nghiệp đă không làm được vấn đề này, dẫn đến việc phát triển kinh doanh một cách thụ động và tự phát nên hiệu quả không cao.
“Một số mặt hàng mà Việt Nam cho là thế mạnh xuất khẩu như thủ công mỹ nghệ, tranh sơn mài,.. rất đẹp nhưng hiệu quả kinh tế không cao v́ ít người mua. Nếu họ có mua th́ cũng không biết đến bao giờ mới mua tiếp lần thứ 2”, ông Chu cho biết.
Nói về sản phẩm cụ thể, ông Chu khuyên: “Các nhà sản xuất Việt Nam nên nghiên cứu chú trọng làm ra những sản phẩm tiêu thụ đại chúng, nhiều người mua, nhiều người dùng và dùng liên tục, vừa dùng vừa bỏ đi. Đơn cử như một đôi tất sẽ dùng nhiều và vứt đi nhanh hơn là chiếc áo sơ-mi, một gói bột canh sẽ dùng nhiều và thường xuyên hơn là gói ḿ ăn liền, một cốc sứ sẽ bỏ đi nhanh hơn lọ hoa sứ,...”
Khi xuất khẩu hàng hóa vào thị trường này c̣n phải hết sức chú ư đến thị hiếu của người tiêu dùng, vấn đề thời sự, t́nh h́nh kinh tế,...
Ví dụ như: Nhiều người châu Âu bị thừa cân, béo ph́ nhưng lại thích ăn đồ ngọt nên đồ thực phẩm xuất khẩu nên chọn loại có vị ngọt nhưng không chứa nhiều chất béo, khí hậu toàn cầu đang nóng lên v́ vậy nhà xuất khẩu nên hướng đến những sản phẩm thân thiện với môi trường,... Khi có các sự kiện lớn diễn ra như Ṿng chung kết bóng đá thế giới,.. th́ các sản phẩm có sự liên quan như h́nh in trên bao b́ chắc chắn sẽ được ưa chuộng hơn,...
Thị trường châu Âu luôn thay đổi một cách nhanh chóng theo thời gian và chu kỳ cho phù hợp với nhịp độ cuộc cống và phong cách người dân. V́ thế, khi muốn đưa hàng vào những thị trường này, các doanh nghiệp phải không ngừng đổi mới, cải tiến sản phẩm, ông Chu nhấn mạnh.
Đỗ Hà
DV
Hàng Việt tại đất Âu: Không phải là bất khả thi
