'Điểm danh' vũ khí có thể tham chiến ở Libya

Các nước phương Tây đang di chuyển lực lượng đến Libya, chuẩn bị "dọn dẹp" cho việc thực thi áp đặt vùng cấm bay ở nước này.

Lực lượng quốc tế

Lực lượng quốc tế tham gia vào việc áp đặt vùng cấm bay tại Libya chủ yếu vẫn là các quốc gia khối quân sự Bắc Đại Tây Dương NATO. Cụ thể ở đây là sự hăng hái của Pháp và Anh, Canada, Na Uy.

Phía Mỹ vẫn chưa có bất kỳ tuyên bố chính thức nào về sự tham gia của họ trong chiến dịch lần này.

Nhiều khả năng Mỹ sẽ không dính sâu vào chiến dịch không kích Libya. Sự xuất hiện của lực lượng Mỹ chỉ đảm nhiệm vai trò hỗ trợ. Có thể Mỹ sẽ cho các đồng minh của mình thuê tàu sân bay để làm căn cứ cho việc thiết lập vùng cấm bay.
Trong bối cảnh sự tham gia của Mỹ là chưa rõ ràng thì đây sẽ là cơ hội để các chiến đấu cơ châu Âu trổ tài.

Trong đó, có thể kể đến Mirage-2000, là một chiến đấu cơ nhanh nhẹn và thu được khá nhiều thành công trên thị trường xuất khẩu.

Mirage-2000 có khả năng cường kích khá tốt, điều này đã được minh chứng trong chiến dịch không kích tại Kosovo năm 1999.

Mirage-2000 đã thể hiện khả năng thực chiến trong cuộc chiến Nam Tư 1999.

Trong cuộc chiến trên bầu trời Nam Tư, loại máy bay này đã thể hiện khả năng xuất sắc trong ném bom tại độ cao lớn, và khả năng ngăn chặn trên không rất hiệu quả.

Tuy nhiên, Mirage-2000 lại dễ bị tổn thương bởi các tên lửa đối không tầm nhiệt, Pháp đã có những nổ lực để cải thiện vấn đề này, song vẫn chưa được minh chứng trong thực chiến.

Ngoài ra, Pháp còn tuyên bố, sẽ gửi các máy bay chiến đấu Rafale đến Libya, đây là loại máy bay tiêm kích hiện đại nhất của Pháp, được giới quân sự thế giới đánh giá rất cao.

Rafale trang bị hệ thống điện tử hiện đại, cùng với các vũ khí dẫn đường tấn công mặt đất chính xác như tên lửa MBDA Apache, đây thực sự là mối đe dọa lớn với lực lượng phòng không Libya. Trong bối cảnh sự tham gia của Mỹ là chưa rõ ràng thì đây sẽ là cơ hội để Rafale trổ tài.

Phía Anh sẽ gửi các máy bay cường kính Tornado, không loại trừ cả chiến đấu cơ tiên tiến EF-2000 Typhoon cũng sẽ được đưa đến thử lửa tại chiến trường Libya.

Được đánh giá rất cao EF-2000 Typhoon hiện đang đứng vị trí thứ 2 trong bảng xếp hạng các chiến đấu cơ hàng đầu thế giới.

Đây là tinh hoa của nền công nghiệp quốc phòng Châu Âu, tinh vi, nhanh nhẹn, hệ thống điện tử cực kỳ hiện đại, trang bị vũ khí dẫn đường tấn công chính xác. EF-2000 Typhoon sẽ là nỗi ám ảnh của phòng không Libya.

Chiến binh Châu Âu EF-2000 trong biên chế Không quân Hoàng gia Anh.

Phía Anh còn có thể gửi các máy bay cường kính Tornado, đây là một máy bay được thiết kế cho vai trò tấn công mặt đất tại độ cao thấp, vũ khí chính của Tornado là các tên lửa chống bức xạ như AGM-88 Harm, bom thông minh JDAM.

Vai trò của Tornado trong các chiến dịch trước của NATO là SEAD (*), với nhiệm vụ nguy hiểm và phải bổ nhào để cắt bom và tên lửa tại độ cao thấp, Tornado dễ dàng trở thành mồi ngon cho hệ thống phòng không của Libya, đặc biệt là 60 hệ thống tên lửa phòng không tầm thấp SA-9 mà họ đang sở hữu.

(*) SEAD Suppression of Enemy Air Defenses –áp chế hệ thống phòng không không quân đối phương

Canada cho biết họ sẽ gửi khoảng 6 chiếc CF-18, biến thể sản xuất cho Canada của F/A-18 Hornet.

Phía Na Uy cùng với Đan Mạch sẽ chờ đợi phê duyệt của Quốc hội để cử các máy bay chiến đấu F-16 đến hỗ trợ cho các máy bay của Anh và Pháp, có thể cho nhiệm vụ bảo vệ hoạt động oanh kích.

Ba Lan sẽ cung cấp các hỗ trợ hậu cần nhưng không tham gia vai trò tấn công quân sự.

Phòng không Libya

Lực lượng phòng không Libya được xây dựng trên nền tảng các hệ thống vũ khí phòng không của Liên Xô và Nga hiện nay, được đánh giá là khá yếu kém và lạc hậu và không phù hợp với tác chiến hiện đại. Có thể kể đến pháo phòng không tự hành ZSU-23-2, ZSU-23-4, M53/59 Praga 30mm, pháo phòng không AA-37mm, AA-57mm...

Các loại pháo phòng không này chỉ thích hợp với kiểu giăng màn đạn để ngăn chặn, nhưng độ tản mát khi tác xạ khá lớn, khả năng tiêu diệt máy bay thấp.

Pháo phòng không tự hành ZSU-23-4.

Hiện đại hơn, Libya có hệ thống tên lửa phòng không tầm thấp Crotale của Pháp , tên lửa phòng không vác vai SA-7 Grail, tên lửa phòng không tầm thấp tự hành SA-9 (khoảng 60 hệ thống SA-9).

Hiệu quả tác chiến của các loại tên lửa này chỉ phát huy tối đa khi máy bay thực hiện động tác bổ nhào để cắt bom. Tuy nhiên, hiện nay đa phần các vũ khí không đối đất được phóng từ xa, các máy bay hiện đại ít thực hiện các động tác bổ nhào hơn. Như vậy, khả năng gây tổn thương đến lực lượng không quân NATO cũng không đáng kể.

Khả năng phòng không mạnh nhất của Libya thuộc về đơn vị phòng không đặc biệt, được trang bị hệ thống tên lửa đối không tầm xa. Lực lượng phòng không đặc biệt được trang bị các loại tên lửa đối không SA-2, SA-3, SA-8 đặc biệt là SA-5 Gammon.

Với SA-2 có thể không thực sự nguy hiểm với các máy bay tiêm kích nhanh nhẹn, tuy nhiên nó sẽ là mối đe dọa với các máy bay chỉ huy và kiểm soát trên không, máy bay tiếp dầu, hay các máy bay ném bom cánh cố định có tốc độ chậm.

SA-3 hoàn toàn đủ sức để bắn hạ tất cả các loại máy bay chiến đấu nói trên. Tuy nhiên, SA-3 là hệ thống tên lửa đã cũ, hiệu quả tác chiến sẽ giảm sút khá nhiều trong điều kiện tác chiến điện tử mạnh, thế mạnh của không quân NATO.

Đặc biệt nguy hiểm hơn cả chính là hệ thống tên lửa đối không tầm xa SA-5 Gammon hay S-200 theo cách gọi của Nga. Đây là hệ thống tiền thân của hệ thống tên lửa đối không tầm xa hiện đại S-300, S-200 được thiết kế với nhiệm vụ tiêu diệt các máy bay cảnh báo sớm đường không AWACS, AEW&C.

Bệ phóng tên lửa phòng không tầm xa S-200.

Tên lửa S-200 có tầm bắn lên đến 300km với tầm cao lên đến 40km, tên lửa có tốc độ lên đến 2.500 m/giây, xác suất tiêu diệt mục tiêu của S-200 khoảng 85%.

Radar điều khiển hỏa lực của tên lửa có tầm bám bắt mục tiêu ở cự ly 270km, radar cảnh báo sớm P-14/5N84A có tầm phát hiện mục tiêu lên đến 600km, vượt ngoài tầm phát hiện của các loại máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không mà NATO đang sở hữu.

Hệ thống tên lửa này là một mối đe dọa rất lớn với các máy bay chỉ huy và cảnh báo sớm của NATO. Trong việc duy trì vùng cấm bay, các máy bay AWACS, AEW&C có ý nghĩa quyết định cho sự thành bại của vùng cấm bay này.

Theo IISS, hiện tại Libya có khoảng 8 tiểu đoàn S-200, thông tin về số lượng tên lửa, tình trạng của các hệ thống này cũng không rõ ràng. Hệ thống tên lửa này cũng đã lạc hậu và khả năng nâng cấp của S-200 tại Libya là chưa rõ ràng, hệ thống này cũng gặp phải nhiều rắc rối trong môi trường tác chiến điện tử mạnh.

Nếu một cuộc “dọn dẹp” không phận xảy ra, việc đầu tiên mà không quân NATO cần làm đó là săn tìm các bệ phóng tên lửa S-200.

Về không quân Libya là yếu kém và lạc hậu, các máy bay hiện có trong biên chế đều không phải là đối thủ của các máy bay NATO, kinh nghiệm không chiến của phi công Libya còn kém hơn nhiều.

Khả năng cất cánh không chiến của không quân là rất thấp, Libya sẽ phải dựa vào lực lượng phòng không mặt đất để đối phó với các máy bay của NATO. Hiện tại, Libya đã tuyên bố ngừng bắn, đây có thể xem là một bước lùi chiến lược để có thêm thời gian cho công tác chuẩn bị đối phó với không quân NATO.

Tương quan lực lượng giữa hai bên có thể được thu hẹp hoặc gia tăng tùy thuộc vào khả năng săn tìm và tiêu diệt các bệ phóng tên lửa của Libya của không quân NATO. Mặc dù vậy, ưu thế vẫn đang thuộc về không quân NATO.

Quốc Việt (tổng hợp)
DVOL