Israel và UAE xích lại gần nhau khi xung đột Iran làm rạn nứt các liên minh Trung Đông

[Romano]

Khi Israel và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) là hai quốc gia từng đứng ở những chiến tuyến khác nhau, nay ngày càng xích lại gần nhau, trong bối cảnh các liên minh truyền thống rạn nứt.

Quan hệ tăng tốc và xoay trục chiến lược

Theo kênh CNN, trong một diễn biến hiếm thấy, Thủ tướng Benjamin Netanyahu được cho là đã bí mật chỉ đạo triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa Iron Dome cùng binh sĩ tới UAE, sau cuộc trao đổi với Tổng thống Mohammed bin Zayed Al Nahyan.

Đây là bước đi mang tính biểu tượng cao, cho thấy mức độ tin cậy chiến lược giữa hai nước đã vượt xa kỳ vọng ban đầu kể từ khi bình thường hóa quan hệ năm 2020 theo khuôn khổ Hiệp định Abraham.

Các quan chức Israel cho biết cuộc chiến với Iran đã tạo ra cơ hội chưa từng có để hai bên thắt chặt quan hệ, không chỉ về an ninh mà còn ở cấp lãnh đạo. Một nguồn tin am hiểu quan hệ song phương nhận định rằng đây là một trong số ít “điểm sáng” hiếm hoi nổi lên từ cuộc xung đột.

Trong khi đó, UAE dường như đang dần rời xa các đối tác truyền thống trong khu vực. Giới chức Abu Dhabi công khai bày tỏ sự không hài lòng với phản ứng yếu ớt của các nước Arab khi Iran tiến hành các đợt tấn công nhằm vào quốc gia này.

Cố vấn tổng thống UAE, Anwar Gargash, cho rằng phản ứng của các nước Arab, đặc biệt là các quốc gia vùng Vịnh, “yếu chưa từng có trong lịch sử”. Ông cũng nhấn mạnh rằng ảnh hưởng của Israel tại khu vực vùng Vịnh sẽ gia tăng thay vì suy giảm.

Song song đó, UAE phát tín hiệu sẽ tăng cường hợp tác với các quốc gia đã ủng hộ họ trong chiến sự, bao gồm Mỹ, Anh và Pháp, đồng thời củng cố quan hệ với Israel.

Iron Dome: bước ngoặt an ninh khu vực

Việc Israel triển khai hệ thống Iron Dome tại UAE đánh dấu lần đầu tiên lực lượng nước này được triển khai công khai tại một quốc gia Arab, cũng như lần đầu tiên hệ thống phòng thủ này hoạt động ngoài lãnh thổ Israel.

Theo các nguồn tin, hệ thống này đã đánh chặn hàng chục tên lửa trong thời gian xung đột. Trước đó, Israel cũng từng hỗ trợ UAE hệ thống phòng không Barak-8 sau các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Yemen năm 2022.

Giới phân tích cho rằng hợp tác an ninh giữa hai nước hiện đã đạt mức chưa từng có, khi cả hai cùng coi các mối đe dọa từ chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan và Iran là lợi ích chiến lược chung.

Tuy nhiên, mối quan hệ này cũng có giới hạn. Một quan chức an ninh Israel cho biết nước này đã phải từ chối yêu cầu cung cấp thêm hệ thống Iron Dome do cần ưu tiên năng lực phòng thủ trong nước.

“UAE đã vượt khỏi khu vực”

Trong một động thái gây bất ngờ, UAE tuần này tuyên bố rút khỏi OPEC sau gần 60 năm tham gia. Bộ trưởng Năng lượng Suhail Al Mazrouei khẳng định đây là quyết định mang tính chủ quyền quốc gia.

Các chuyên gia nhận định động thái này phản ánh khoảng cách ngày càng lớn giữa UAE và các chính sách chung của khối Vùng Vịnh, đặc biệt là với Saudi Arabia - quốc gia giữ vai trò dẫn dắt OPEC.

Một số quan chức Israel cho rằng việc rút khỏi OPEC là minh chứng cho sự dịch chuyển chiến lược của UAE, khi nước này dần rời xa quỹ đạo khu vực để xích lại gần hơn với Israel và Mỹ.

Không chỉ dừng ở OPEC, giới quan sát còn đặt câu hỏi liệu UAE có thể rút khỏi các tổ chức đa phương khác như Liên đoàn Arab hay Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC).

Theo Tareq Alotaiba, nhà nghiên cứu người UAE tại Trung tâm Belfer của Đại học Harvard, UAE đã “vượt khỏi khu vực” về mức độ phát triển và định hướng chiến lược. Ông cho rằng quốc gia này có nhiều điểm tương đồng hơn với các nền kinh tế phương Tây và châu Á so với các nước láng giềng Arab.

Dù vậy, một quan chức UAE khẳng định nước này hiện chưa xem xét việc rút khỏi các tổ chức quốc tế khác, mà chỉ đang đánh giá lại vai trò và mức độ đóng góp của mình.

Những diễn biến gần đây cho thấy Trung Đông đang bước vào một giai đoạn tái cấu trúc liên minh sâu sắc, nơi các lợi ích chiến lược dần thay thế những ràng buộc truyền thống.

Sự xích lại giữa Israel và UAE, từng là điều khó hình dung cách đây một thập kỷ, giờ đây đang trở thành trục quan hệ mới, có thể định hình lại cán cân quyền lực trong khu vực trong những năm tới.