Iran có thật sự sắp bàn giao 'bụi hạt nhân' cho Mỹ?

[Cupcake01]

Ngày 16/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump khiến không ít người ngạc nhiên khi tuyên bố Iran đã đồng ý bàn giao uranium làm giàu cho Washington.

Hiện chưa có xác nhận từ phía Iran về việc đồng ý với bất kỳ điều khoản nào như vậy trong các cuộc đàm phán với Mỹ. Nhưng nếu thông tin được xác thực, liệu động thái này có thể được coi là một bước tiến đáng kể trong nỗ lực của Mỹ nhằm giảm khả năng sản xuất vũ khí hạt nhân của Tehran?

Kho uranium của Iran

Trước khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích vào Iran hồi tháng 6/2025, Iran được cho là có hơn 400 kg uranium được làm giàu cao 60%, và gần 200 kg vật liệu phân hạch 20%, dễ dàng chuyển đổi thành uranium cấp độ vũ khí 90%.

Iran tuyên bố mục tiêu làm giàu uranium của nước này là để sản xuất điện và đảm bảo an ninh năng lượng, không phải để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Trước đó, Iran đã lên kế hoạch tăng công suất phát điện hạt nhân lên 20 gigawatt vào năm 2041. Tuy nhiên, nhà máy điện hạt nhân Bushehr của Iran, được Nga xây dựng và đưa vào hoạt động thương mại năm 2013, chỉ có công suất 1.000 megawatt điện và vẫn là cơ sở hạt nhân duy nhất đang hoạt động của nước này.

Con số trên chỉ chiếm khoảng 1% tổng sản lượng điện của Iran. Để bù đắp cho sự thiếu hụt 25.000 megawatt, Iran cần xây dựng thêm khoảng 25 nhà máy điện tương tự Bushehr.

Trả lời phỏng vấn tờ DW của Đức, Umud Shokri - chiến lược gia năng lượng và nghiên cứu viên thỉnh giảng cao cấp tại Đại học George Mason (Mỹ) cho biết: "Iran sở hữu trữ lượng khí đốt tự nhiên và dầu mỏ cực lớn, cho phép sản xuất điện với chi phí thấp hơn đáng kể so với điện hạt nhân”.

"Trên thực tế, nguồn cung điện năng của nước này vẫn chủ yếu dựa vào khí đốt tự nhiên, trong khi điện hạt nhân chỉ đóng góp một phần nhỏ từ lò phản ứng Bushehr duy nhất đang hoạt động”.

Nơi cất giữ ‘bụi hạt nhân’

Theo Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi, vật liệu hạt nhân của Iran chủ yếu được cất giữ tại hai trong ba địa điểm mà Mỹ tấn công hồi năm ngoái, là một đường hầm ngầm tại khu phức hợp hạt nhân ở Isfahan và một kho chứa tại Natanz.

Tuy nhiên, các báo cáo cho rằng Iran có máy ly tâm để làm giàu uranium và khả năng thiết lập một địa điểm làm giàu ngầm mới.

Chương trình hạt nhân của Iran là vấn đề căng thẳng then chốt giữa chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tehran. Mỹ coi uranium làm giàu của Iran là mối lo ngại về an ninh, vì vật liệu này có thể được sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Vì Iran từ lâu đã tuyên bố không tìm kiếm vũ khí hạt nhân, nên bất kỳ lời hứa nào về việc nước này sẽ không chế tạo vũ khí hạt nhân trong tương lai cũng có thể không phải là một bước đột phá đáng kể. Tuy nhiên, nếu Tehran thực sự đồng ý giao nộp lượng uranium làm giàu hiện có, thì đó sẽ là một sự nhượng bộ lớn hơn nhiều, mặc dù vẫn còn hạn chế nếu Tehran vẫn có khả năng làm giàu thêm.

Các quan chức Mỹ tuyên bố, cuộc không kích của Mỹ và Israel vào các cơ sở hạt nhân của Iran mùa hè năm ngoái đã phá hủy hoặc vô hiệu hóa hoạt động nhiều máy ly tâm mà Iran sử dụng để làm giàu uranium. Nhưng nhiều người tin rằng Iran vẫn còn nhiều máy ly tâm khác.