Quân đội Iran cho biết các nước cùng Washington thực thi trừng phạt nhằm vào Tehran sẽ gặp khó khăn khi di chuyển qua eo biển Hormuz.

"Từ bây giờ, những nước theo phe Mỹ thực thi biện pháp trừng phạt nhằm vào Iran chắc chắn sẽ đối mặt với vấn đề khi đi qua eo biển Hormuz. Chúng tôi đã thiết lập hệ thống pháp lý và an ninh mới ở khu vực, mọi tàu thuyền di chuyển qua đều sẽ phải phối hợp với Iran", tướng Mohammad Akraminia, phát ngôn viên quân đội Iran, tuyên bố hôm nay.

Tướng Iran cho biết hệ thống pháp lý mới đã có hiệu lực và sẽ mang lại "lợi ích về kinh tế, an ninh cũng như chính trị".

Ebrahim Azizi, lãnh đạo Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại quốc hội Iran, trước đó cũng đưa ra thông điệp tương tự trên mạng xã hội.

"Chúng tôi cảnh báo các chính phủ, trong đó có quốc gia nhỏ như Bahrain, rằng ủng hộ nghị quyết do Mỹ hậu thuẫn sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Eo biển Hormuz là huyết mạch quan trọng, đừng mạo hiểm và khiến nó đóng cửa vĩnh viễn đối với các vị", ông viết.


Các tàu ở eo biển Hormuz, ngoài khơi thành phố Bandar Abbas thuộc miền nam Iran, trong ảnh đăng hôm 4/5. Ảnh: AFP

Hãng thông tấn Tasnim hôm nay dẫn lời tư lệnh hải quân Iran Shahram Irani cho biết nước này đã triển khai tàu ngầm hạng nhẹ nội địa, có biệt danh "cá heo vịnh Ba Tư", để đối phó tàu hải quân thù địch ở eo biển Hormuz. Ông thêm rằng lực lượng tàu ngầm hạng nhẹ đang được mở rộng, khẳng định chúng có khả năng hoạt động ở dưới nước trong thời gian dài để theo dõi và phá hủy mục tiêu.

Giới chức Mỹ và đồng minh chưa bình luận về thông tin.

Mỹ đã áp đặt nhiều lệnh trừng phạt đối với Iran trong hàng thập kỷ qua, khiến nền kinh tế nước này bị bóp nghẹt. Nhiều quốc gia, trong đó có các thành viên Liên minh châu Âu (EU), Anh và Australia, cũng thực thi cấm vận với lý do lo ngại về chương trình vũ khí và sự hỗ trợ của Iran đối với những nhóm vũ trang khu vực.

Mỹ hồi đầu tháng áp đặt những biện pháp trừng phạt mới nhằm vào lợi ích của Iran, yêu cầu tàu thuyền không trả phí cho Tehran để được đi qua eo biển Hormuz. Mỹ cũng đã cùng Bahrain soạn thảo nghị quyết Liên Hợp Quốc kêu gọi Iran ngừng hạn chế hoạt động hàng hải ở khu vực.

Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran. Trong thời bình, đây là tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh, các tàu thương mại được tự do đi qua theo quy định của luật pháp quốc tế.

Kể từ khi chiến sự nổ ra, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, chỉ cho phép tàu của quốc gia "thân thiện" đi qua, với lý do nhằm đảm bảo an ninh cho nước này.

Để vượt eo biển Hormuz, hãng vận hành tàu phải tìm đến bên trung gian có thể liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và cung cấp đầy đủ thông tin về phương tiện. Nếu hồ sơ vượt qua quá trình thẩm tra, IRGC sẽ cấp một mã phê duyệt và hướng dẫn cụ thể về tuyến đường mà tàu phải đi để qua eo biển Hormuz.

Phó chủ tịch quốc hội Iran Hamidreza Hajibabaei tháng trước cho biết nước này đã thu được khoản tiền đầu tiên từ phí di chuyển được áp đặt ở eo biển Hormuz.

VietBF@sưu tập

Giữa lúc bàn cờ địa chính trị thế giới đang xoay chuyển chóng mặt, những cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran đã bước vào giai đoạn mang tính quyết định. Thế nhưng "Trong nhà chưa tỏ, ngoài ngõ đã tường", nội bộ Iran đang chứng kiến một cuộc rạn nứt sâu sắc. Một phe cánh cực đoan nhỏ nhưng đầy quyền lực đang ra sức "đốt đuốc soi đường" cho sự thất bại của các thỏa thuận tiềm năng, vô tình biến những tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về một Iran "rối loạn" trở nên có cơ sở hơn bao giờ hết.

Mặt trận Paydari: Những "vệ binh" cực đoan hay "kẻ phá bĩnh" vĩ đại?

Được biết đến với cái tên Jebhe-ye Paydari (Mặt trận Bền vững), nhóm này thường được các nhà quan sát gọi là những kẻ "Siêu Cách mạng". Họ tự coi mình là những người gác đền trung thành nhất cho các giá trị của cuộc cách mạng năm 1979. Đối với họ, cuộc chiến chống lại Hoa Kỳ và Israel không phải là một vấn đề chính trị có thể thương lượng, mà là một cuộc thánh chiến vĩnh cửu.

Chuyên gia Hamidreza Azizi từ Viện Nghiên cứu An ninh và Quốc tế Đức nhận định rằng nhóm này tin vào một nhà nước Shia thần quyền phải tồn tại cho đến ngày tận thế. Họ mang trong mình một tư tưởng tôn giáo cuồng tín đến mức coi bất kỳ sự thỏa hiệp nào với phương Tây đều là sự phản bội. Sự trỗi dậy của Paydari trong hai tháng qua, đặc biệt là sau khi cựu lãnh đạo tối cao Ali Khamenei qua đời vào cuối tháng 2, đã phơi bày một cuộc tranh giành quyền lực khốc liệt trong kỷ nguyên "hậu Khamenei".

Trong khi Tân Lãnh đạo tối cao Mojtaba Khamenei nỗ lực phô diễn sự đoàn kết của toàn dân trước những đe dọa tồn vong từ bên ngoài, thì nhóm Paydari lại không ngừng gieo rắc sự chia rẽ ngay tại nghị trường, trên mặt báo và cả ngoài đường phố.

Khi đàm phán bị coi là "hành vi đầu hàng"

Mặc dù chính quyền Tehran đã cố gắng xoa dịu phe cánh này bằng cách đưa đại diện của họ vào phái đoàn đàm phán tại Pakistan hồi tháng trước, nhưng nỗ lực này dường như đã "Dã tràng xe cát". Thay vì chung sức, nhóm này lại công khai chỉ trích các nhà thương thuyết là "hèn nhát" và không trung thành với những "vạch đỏ" mà lãnh đạo tối cao đã đề ra.

Tờ Raja News, cơ quan ngôn luận của Mặt trận Paydari, thậm chí đã đăng những bài viết đầy cay nghiệt: "Họ (Hoa Kỳ) nhận ra rằng việc giết hại các lãnh đạo và những người thân yêu của chúng ta chẳng tốn kém gì. Họ hiểu rằng ngay cả khi lãnh tụ tối cao hy sinh, vẫn có những nhóm ở đây sẵn sàng bắt tay và mỉm cười với những kẻ giết người".

Những "Siêu Cách mạng" này không chỉ nói suông. Bảy nghị sĩ thuộc nhóm này đã từ chối ký vào tuyên bố ủng hộ đội ngũ đàm phán. Nghị sĩ Mahmoud Nabavian, dù có tên trong phái đoàn tại Islamabad, nhưng ngay sau đó đã tuyên bố việc thảo luận về chương trình hạt nhân là một "sai lầm chiến lược" và đòi cách chức Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi. Đúng là "Một con sâu làm rầu nồi canh", những động thái này đã khiến nỗ lực ngoại giao của Iran trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

"Tâm điểm quyền lực mới" và sự ảo tưởng về chiến thắng tuyệt đối

Sau 8 tuần hứng chịu bom đạn từ Hoa Kỳ và Israel, nhóm Paydari đã tận dụng sự phẫn nộ của một bộ phận giới trẻ "cách mạng" để tạo ra một trung tâm quyền lực mới thông qua các cuộc biểu tình đường phố quy mô lớn tại Tehran. Dưới sự dẫn dắt tinh thần của những giáo sĩ có tư tưởng "tận thế" như Ayatollah Mahdi Mirbaqiri, nhóm này tin rằng Iran chỉ có thể đạt được một thỏa thuận thuận lợi bằng cách đánh bại Washington hoàn toàn trên chiến trường.

Tuy nhiên, tư duy "Được làm vua, thua làm giặc" theo kiểu cực đoan này đang khiến họ ngày càng bị cô lập. Mohammad Ali Shabani, biên tập viên của Amwaj.media, chỉ ra rằng phe cánh này đang bị phản ứng ngược. Những tiếng ồn ào mà họ tạo ra vô tình tiếp tay cho Israel và Mỹ trong việc khắc họa một Iran đang tan rã từ bên trong. Hiện nay, từ các chính trị gia đối thủ đến các nhà bình luận và người dân thường, tất cả dường như đang hợp lực để cô lập "những kẻ cực đoan ngoài rìa" này.

Thực chất, như giới phân tích nhận định, Paydari không hẳn là chống lại một thỏa thuận, mà họ muốn chính mình là người đặt bút ký để độc chiếm quyền lực và tái cấu trúc quốc gia theo ý muốn. Họ tin rằng: "Chờ được mạ thì má đã sưng", nếu cứ tiếp tục chiến đấu, họ có thể buộc Mỹ phải đầu hàng và chấp nhận các điều khoản do họ đưa ra.

Giữa lúc vận mệnh quốc gia đang ngàn cân treo sợi tóc, cuộc chiến giữa lý trí ngoại giao và sự cuồng tín ý thức hệ tại Iran vẫn chưa có hồi kết. Liệu Tehran có thể thống nhất được ý chí để đạt được hòa bình, hay sẽ bị nhấn chìm bởi những mâu thuẫn nội tại? Câu trả lời có lẽ nằm ở việc liệu chính quyền mới có đủ bản lĩnh để dẹp bỏ những "hòn đá tảng" trên con đường đàm phán hay không.

Trong cái lạnh của xứ sở Kim Chi, có một người đàn ông 56 tuổi tên là Sae Joon Park thường tìm đến căn cứ quân sự Camp Humphreys để tìm lại chút dư vị của quá khứ. Ngồi trong một cửa hàng bánh pancake, xung quanh là những người lính mặc quân phục nói tiếng Anh, Park có cảm giác như mình đang ở nhà. Nhưng sự thật nghiệt ngã là nhà của ông – nơi ông đã sống 49 năm cuộc đời – đang cách xa hàng vạn dặm bên kia đại dương.

Park không về Hàn Quốc để "vinh quy bái tổ". Ông là một trong số những cựu binh không có quốc tịch Mỹ đã phải tự trục xuất hoặc bị tống khứ khỏi Hoa Kỳ dưới làn sóng siết chặt nhập cư gắt gao của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Thật đúng là: "Lên voi xuống chó mấy hồi", từ một người hùng chiến trận được vinh danh, nay ông trở thành kẻ không chốn dung thân trên chính mảnh đất mình từng thề hy sinh tính mạng để bảo vệ.

Một đời binh nghiệp đổi lấy tấm huân chương đẫm máu

Hành trình của Sae Joon Park bắt đầu từ năm 7 tuổi khi ông một mình từ Hàn Quốc sang Miami để đoàn tụ với mẹ. Những năm tháng tuổi thơ ở Mỹ là chuỗi ngày đầy thử thách với một đứa trẻ châu Á duy nhất trong trường, nơi Park thường xuyên phải dùng nắm đấm để tự vệ. Năm 1989, nghe theo lời khuyên của người bác vốn là một Đại tá thủy quân lục chiến Hàn Quốc, Park lên đường nhập ngũ với khát khao tìm thấy hướng đi cho cuộc đời.

Ông được điều động đến Panama ngay trước thềm chiến dịch "Operation Just Cause" – một trong những chiến dịch đổ bộ lớn nhất của Mỹ kể từ sau chiến tranh Việt Nam. Tại đây, trong một nhiệm vụ đột kích vào dinh thự của một người phụ nữ được cho là "phù thủy" của nhà độc tài Manuel Noriega, Park đã đối mặt với tử thần. Giữa những căn phòng chứa đầy cocaine và các lọ đựng bộ phận cơ thể người, một cuộc đấu súng ác liệt nổ ra.

Park bị trúng hai phát đạn vào cột sống và thắt lưng. Ông gục xuống, hơi thở thoi thóp nhưng vẫn kiên cường giành giật sự sống. Với chiến công và thương tật đó, ông đã được trao tặng huân chương Purple Heart (Trái tim Tím) – phần thưởng dành cho những binh sĩ bị thương hoặc hy sinh trong chiến đấu. Thế nhưng, "Cứu vật vật trả ơn, cứu nhân nhân trả oán", tấm huân chương ấy sau này dường như không đủ sức nặng để giữ ông lại với đất nước Hoa Kỳ.

Góc khuất sau chiến tranh: Nỗi đau mang tên PTSD

Rời quân ngũ ở tuổi đôi mươi, Park mang theo những vết sẹo không chỉ trên da thịt mà còn trong tâm hồn. Hội chứng hậu chấn tâm lý (PTSD) bắt đầu bủa vây ông bằng những cơn ác mộng và sự hoảng loạn trước mọi tiếng động lớn. Ở đầu thập niên 90, nhận thức về PTSD còn hạn chế, Park không biết tìm sự trợ giúp ở đâu.

Để xoa dịu nỗi đau, ông tìm đến ma túy – một con đường sai lầm mà nhiều cựu binh Mỹ thường vấp phải. Theo thống kê, cựu binh mắc PTSD có khả năng lạm dụng chất gây nghiện cao gấp ba lần người bình thường. Những sai lầm nối tiếp sai lầm: kết hôn, ly hôn, rồi bị bắt vì tàng trữ ma túy năm 2007. Trong cơn hoảng loạn vì sợ vi phạm lệnh quản chế, ông đã bỏ trốn khỏi New York để về Hawaii với gia đình – một hành động mà theo luật nhập cư Mỹ bị xếp vào tội "tẩu tán bảo lãnh" (bail jumping), một trọng tội nghiêm trọng (aggravated felony).

"Gông xiềng" chờ sẵn tại cuộc hẹn định kỳ

Mặc dù sau đó đã ra đầu thú và thụ án, nhưng hồ sơ của Park đã lọt vào tầm ngắm của cơ quan thực thi di trú. Năm 2010, một thẩm phán đã ra lệnh trục xuất ông. Nhờ tư cách là cựu binh nhận huân chương Purple Heart, Park từng được hoãn thi hành lệnh trục xuất và chung sống hòa bình với cộng đồng suốt 15 năm, làm việc và đóng thuế hợp pháp.

Thế nhưng, dưới chính quyền của Tổng thống Donald Trump, "Gió đã đổi chiều". Trong một buổi trình diện định kỳ vào tháng 6 năm ngoái, các nhân viên thực thi di trú (ICE) đã bất ngờ đe dọa bắt giữ và còng tay Park ngay tại chỗ. Luật sư của ông cho biết, các trường hợp vốn được nương tay trước đây nay trở thành ưu tiên hàng đầu của các chiến dịch truy quét. Để tránh việc bị giam giữ vô thời hạn, Park buộc phải chấp nhận đeo vòng đeo chân điện tử và tự rời khỏi nước Mỹ trong vòng 3 tuần.

Sau 49 năm sống trên đất Mỹ, Park thu dọn cả cuộc đời vào hai chiếc vali và một túi đựng gậy golf, lên chuyến bay một chiều về Seoul – nơi ông không còn ai thân thích, không biết đọc, biết viết tiếng Hàn và chỉ có thể nói những câu giao tiếp bập bẹ.

Cuộc chiến pháp lý và hy vọng mong manh ngày trở về

Vụ việc của Park đã gây chấn động dư luận và được đưa ra chất vấn tại Quốc hội Mỹ. Trong khi Bộ An ninh Nội địa (DHS) kiên quyết bảo vệ quyết định trục xuất dựa trên hồ sơ tiền án của ông, nhiều nghị sĩ và luật sư lại cho rằng việc đối xử với một người hùng chiến tranh như vậy là thiếu công bằng. Họ lập luận rằng quân đội Mỹ không nên "Vắt chanh bỏ vỏ".

Hiện tại, con đường trở về của Park vô cùng mịt mù với "ba ngọn núi" phải vượt qua:

Xin lệnh ân xá từ Thống đốc bang New York cho những tội danh cũ.

Yêu cầu công tố viên giảm nhẹ tội danh để mở lại vụ án di trú.

Trải qua quy trình xin visa vô cùng chậm chạp và phức tạp từ nước ngoài.

Các chuyên gia pháp lý nhận định khả năng thành công là rất thấp và có thể mất nhiều năm trời. Trong khi đó, tại Busan, Park vẫn sống mòn mỏi trong nỗi nhớ con và sự dày vò của những cơn ác mộng chiến tranh. Ông không dám nói thật với người mẹ 86 tuổi đang bị mất trí nhớ của mình rằng ông đã bị trục xuất. Mỗi khi bà hỏi tại sao ông lại ở Hàn Quốc, ông chỉ biết im lặng. Có lẽ với Park lúc này, "Nhà không phải là nơi ta sinh ra, mà là nơi ta sẵn sàng nằm xuống", nhưng nơi ông muốn nằm xuống lại đang khép chặt cánh cửa với ông.

Những "con mắt diều hâu" trên bầu trời Caribe

"Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng, bay vừa thì râm", trên vùng biển Caribe những ngày này, sự xuất hiện dồn dập của những "chú chuồn chuồn sắt" khổng lồ từ phương Bắc lại không báo hiệu một cơn mưa bóng mây, mà là điềm báo cho một cơn bão chính trị đầy sấm sét. Theo các dữ liệu hàng không dân dụng từ FlightRadar24, một làn sóng máy bay trinh sát của quân đội Mỹ đang bủa vây bờ biển Cuba với mật độ dày đặc chưa từng có.

Kể từ ngày 4 tháng 2 năm 2026, Hải quân và Không quân Hoa Kỳ đã thực hiện ít nhất 25 chuyến bay tình báo bằng cả máy bay có người lái và máy bay không người lái (UAV). Đáng chú ý, các "vị khách không mời" này thường xuyên lượn lờ sát hai thành phố lớn nhất của đảo quốc này là Havana và Santiago de Cuba. Có những thời điểm, các phi cơ này áp sát đường bờ biển chỉ trong khoảng cách 40 dặm (khoảng 64km), một khoảng cách đủ gần để các thiết bị cảm biến tối tân soi thấu mọi biến động sâu trong nội địa.

Trong đội hình trinh sát này, người ta nhận diện được sự góp mặt của "thợ săn ngầm" P-8A Poseidon chuyên tuần tra hàng hải, RC-135V Rivet Joint – một chuyên gia thu thập tình báo tín hiệu, và cả những "bóng ma" cao không MQ-4C Triton. Điều đáng nói là trước tháng 2, sự hiện diện công khai của các dòng máy bay này tại đây là cực kỳ hiếm hoi. Sự xuất hiện đột ngột và dồn dập này chẳng khác nào "Không có lửa làm sao có khói", khiến dư luận quốc tế không khỏi đặt dấu hỏi về một kịch bản quân sự đang được âm thầm dàn dựng.

Kịch bản cũ, sân khấu mới: Từ Venezuela đến Iran và giờ là Cuba

Người xưa nói: "Ôn cố tri tân" (Xem lại việc cũ để biết việc mới). Nhìn vào lịch sử các chiến dịch quân sự của Mỹ dưới thời chính quyền Trump, người ta thấy một mô típ quen thuộc đến rùng mình. Việc tăng cường các chuyến bay trinh sát công khai thường là khúc dạo đầu cho những hành động cứng rắn hơn.

Hãy nhìn lại trường hợp của Venezuela: Sau những tuyên bố đanh thép của ông Trump vào tháng 9 năm trước về việc tấn công tàu chở ma túy liên quan đến chính quyền Nicolas Maduro, các chuyến bay trinh sát bắt đầu xuất hiện dày đặc quanh bờ biển nước này. Chỉ một thời gian ngắn sau đó, lực lượng đặc biệt Mỹ đã bắt giữ ông Maduro ngay tại Caracas. Kịch bản tương tự cũng xảy ra tại Iran, nơi dàn máy bay P-8A, RC-135V và MQ-4C Triton – đúng những cái tên đang xuất hiện tại Cuba – đã quần thảo bờ biển phía Nam Iran trước khi các cuộc không kích chung giữa Mỹ và Israel nổ ra.

Giờ đây, "chiếc gương" lịch sử ấy đang chiếu rọi vào đảo quốc Cuba. Trước khi các chuyến bay tăng vọt, Tổng thống Trump đã có những phát ngôn "nảy lửa" trên mạng xã hội Truth Social, bóng gió về việc sẽ đến thăm một "Havana tự do" trước khi rời nhiệm sở. Ngay sau đó là lệnh phong tỏa dầu mỏ và các biện pháp trừng phạt mở rộng với lý do Cuba là "mối đe dọa an ninh quốc gia". Mặc dù phía Cuba đã thẳng thừng bác bỏ và khẳng định luôn mở cửa đối thoại, đồng thời cảnh báo về một cuộc chiến tranh du kích kéo dài nếu bị tấn công, nhưng "Cây muốn lặng mà gió chẳng dừng", sự hiện diện của quân đội Mỹ cho thấy Washington dường như đã chọn một con đường khác.

Lời cảnh báo công khai hay trò chơi tâm lý chiến?

Có một điểm cực kỳ lạ lùng trong các đợt trinh sát này: Tất cả các chuyến bay đều có thể theo dõi được qua các hệ thống dân sự như Flightradar24 hay ADS-B Exchange. Trong khi thực tế, quân đội Mỹ thừa khả năng tắt các thiết bị định vị để "tàng hình" trên bản đồ dân dụng. Điều này làm dấy lên nghi vấn: Phải chăng Mỹ đang cố tình để lộ dấu vết?

Đây có thể là một đòn tâm lý chiến trực diện. Việc phơi bày các chuyến bay trinh sát như muốn gửi một thông điệp không lời nhưng đầy sức nặng đến chính quyền Cuba: "Mọi động thái của các ông đều nằm trong lòng bàn tay chúng tôi". Với các quan chức Havana, đây chắc chắn là một sự khiêu khích gây bất an tột độ.

Trong khi Lầu Năm Góc chọn cách im lặng đầy ẩn ý, thì những dữ liệu hàng không lại đang "nói" rất nhiều. So với các điểm nóng khác như Ukraine, Bán đảo Triều Tiên hay biên giới Nga – nơi các chuyến bay trinh sát hoạt động ổn định suốt nhiều tháng – thì sự gia tăng đột ngột tại Cuba là một sự chuyển hướng chiến lược đáng kinh ngạc.

"Tránh voi chẳng xấu mặt nào", Cuba vẫn bày tỏ thiện chí đàm phán, nhưng với những chiếc P-8A và RC-135V đang lượn lờ ngoài khơi, bầu trời Caribe vốn xanh trong giờ đây đang nặng trĩu những toan tính đại chiến lược. Liệu đây chỉ là những động thái phô trương sức mạnh, hay thực sự là màn dạo đầu của một biến động lớn lao sắp tới? Chỉ có thời gian mới trả lời được, nhưng rõ ràng, những "con mắt diều hâu" từ phương Bắc vẫn đang nhìn chằm chằm không chớp mắt vào "hòn đảo tự do".

Giữa lòng Tehran hoa lệ nhưng đầy rẫy những biến động, có một thứ vốn dĩ là hơi thở của thời đại, nay lại trở thành một thứ xa xỉ phẩm mà không phải ai cũng có quyền chạm tới: Internet. Đã hơn hai tháng trôi qua, người dân Iran đang phải sống trong đợt "mất mạng" dài nhất trong lịch sử, một khoảng lặng mênh mông và nghẹt thở trên không gian số.



Khi "thế giới ảo" trở thành nỗi đau thực tại

Kể từ ngày 8 tháng 1 năm 2026, khi những làn sóng phản đối bùng phát, chính quyền Iran đã thực thi một chính sách "bế quan tỏa cảng" trên không gian mạng. Đối với hàng triệu người coi Internet là công cụ mưu sinh, đây không khác gì một bản án kinh tế.

Hãy nghe lời tâm sự nhói lòng của Faraz, một cư dân 38 tuổi tại Tehran: “Hãy tưởng tượng bạn đang phải vật lộn với thất nghiệp và lạm phát phi mã, rồi bằng cách nào đó bạn chắt bóp được khoảng 500.000 đến 1 triệu toman (khoảng 13 USD) – một số tiền không hề nhỏ so với mức lương trung bình chỉ từ 240 đến 420 USD. Bạn dùng nó chỉ để mua vài gigabyte VPN, hy vọng được lướt X, đọc tin tức và để thấy mình còn một tiếng nói. Nhưng khi vừa mở được ứng dụng, bạn lại thấy những kẻ khác đang lướt mạng vèo vèo, hành xử như thể mọi thứ vẫn bình thường. Cảm giác đó thực sự như một cú đấm vào lồng ngực.”

Thật đúng là "Kẻ ăn không hết, người lần không ra". Trong khi đại đa số người dân phải chật vật với thị trường đen để mua VPN với giá cắt cổ, thì một tầng lớp ưu tú lại được hưởng đặc quyền mang tên "Internet Pro".

Internet Pro: Đặc quyền "nhà giàu" và bàn tay của IRGC

Chương trình "Internet Pro" được tung ra vào tháng 2 năm nay thông qua Công ty Truyền thông Di động Iran (MCI) – một thực thể có mối liên hệ mật thiết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Được quảng cáo là giải pháp ổn định cho các doanh nghiệp, học giả và giới khoa học, nhưng thực chất, nó đã tạo ra một sự phân cấp xã hội sâu sắc.

Để có được tấm "thẻ thông hành" này, người dùng phải trải qua quá trình xác minh nghiêm ngặt. Thay vì dùng VPN để lách luật, họ được cấp các "SIM trắng" (white SIM cards) – những chiếc SIM được nằm trong danh sách ưu tiên, bỏ qua mọi rào cản lọc web của quốc gia.

Mức giá để chạm tay vào "đặc quyền" này cũng khiến người nghèo phải ngả mũ: 2 triệu toman cho gói 50GB/năm, cộng thêm phí kích hoạt 2,8 triệu toman. Tổng chi phí ban đầu gần bằng 1/4 mức lương tháng của một công nhân bình thường. Tờ Khabar Online đã cay đắng nhận xét rằng: Iran đang bị chia cắt thành hai tầng lớp: "Giới tinh hoa kỹ thuật số" và "Thần dân kỹ thuật số".

Những rạn nứt trong lòng bộ máy quyền lực

Chính sách "Internet đa tầng" này không chỉ gây phẫn nộ trong dân chúng mà còn làm lộ rõ những vết rạn nứt ngay trong lòng chính phủ Iran. Một bên là những người theo đường lối cứng rắn ủng hộ kiểm soát tuyệt đối, một bên là các quan chức cải cách lo ngại về sự bất công xã hội.

Tổng thống Masoud Pezeshkian và Bộ trưởng Truyền thông Sattar Hashemi đã công khai phản đối hệ thống này, khẳng định truy cập Internet chất lượng cao là quyền của mọi công dân. Tuy nhiên, dường như "Thấp cổ bé họng", những nỗ lực của họ vẫn chưa thể ngăn cản được sự bành trướng của Internet Pro, vốn được hậu thuẫn bởi những nhân vật quyền lực đang chịu lệnh trừng phạt của phương Tây như Mohammad Amin Aghamiri.

Trong khi chính quyền rêu rao về sự đoàn kết giữa chính phủ và nhân dân để chống lại "cuộc chiến áp đặt" từ bên ngoài, thì thực tế lại cho thấy một sự chia rẽ nội bộ sâu sắc. Người ta nói "Cháy nhà mới mặt chuột", và cơn khủng hoảng Internet này chính là ngọn lửa đang soi rọi những góc khuất của sự trục lợi và bất công.

Cái giá nghìn tỷ và tương lai mịt mờ

Theo báo cáo từ các tổ chức nhân quyền (HRA), việc ngắt kết nối Internet đã khiến nền kinh tế Iran thiệt hại khoảng 1,8 tỷ USD chỉ trong hai tháng qua. Các doanh nghiệp ảo, vốn là nồi cơm của hàng vạn gia đình, đang đứng bên bờ vực phá sản.

Một số người liều lĩnh hơn đã tìm đến Starlink – dịch vụ Internet vệ tinh của Elon Musk được nhập lậu vào nước này. Nhưng đó là một canh bạc sinh tử. "Đi đêm lắm có ngày gặp ma", việc sở hữu thiết bị này có thể dẫn đến cáo buộc đe dọa an ninh quốc gia và án tù nghiêm khắc.

Sự bất bình đẳng này thậm chí đã khiến Hiệp hội Tâm thần học Iran phải lên tiếng cảnh báo về những áp lực tâm lý cực độ và sự suy giảm niềm tin công chúng. Các tổ chức công đoàn như nghiệp đoàn y tá cũng từ chối sử dụng Internet Pro để thể hiện sự đoàn kết với những người lao động nghèo.

Kết thúc một ngày dài mệt mỏi, khi ánh đèn thành phố Tehran le lói, hàng triệu người vẫn đang kiên nhẫn nhìn vào màn hình điện thoại xoay tròn, chờ đợi một phép màu kết nối. Internet tại Iran giờ đây không chỉ là công nghệ, nó là hiện thân của cuộc đấu tranh giành quyền bình đẳng. Khi nào bức tường lửa kia mới sụp đổ? Câu trả lời vẫn còn nằm lại phía sau những tấm "SIM trắng" đầy quyền năng và những tiếng thở dài trong bóng tối của người dân lao động.

Công an TP Đồng Nai tạm giữ 3 đối tượng để điều tra hành vi “Giết người” sau vụ tấn công nhân viên và chủ quán karaoke gây thương tích.

Ngày 10/5, Cơ quan CSĐT Công an TP Đồng Nai cho biết, đã ra quyết định tạm giữ hình sự 3 đối tượng gồm: Nguyễn Văn Nam (sinh năm 2002, quê tỉnh Tây Ninh), Đoàn Trung Quốc (sinh năm 2000, quê tỉnh Cà Mau) và Nguyễn Quốc Tuấn (sinh năm 1998, ngụ TP Đồng Nai) để điều tra về hành vi "Giết người".

Trước đó, ngày 3/5, Phòng Cảnh sát Hình sự Công an TP Đồng Nai nhận được tin báo của Công an phường Chơn Thành về vụ “Cố ý gây thương tích và gây rối trật tự công cộng”, xảy ra cùng ngày tại quán Karaoke “H. G.”, khu phố Minh Thành 4, phường Chơn Thành.

Nhóm đối tượng là khách đến hát Karaoke trong lúc tính tiền thì xảy ra mâu thuẫn với nhân viên của quán.

Các đối tượng đã dùng dao, ống tuýp và nón bảo hiểm tấn công làm anh H.H.T (chủ quán) và anh L.A.T. (nhân viên) bị thương tích. Trong đó, chủ quán bị thương nặng vùng đầu phải chuyển đến bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM) cấp cứu.


Các đối tượng bị bắt giữ. (Ảnh: CAĐN)

Sau khi gây án các đối tượng đã bỏ trốn khỏi hiện trường. Ngay sau khi nhận được tin báo, Phòng Cảnh sát Hình sự đã huy động lực lượng phối hợp với công an các đơn vị, địa phương tiến hành truy bắt các đối tượng.

Ngày 8/5, lực lượng chức năng đã bắt giữ 3 đối tượng khi đang lẩn trốn tại một nhà nghỉ trên địa bàn phường Bình Hòa, TP.HCM.

VietBF@sưu tập