Tranh cãi pháp lý vụ bắt trộm nguy hiểm

Bắt thủ phạm ăn trộm đồ của mình nhưng hành vi đó lại bị quy kết là phạm tội. Câu chuyện bắt đầu từ tiệm bán hàng nhỏ Lucky Moose của David Chen mà chính anh cũng không ngờ là một ngày nào đó sẽ đượcThủ tướng Canada ghé thăm…


Từ người bị hại thành kẻ phạm tội
Hôm 23/5/2009 Anthony Bennett đã giả làm khách mua hàng để ăn cắp một cây cảnh trị giá 60 USD bày ở bên ngoài cửa hàng thực phẩm Lucky Moose của David Chen và sau đó tẩu thoát bằng xe đạp. Khi thấy mất hàng hóa, David Chen xem lại băng hình do máy quay an ninh thâu được và nhận dạng ra kẻ trộm. Một giờ sau đó, khi phát hiện Bennet quay trở lại cửa hàng, David Chen cùng hai người làm công xông ra nhưng hắn kịp bỏ chạy. Ba người đuổi theo tóm được hắn. Họ trói gô Bennet và tống hắn vào thùng một chiếc xe tải chở hàng trong lúc cảnh sát chưa tới.
Hiển nhiên là Bennet phải ra tòa. Cùng lúc với vụ trộm cắp ở Lucky Moose, hắn còn phải đối mặt với một vụ trộm khác tại một cửa hàng bán hoa gần đó. Tuy nhiên, thay vì lãnh án 90 ngày tù giam, hắn chỉ phải ở trong trại giam có 30 ngày. David Chen - Ông chủ tiệm người gốc Hoa 39 tuổi này đang từ nạn nhân bỗng dưng biến thành bị cáo với tội bắt cóc.
Ra tòa, luật sư của David Chen cho rằng thân chủ của ông bắt giữ Bennet dựa trên quyền của người bị xâm hại tài sản theo điều 494 của Bộ luật Hình sự Canada. Theo điều khoản này, bất kỳ người nào cũng có thể bắt giữ không cần trát của tòa án kẻ đang xâm hại tài sản của mình.
Tuy nhiên, phía công tố lại cho rằng điều 494 quy định chủ nhân của tài sản bị xâm hại chỉ có quyền “bắt nóng” khi tội phạm đang diễn ra. Vì David Chen bắt giữ Bennet một giờ đồng hồ sau khi hắn thực hiện vụ trộm nên hành động của David Chen không còn thuộc phạm vi điều chỉnh của điều 494. Vì thế, ban đầu phía công tố cho rằng David Chen mắc tội bắt cóc nhưng sau đó vài tháng đã chuyển sang tội giam giữ người trái phép.


Luật sư Peter Lindsay tố cáo rằng công tố viên Colleen Hepburn đã đề nghị thân chủ của ông thương lượng: Đồng ý nhận tội bắt giữ người trái phép và giấu vũ khí kèm theo 18 tháng án treo thay vì bị ghép tội bắt cóc và hành hung. Cho rằng đề nghị đó là “sự sỉ nhục” nên ông và thân chủ của mình đã thẳng thừng bác bỏ, bất chấp lời cảnh cáo rằng phía công tố sẽ đề nghị án tù giam nếu đề nghị của họ bị từ chối.
Luật sư Peter Lindsay cho rằng thật bất công khi thân chủ của ông, một người quần quật mỗi ngày 18 tiếng làm việc trong của hàng lại không thể bảo vệ được tài sản của mình. Và không chỉ mình David Chen là nạn nhân. Cùng một ngày với vụ trộm ở tiệm của David Chen, 3 cửa tiệm khác ở trong khu cũng bị những kẻ như Bennet khoắng đồ.


Vụ án "điểm" của Canada
Vụ án của David Chen ban đầu tưởng chừng đơn giản nhưng chẳng mấy chốc đã nhanh chóng gây ồn ào trong dư luận Canada. Luật sư Peter Lindsay tuyên bố tình cảnh trớ trêu mà David Chen lâm phải đã thách thức luật pháp Canada. Theo ông, điều 494 đã thu hẹp quyền của người dân tự bảo vệ tài sản của họ khi chỉ cho phép bắt giữ kẻ trộm khi hắn đang hành sự. Luật sư cho rằng chủ nhân của các tài sản có thể bắt giữ nghi phạm nếu có đủ bằng chứng rằng hắn đã hoặc sẽ thực hiện hành vi phạm tội.

Thủ tướng Canada Stephen Harper (trái) tới thăm cửa tiệm của David Chen (phải)

Luật sư Peter Lindsay còn thu thập được vô số lời khai có tuyên thệ của các chủ tiệm ở phố Tàu cho thấy Bennet là tay bất hảo chuyên trộm cắp trong khu vực này. Vợ chồng một chủ tiệm trên phố Spadina gần đấy nói Bennet đã ăn trộm ở cửa hàng của họ suốt 10 năm nay, lần cuối xảy ra chỉ 2 tuần trước khi hắn bị David Chen bắt giữ.
Nhiều chủ tiệm nói cảnh sát làm ngơ trước những vụ ăn cắp trong các cửa hàng khiến những hành động cảnh giác như của David Chen trở nên cần thiết. Những vụ trộm xảy ra nhiều đến nỗi mùa hè năm ngoái hội đoàn người Hoa ở đây phải thuê bảo vệ riêng.
Cảnh sát mặc dù thừa nhận là họ không đủ sức để bắt hết những tên trộm nhưng vẫn giũ quan điểm tôn trọng luật pháp. “Bạn thất vọng nhưng không được phép bỏ qua luật pháp”, phát ngôn viên cảnh sát Mark Pugash tuyên bố.
Mặc dù có những ý kiến trái chiều về đề nghị của luật sư Peter Lindsay nhưng các chủ doanh nghiệp nhỏ rất thông cảm và ủng hộ David Chen. Họ quyên góp được hơn 5.000 USD để giúp trả chi phí kiện tụng đồng thời gửi thư cho cảnh sát, công tố kêu gọi rút lại các cáo buộc đối với Chen và ủng hộ việc sửa đổi luật. Thậm chí Bộ trưởng Nhập cư và đa sắc tộc Jason Kenney cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với David Chen, một người gốc Hoa.


Vào tháng 9/2009 thẩm phán Ramez Khawly đã đưa ra một phán quyết khôn ngoan. Dựa trên lời khai của Bennet rằng hắn quay trở lại cửa hàng của David Chen để “làm một vố” nữa, thẩm phán cho rằng như vậy việc David Chen bắt hắn là đúng luật vì trên thực tế hắn đang bị bắt quả tang thực hiện một vụ xâm phạm tài sản.
“Bất cứ người nào suy nghĩ hợp lý đều đồng ý rằng Bennet đang thực hiện vụ cắp thứ hai ở tiệm của David Chen”, thẩm phán nhận định. “Vận xui” của Bennet xất phát từ chỗ chiếc xe đạp của hắn quá nhỏ mà lòng tham thì quá lớn. Hắn định “chơi” trọn cặp cây cảnh đặt trước cửa hàng của David Chen nhưng chiếc xe không đủ chỗ để đặt hai cây vì thế hắn phải đi 2 chuyến.
Tuy nhiên, thẩm phán Khawly lưu ý rằng có lẽ David Chen đã hơi nặng tay với Bennet khi chơi trò “ba đuổi bắt một” sau đó trói tréo cánh sẻ cả tay lẫn chân và nhốt hắn trong thùng xe khi khoá kín.
Sau phán quyết của thẩm phán, David Chen tươi cười bước ra khỏi phòng xét xử, đón anh là đám đông cả trăm người ủng hộ. Tuy rất vui vì được trắng án nhưng David Chen vẫn khuyên các đồng nghiệp của mình nên thận trọng khi bắt gặp kẻ cắp :Trước tiên, bạn cứ nên gọi điện cho cảnh sát rồi hãy tính.


David Chen không hề ngờ rằng anh trở thành “người hùng”. Một dân biểu gốc Hoa với tư cách cá nhân đã đề xuất một dự luật mở rộng quyền của chủ tài sản được tự bắt giữ những kẻ xâm hại tài sản của họ. Cuộc tranh cãi kéo dài gần 3 năm đã kết thúc sau những phiên điều trần mà David Chen cũng có mặt.
Đạo luật mới mang tên “đạo luật Lucky Moose” tuy vẫn còn tiếp tục bị nghi ngờ về khả năng bị lạm dụng khi thi hành nhưng theo Bộ trưởng Tư pháp Canada Rob Nicholson việc ban bố đạo luật cho thấy rằng hệ thống luật pháp của Canada hậu thuẫn quyền tự bảo vệ của người dân chống lại những hành vi phạm pháp. Bộ trưởng cũng cho biết thêm người dân chỉ thực thi quyền tự bắt giữ những kẻ phạm pháp khi cảnh sát không thực hiện được việc đó và người dân nên thông báo với cảnh sát ngay sau khi bắt giữ những kẻ phạm pháp.
Mặc dù không ngờ rằng luật pháp đã thay đổi để những chủ tiệm như anh bớt đi cảm giác rằng họ là những kẻ thiệt thòi nhưng bản thân David Chen cũng thừa nhận rằng anh không hy vọng luật mới sẽ giúp anh đỡ mất cắp hơn, mặc dù mỗi ngày anh bị ăn cắp đến 100 USD.
Quang Hòa